Sunday, 6 April 2014

23 ਮਾਰਚ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸਮਾਗਮ ਖੱਬੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਾਂਝੀ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀਆਂ

23 ਮਾਰਚ ਦਾ ਦਿਨ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਖਾਸਕਰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮੀਅਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। 23 ਮਾਰਚ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਤਿੰਨ ਮਤਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ, ਸ਼ਹੀਦ-ਇ-ਆਜ਼ਮ ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਰਾਜਗੁਰੂ ਤੇ ਸੁਖਦੇਵ। ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਨੇ 23 ਮਾਰਚ 1931 ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ 'ਤੇ ਲਟਕਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤੇ ਹੁਸੈਨੀਵਾਲਾ ਦੇ ਕੋਲ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਕੰਢੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਰਸਮ ਨਿਭਾ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦਾ ਖੁਰਾਖੋਜ ਮਿਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਦਿਨ ਸ਼ਹੀਦ-ਇ-ਆਜ਼ਮ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਖਟਕੜ ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਹੁਸੈਨੀਵਾਲਾ (ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ) ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਖਟਕੜ ਕਲਾਂ ਸ਼ਹੀਦ-ਇ-ਆਜ਼ਮ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਹਰ 23 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਾਰਟੀਆਂ, ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਆਪੋ ਆਪਣੀਆਂ ਸਟੇਜਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਫੁੱਲ ਭੇਂਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੇਲਾ ਇਸ ਸਾਲ ਵੀ ਲੱਗਿਆ ਪਰ ਇਸ ਸਾਲ ਇਹ ਮੇਲਾ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਮੁਕਾਮ ਹਾਸਲ ਕਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਾਰ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਇਆ ਕਿ ਚਾਰ ਖੱਬੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ(ਐਮ), ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ., ਸੀ.ਪੀ.ਐਮ. ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ.(ਐਮ.ਐਲ.) ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਇਕ ਹੀ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਸ਼ਹੀਦ-ਇ-ਆਜ਼ਮ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀਆਂ ਭੇਂਟ ਕੀਤੀਆਂ। ਖੱਬੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੀ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਦਿਲੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਖੱਬੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਮਤਭੇਦਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਿਆਂ ਇਕ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸਾਂਝੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'ਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਣ। ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿਚ ਖਟਕੜ ਕਲਾਂ ਦੀ ਇਸ ਸ਼ਹੀਦੀ ਰੈਲੀ ਨੂੰ ਇਕ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਗੁਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 
ਸਰਵਸਾਥੀ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਜਾਡਲੀ (ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ.), ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸਲੇਮਪੁਰੀ (ਸੀ.ਪੀ.ਐਮ. ਪੰਜਾਬ) ਅਤੇ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜਾਡਲਾ (ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ.ਐਮ.) ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਮੰਡਲ ਦੀ ਦੇਖ ਰੇਖ ਹੇਠ ਹੋਈ ਇਸ ਰੈਲੀ ਨੂੰ ਹੁੰਗਾਰਾ ਵੀ ਜਬਰਦਸਤ ਮਿਲਿਆ। ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਆਏ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ, ਕਿਸਾਨਾਂ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਇਸ ਰੈਲੀ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਹੱਥੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਲੁੱਟ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ਵਿਤਕਰੇ ਅਤੇ ਜਮਾਤਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਇਕ ਨਵੇਂ ਨਿਜ਼ਾਮ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਅਹਿਦ ਵੀ ਲਿਆ। 
ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੈਲੀ ਨੂੰ ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ.(ਐਮ) ਦੀ ਪੋਲਿਟ ਬਿਊਰੋ ਮੈਂਬਰ ਵਰਿੰਦਾ ਕਰਾਤ, ਸੂਬਾ ਸਕੱਤਰੇਤ ਮੈਂਬਰ ਸਾਥੀ ਰਘੂਨਾਥ ਸਿੰਘ, ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ. ਦੇ ਸੂਬਾ ਸਕੱਤਰ ਸਾਥੀ ਬੰਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ, ਸੀ.ਪੀ.ਐਮ. ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੂਬਾ ਸਕੱਤਰ ਸਾਥੀ ਮੰਗਤ ਰਾਮ ਪਾਸਲਾ, ਸੂਬਾ ਸਕੱਤਰੇਤ ਮੈਂਬਰ ਸਾਥੀ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ.(ਐਮ) ਦੇ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜਾਡਲਾ ਨੇ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। 
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁਖਾਂਤ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ 67 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਅਜੇ ਅਧੂਰੇ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਦੀ 70ਫੀਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵੀਹ ਰੁਪਏ ਦਿਹਾੜੀ 'ਤੇ ਦਿਨ ਕਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ ਤੇ ਇਲਾਜ ਵਰਗੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸਧਾਰਨ ਆਦਮੀ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਲੋਕ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਤੱਕ ਲਈ ਤਰਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਦਾ ਅੰਨਦਾਤਾ ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਿਸਾਨ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਬੋਝ ਹੇਠ ਦੱਬ ਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ 'ਚ ਕਿਰਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਸਰੇਆਮ ਉਲੰਘਣਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਪੜ੍ਹਲਿਖ ਕੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਬਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਹਨਾਂ ਬਹੁਕੌਮੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ, ਅੱਜ ਉਹਨਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਖੇਡਣ ਲਈ ਸੱਦੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਯੂ.ਪੀ.ਏ. ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਘਪਲਿਆਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸਿਰਜ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਿੰਨੇ ਸਕੈਂਡਲ ਇਸ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਹੋਏ। 
ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਫਿਰਕੂ ਗਠਜੋੜ ਐਨ.ਡੀ.ਏ. ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਵੀ ਘੱਟ ਖਤਰਨਾਕ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਗਠਜੋੜ ਵਲੋਂ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ 'ਚ ਘੁਮਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਗੁਜਰਾਤ 'ਚ ਹੋਏ ਫਿਰਕੂ ਦੰਗਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੋਹਾਂ ਹੀ ਗਠਜੋੜਾਂ ਵਲੋਂ ਗੈਰ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿਚ ਉਲਝਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ। ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 'ਚ ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਗਠਜੋੜਾਂ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਕਾਰਦਿਆਂ ਖੱਬੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿਤਾਉਣ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਰਤੀ ਜਮਾਤ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਤਦ ਹੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਸਕੇਗਾ ਜੇ ਉਸ ਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਖੱਬੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਲੋਕ ਸਭਾ 'ਚ ਜਾਣਗੇ। 

Saturday, 5 April 2014

हरियाणा के गांव गोरखपुर में प्रस्तावित परमाणु ऊर्जा संयंत्र के खिलाफ संघर्ष

इंद्रजीत बोसवाल 
भारत में साफ, सुरक्षित एवं सस्ती समुचित बिजली आपूर्ति की बातें जोर शोर से सरकारी तंत्र द्वारा प्रचारित करते हुए यह कहा जा रहा है इस जरूरत को पूरा करने के लिए भारत में 40 नये परमाणु संयंत्रों को स्थापित करने की जरूरत है। इन प्रस्तावित परमाणु ऊर्जा संयंत्रों में से एक हरियाणा के फतेहाबाद जिले के गांव गोरखपुर में लगाया जायेगा। आज से कई साल पहले इस परियोजना के लिए इस इलाके का मौका मुआयना किया गया था। यह संयंत्र 1503 एकड़ जमीन पर लगाने की योजना है। इस उद्देश्य हेतु हरियाणा सरकार ने जब भूमि अधिग्रहण की सूचना समाचार पत्रों में प्रकाशित की तो सीधे तौर पर प्रभावित हो रहे गावों गोरखपुर, बड़ोपल व काजलहेड़ी के किसानों ने किसान संघर्ष समिति का गठन करके अपनी कृषि भूमि को बचाने के लिए परियोजना के विरोध में संघर्ष की शुरूआत की थी। 
17 अगस्त से किसान संघर्ष समिति ने फतेहाबाद जिला मुख्यालय पर धरना प्रदर्शन आरंभ कर दिया। 26 अगस्त 2010 को इस परियोजना से प्रभावित गांवों के लोगों ने एक विशाल प्रदर्शन किया व उपायुक्त के माध्यम से मुख्यमंत्री को ज्ञापन भेजा गया। किसानों की साफ समझ थी कि वो किसी भी कीमत पर (चाहे जितना भी मुआवजा दिया जाए) अपनी जमीन नहीं छोड़ेंगे। कई राजनीतिक पार्टियों की इस समझ व मांग से सहमति नहीं थी कि एन.सी.आर. के रेट से मुआवजा तथा नौकरियां दी जाएं तभी जमीन देंगे। 
इस परमाणु संयंत्र के विरोध में 10 सितंबर 2010 को फतेहाबाद की अनाजमंडी में एक किसान महापंचायत भी बुलाई गई। जिसमें दिल्ली के पूर्व मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल भी पहुंचे थे। पंजाब से जम्हूरी किसान सभा के राज्य उपाध्यक्ष कामरेड भीम सिंह भी पहुंचे। मगर यह महापंचायत ज्यादा प्रभाव नहीं छोड़ पाई थी क्योंकि इस पंचायत में राजनीतिक पार्टियों के नेता भाषण झडऩे के लिए तो पहुंचे मगर अपने काडर व आम जनता को शामिल नहीं करवा सके। पूंजीवादी पार्टियां अपनी राजनीतिक रोटियां सेकने के लिए समय समय पर शामिल होती रहीं। लेकिन किसान संघर्ष समिति मैदान में डटी रही। यह संघर्ष 1 साल 11 महीने उपायुक्त के कार्यालय में धरने पर डटा रहा। मगर दुर्भाग्य की बात यह रही कि इस परियोजना को रद्द करवाने के लिए आम जनता नहीं जुड़ पायी। ना ही राजनीतिक पार्टियां ,ना ही जनसंगठन जनता को जोड़ पाये। हां कुछ जनसंगठनों ने पहल जरूर की जिसमें देहाती मजदूर सभा, शहीद भगत सिंह नौजवान सभा पंजाब-हरियाणा, हरियाणा बेरोजगार युवा संगठन, सम्पूर्ण क्रांति मंच व आजादी बचाओ आन्दोलन आदि जनसंगठनों ने इस परमाणु संयंत्र के विरोध में जरूर प्रचार किया जिसमें किसानों को मजबूती मिली व धरने पर डटे रहे। इसी वजह से 17 जुलाई 2012 को जनसुनवाई के लिए गोरखपुर पर इक_ किया गया। जिसमें सरकारी वैज्ञानिक व परमाणु विरोधी वैज्ञानिकों में सवाल-जवाब हुए। यह सवाल डा. राजेन्द्र शर्मा, स्व. डा. वी.एल. शर्मा, डा. महावीर मानव ने किए। मगर एक भी सवाल का जवाब सरकारी वैज्ञानिक नहीं दे सके। दूसरी तरफ सी.पी.आई.(एम) अंदर खाते सरकार से मिल चुकी थी। और उन्होंने इलाका बचाओ कमेटी का गठन करके जो धरना उपायुक्त कार्यालय पर लगाया जा रहा था उसके उखड़वा कर काजल हैड पर ले गए ताकि किसानों को चैक आसानी से दिये जा सकें। 18 जुलाई से 30 जुलाई तक हैड पर ड्रामाबाजी चलती रही इधर किसान चैक लेते रहे। 2 साल का संघर्ष मात्र 12 दिनों में समाप्त करवा दिया लेकिन परमाणु विरोधी मोर्चा के साथी उपायुक्त कार्यालय पर धरने पर बैठे रहे। जिन्होंने 2 साल 2 महीने पूरे किये। सी.पी.आई.(एम) के लीडरों ने जनता के साथ बहुत बड़ा धोखा किया। क्योंकि सी.पी.आई.(एम) की समझदारी इस परमाणु संयंत्र के विरोध में नहीं थी।  
इस पूरे आन्दोलन में तीन किसानों को शहादत देनी पड़ी एक किसान भागू राम सिवाच का 30-12-2010 को देहांत हुआ जिसका शव राष्ट्रीय राज मार्ग के बीचो बीच रखकर दो दिन तक रोड जाम रखा गया। मुख्यमंत्री हरियाणा को भी अपना रास्ता बदलना पड़ा जिसमें सभी विपक्षीय पार्टियों व जनसंगठनों ने हिस्सा लिया। शहीद भगत सिंह नौजवान सभा के साथियों ने इस रोड जाम में पूरा सहयोग दिया। दूसरे दिन उपायुक्त ने स्वंय धरना स्थल पर आकर आश्वासन दिया कि भागू राम सिवाच को शहीद का दर्जा, सैक्शन 4 की फाईल मुख्यमंत्री को भेजना, परिवार में से एक सदस्य को सरकारी नौकरी व 20 लाख रूपए मुआवजा देना। यह आश्वासन बाद में झूठा ही निकला। इस तरह दो साथी रामकुमार जिनकी 4-2-11 को व ईश्वर सिवाच 5-9-11 को शहादत दे गए। 
किसान संघर्ष समिति के समर्थन में देहाती मजदूर सभा ने 6 सितंबर 2010 को एक दिवसीय धरना दिया जिसमें लगभग 200 पुरूष व महिलाओं ने हिस्सा लिया। उपायुक्त के माध्यम से मुख्यमंत्री को मांग पत्र सौंपा गया जिसमें स्पष्ट लिखा गया था कि जो परमाणु संयंत्र मानवता के लिए खतरा है उसे रद्द करना चाहिए। इसी कड़ी में शहीद भगत सिंह नौजवान सभा पंजाब-हरियाणा ने संघर्षरत किसानों का समर्थन करने के लिए 28 सितंबर 2010 को पपीहा पार्क में एक विशाल युवा-छात्र संकल्प जनसभा का आयोजन किया व पूरे शहर में प्रदर्शन करतेहुए धरने पर बैठे किसानों का समर्थन किया व उपायुक्त के माध्यम से मुख्यमंत्री को ज्ञापन सौंपा। इस परमाणु संयंत्र की नींव हमारे देश के प्रधानमंत्री ने 13 जनवरी 2014 को रखी है। लेकिन आज भी परमाणु विरोधी मोर्चा के सदस्य इसको रद्द करवाने के लिए सैमीनार, गोष्ठी आदि करके जनता को जागृत कर रहे हैं। जिसकी कमान सुभाष पूनिया ने संभाल रखी है। इसके अलावा डा. सुरेन्द्र गाडेकर जिन्होंने कर्नाटक का प्लांट उठवाने में प्रमुख भूमिका निभाई, डा. सोमदता, प्रफुल विदवई जाने माने लेखक, डा. नीरज जैन जैतापुर (महाराष्ट्र) से, डा. वैशाली पाटिल, डा. अलग मित्ररा, मनोज त्यागी (आजादी बचाओ आन्दोलन), डा. अनिल सदगोपाल रिटार्यड वाईस चान्सलर दिल्ली यूनिवर्सिटी, कालसे पाटिल रिटार्यड चीफ जस्टिस हाई कोट बम्बई, के.एन रामचन्द्रन भाकपा (माले) चुटका मध्यप्रदेश से, पूर्व जरनल वी.के, सिंह, एम.जी. दवासयाम, रिटार्यड आई.ए.एस. कुडनकुलम से यह लोग अब भी फतेहाबाद पहुंचकर सैमीनार व गोष्ठी का आयोजन करते रहते हैं। अगर इस संयंत्र को रद्द करवाना है तो इसे जनता का संघर्ष बनाना पड़ेगा तथा इस बारे में जनता को शिक्षित करना होगा।

TOLL PLAZAS NEED TO GO

S.K. Khosla

Road transport is the backbone for any economy. Best kind of road network intensifies and boosts the economic development resulting in increased employment opportunities. But contrary to this, the governments in India seem to have abdicated their responsibilities by assigning the task of road building to private parties.
In the politics of tolls, it has been argued that governments either union or states can not afford to build highways without any help from private sector because of financial constraints. Further, argument extended is that the same system is being followed even in US and China. There are many issues linked to these flawed arguments. In the following paragraphs I have examined the intricacies involved in the toll system.
Concept of tolls in India is as old as the introduction of economic reforms in 1991. However, robust privatisation measures with respect to roads picked up the momentum under the Public Private Partnership (PPP) system almost since 1995. Currently, there are two models of private projects of roads and bridges which are in vogue i.e. Build Operate and Transfer (BOT) route where the contractor builds the road and recovers his money through toll and secondly, the system wherein State funds the road and bridges construction and then appoints a contractor to recover toll. For all practical reasons, the former is more in use.  Though, there are no exact estimates related to the Public Private Partnership in road construction and maintenance, yet one estimate calculated that during 2012-13, for 14,000 KMs Rs. 9,222 crore were recovered by the contractors. Apart from the extraction  of huge sum of money, another big issue is the standing of commuters in queues wherein they spend not only their time rather lakhs of kilolitres  of fuel also. Million dollar question is if there is any viable alternative than the present PPP model?
A glimpse of the details of PPP projects bring to light the fact how public is fleeced by exorbitant and unjustified tolls on one hand and the money generated through these tolls being siphoned off instead of being used for road maintenance on the other. It can not be ruled out that a big nexus consisting of politicians, contractors and the bureaucrats is ruling the roost across the nation.  In addition to it,  there is no regulatory authority to monitor the infirmities experienced in the functioning of the tolls
It would not be out of place to mention here, anti-corruption crusader Anna Hazare led an agitation against road tolls in 2011 especially in the state of Maharashtra.  He demanded the scrapping of at least 20 of the State’s 174 toll booths. But all his efforts were suppressed  either brutally or politically and  the system is  going on uninterrupted.
Lack of monitoring by the government on tolling agencies or checks with respect to how many vehicles have passed through the toll has resulted into vibrant possibilities of manipulation.  Besides, there are instances where the toll operators continued to recover money from road users even though the recovery period had lapsed. In 2006, CAG in its report of 2004-05, indicated how the high profile Mumbai-Pune Expressway project that was built by the Mahrashtra State Road Transport Corporation went into the hands of Ideal Road Builders a private body for toll collection. Besides, in 2004, the company received the toll collection contract for a fee of Rs. 918 crore that was too low keeping into consideration the fact that even if only 60 per cent of the toll revenue was considered, reserve price would have amounted to Rs. 2,236 crore. It becomes crystal clear from the fact that toll contracts are rigged by the government to allow only a monopolistic cartel of contractors to make the cut.
It is beyond understanding why the governments have abdicated its responsibility towards public works department, when these works can easily be executed by the government itself, as the governments have the requisite manpower, expertise and infrastructure and  why contractors are being brought into the scene?. So far  as the money is concerned, contractors who used to build these roads and bridges also do not have their own money.  They normally manage loan either from the nationalised banks or some other private financial institutions.  The money taken by the contractors from the nationalised banks is hard earned money of tax-payers. This is the vicious money spending circle. Public deposits its money with the banks for petty interest rate to make use especially during rainy days. But this money instead of being invested in such projects that create employment is advanced into the hands of contractors in connivance with politicians and bureaucrats.  It fortifies the chances of increasing non-performing assets on one hand and reduced employment opportunities on the other.. In fact, it is the duty of the government to provide these basic necessities of roads and bridges to the taxpayers who pay every penny of tax levied by the government from time to time. In case of paucity of finances, same can be arranged through internal and external sources like the World Bank, Asian Development Bank where governments manage to arrange loans for other major projects.  
It is again beyond understanding of a common man why the government (whether central or state) is keen to hand over the road building projects to private individuals when the government itself maintain a pool of experts. In every state, in the case of National High Ways, (Central Government) there is a big PWD department headed by Chief Engineers, and down the line staff.  Above all, there is a Secretary level department to govern the entire work.  In many states there are roads and bridges corporations consisting of Board of Directors where specialists are there to help the government.  Thus where is the necessity to give these important works of roads and bridges to private contractors and burden the people to pay toll.
In case, the government owns its responsibility to construct these roads and bridges, there is absolutely no need of these heavy tolls to burden the people who are already reeling under skyrocketing prices. .  Further, what is required today is the formation of an urban traffic management centre to look after the issue of road engineering, designing and repairing.  Unfortunate truth revealed is that now, all Pro-capitalist political parties believe that the shortcut to a successful mobilisation is to coerce the government into cutting prices for consumers.
(Secretary,  Chetna Manch Chandigarh)

16ਵੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਸੀ.ਪੀ.ਐਮ. ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ

ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਸਾਥੀ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦਾਊਦ 

ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਸੀ.ਪੀ.ਐਮ. ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਾਥੀ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦਾਊਦ ਲੋਕ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਘੁਲਾਟੀਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1954 ਵਿਚ ਇਕ ਬੇਜ਼ਮੀਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦਾਊਦ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ 1980 ਵਿਚ ਨੌਜਵਾਨ ਆਗੂ ਸ਼ਹੀਦ ਸਾਥੀ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਉਪਲ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਦਕਾ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕਾਰਕੁੰਨ ਵਜੋਂ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ 1996 ਵਿਚ ਕੁੱਲ ਹਿੰਦ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਇਕਾਈ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਸੀ.ਪੀ.ਐਮ. ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਠਨ ਸਮੇਂ 2001 ਵਿਚ ਉਹ ਸੂਬਾ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ 2006 ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਪਾਰਟੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਸੂਬਾ ਸਕੱਤਰੇਤ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣ ਲਏ ਗਏ। 2001 'ਚ ਜਦੋਂ ਦਿਹਾਤੀ ਮਜਦੂਰ ਸਭਾ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਾਥੀ ਦਾਊਦ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਬਣਨ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। 
ਪਾਰਟੀ ਵਲੋਂ ਲੜੇ ਗਏ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਜੇਲ੍ਹ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਕੀਤੀ। 17 ਕਿਸਾਨ-ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵਲੋਂ ਚਲਾਏ ਗਏ ਸਾਂਝੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੜੇ ਹੀ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਕ ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਪੰਜਾਬ 
ਵਿਚ 1982 ਵਿਚ ਝੁੱਲੀ ਅੱਤਵਾਦ-ਵੱਖਵਾਦ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਏਕਤਾ-ਅਖੰਡਤਾ ਦੀ ਰਾਖੀ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਵੱਡਮੁੱਲਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। 
ਸਾਥੀ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦਾਊਦ ਅੱਜਕਲ ਪੇਂਡੂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਸਿਰਮੌਰ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦਿਹਾਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭਾ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸੀ.ਪੀ.ਐਮ.ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੂਬਾ ਸਕੱਤਰੇਤ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਅ ਰਹੇ ਹਨ। 


ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਸਾਥੀ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ

ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਸੀ.ਪੀ.ਐਮ.ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਾਥੀ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਦਾ ਜਨਮ ਤਰਨਤਾਰਨ  ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇਓ ਵਿਖੇ ਇਕ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। 1972 ਵਿਚ ਉਹ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕਾਰਕੁੰਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਸਾਥੀ ਦੀਪਕ ਧਵਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਜਥੇਬੰਦੀ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰਨ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਹ 1980-81 ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਕੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਗ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਵਾਈ। ਉਹ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਐਮ.ਏ. ਅਤੇ ਐਲ.ਐਲ.ਬੀ. ਹਨ। 
ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਥੀ ਰੰਧਾਵਾ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਜਮਹੂਰੀ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੂਬਾਈ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਬਾਰਡਰ ਏਰੀਆ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਹਨ। 
ਸਾਥੀ ਰੰਧਾਵਾ 1990 ਵਿਚ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ.(ਐਮ) ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਕਾਨਫਰੰਸ ਸਮੇਂ ਸੂਬਾ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 1998 ਵਿਚ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਬਣੇ। 2001 ਵਿਚ ਸੀ.ਪੀ.ਐਮ.ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਠਨ ਸਮੇਂ ਉਹ ਸੂਬਾ ਸਕੱਤਰੇਤ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਗਏ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ 1980ਵਿਆਂ ਵਿਚ ਚੱਲੀ ਅੱਤਵਾਦ-ਵੱਖਵਾਦ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਏਕਤਾ ਅਖੰਡਤਾ ਲਈ ਚੱਲੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਪਾਰਟੀ ਵਲੋਂ ਚਲਾਏ ਗਏ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 7 ਵਾਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵੀ ਜਾਣਾ ਪਿਆ।
ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਸਾਥੀ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਜਮਹੂਰੀ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਬਾਰਡਰ ਏਰੀਆ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਦੀਆਂ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸੀ.ਪੀ.ਐਮ.ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਸੂਬਾ ਸਕੱਤਰੇਤ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਅ ਰਹੇ ਹਨ। 


ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਸਾਥੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਹਰ

ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਸੀ.ਪੀ.ਐਮ. ਪੰਜਾਬ ਵਲੋਂ ਚੋਣ ਲੜ ਰਹੇ ਖੱਬੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਾਥੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਹਰ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜਾਏ ਹਨ। ਨਕੋਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਪਿੰਡ ਮਾਹੂੰਵਾਲ 'ਚ 1964 ਨੂੰ ਇਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਪਰਵਾਰ 'ਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਾਥੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਹਰ ਤੀਸਰੀ ਜਮਾਤ 'ਚ ਹੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸੀ ਕਿ ਬਾਪ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਨਿੱਕੀ ਉਮਰੇ ਮਾਂ ਨਾਲ ਜਿੰਮੀਦਾਰਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ 'ਚ ਜਾ ਕੇ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਵਾਉਣਾ ਤੇ ਪੜ੍ਹਨਾ ਵੀ। ਘਰ ਦੀ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ ਕਾਰਨ ਉਹ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਹੀ ਪੜ੍ਹ ਸਕੇ। 1978 'ਚ ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ.(ਐਮ) ਦੀ ਦੱਸਵੀਂ ਪਾਰਟੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਹਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਮੋੜ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੇਲੇ ਬਸ ਕਿਰਾਇਆਂ 'ਚ ਵਾਧੇ ਵਿਰੁੱਧ ਚੱਲੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘੋਲ 'ਚ ਅਸੰਬਲੀ ਦੇ ਘੇਰਾਓ 'ਚ ਸਾਥੀ ਦਰਸਨ ਨਾਹਰ ਨੇ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ। 1986 'ਚ ਉਹ ਡੀਵਾਈਐਫਆਈ ਦੇ ਤਹਿਸੀਲ ਸਕੱਤਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਤੇ ਬਾਅਦ 'ਚ ਸੂਬਾ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਬਣ ਗਏ। ਸੰਨ 2000 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ.(ਐਮ) ਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਪਾਰਟੀ ਵਲੋਂ ਹੜ੍ਹ ਪੀੜਤਾਂ ਲਈ ਲਾਏ ਗਏ ਮੋਰਚੇ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਨਾਫਰਮਾਨੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵੀ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। ਦਿਹਾਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਾਥੀ ਦਰਸ਼ਨ ਲਾਲ ਨਾਹਰ ਸੰਨ 2006 ਤੋਂ ਦਿਹਾਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭਾ ਦੇ ਸੂਬਾਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਅ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੰਨ 2010 'ਚ ਨਕੋਦਰ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਸੀ.ਪੀ.ਐਮ.ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੂਬਾਈ ਅਜਲਾਸ ਮੌਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸੂਬਾ ਕਮੇਟੀ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝਾਂ ਦੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਸਾਥੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਹਰ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦ-ਵੱਖਵਾਦ ਦੇ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਏਕਤਾ-ਅਖੰਡਤਾ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਲੜੀ ਗਈ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਜੰਗ 'ਚ ਵੀ ਆਪਣਾ ਰੋਲ ਬਾਖੂਬੀ ਨਿਭਾਇਆ।

ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪਿੜ (ਸੰਗਰਾਮੀ ਲਹਿਰ-ਅਪ੍ਰੈਲ 2014)

- ਰਵੀ ਕੰਵਰ

ਵੈਨਜੁਏਲਾ 'ਚ ਸੱਜ ਪਿਛਾਖੜੀਆਂ ਵਲੋਂ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਕਰਨ ਦਾ ਨਾਕਾਮ ਯਤਨ 

ਵੈਨਜ਼ੁਏਲਾ, ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਮੁੜ ਇਕ ਵਾਰ ਚਰਚਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਯੁਕਰੇਨ, ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵੈਨਜ਼ੁਏਲਾ ਵਿਚ ਵੀ ਉਥੋਂ ਦੀ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਗੱਦੀਓ ਲਾਹੁਣ ਲਈ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਯੁਕਰੇਨ ਵਿਚ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਸਰਕਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਵਜੁਦ, ਨਵਉਦਾਰਵਾਦੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਧਾਰਨੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਬੇਚੈਨੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾઠਸਜਪਿਛਾਖੜੀ ਤਾਕਤਾਂ ਲਾਹਾ ਲੈਣ ਵਿਚ ਸਫਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਜ ਪਿਛਾਖੜੀ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸਾਮਰਾਜੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਹਿਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਤਿੱਖੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਵਉਦਾਰਵਾਦੀ ਆਰਥਕ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਨੀਤੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਹੋਰ ਘਾਤਕ ਰੂਪ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿਚ ਵੀ ਯਿੰਗਲੁਕ ਸ਼ਿਨਵਾਤਰਾ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਜਨਤਾ ਤੋਂ ਮੁੜ ਫਤਵਾ ਲੈ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਉਸਦਾ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਰਹੇ। ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨਵਉਦਾਰਵਾਦੀ ਆਰਥਕ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਲੋਕ ਵਿਰੋਧੀ ਸਿੱਟੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੜਕਾਂ ਉਤੇ ਨਿੱਤਰਨ ਵਿਚ ਬਾਧਕ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ। 
ਪ੍ਰੰਤੂ, ਵੈਨਜੁਏਲਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਵੈਨਜ਼ੁਏਲਾ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 1998 ਵਿਚ ਚੋਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਮਰਹੂਮ ਸਾਥੀ ਹੂਗੋ ਸ਼ਾਵੇਜ ਨੇ ਸਾਮਰਾਜੀ ਸੰਸਾਰੀਕਰਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਤ ਨਵਉਦਾਰਵਾਦੀ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਆਰਥਕ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਨੀਤੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਾਮਰਾਜੀ ਬਹੁਕੌਮੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਿਕੋਲਸ ਮਾਦੂਰੋ, ਸਾਥੀ ਸ਼ਾਵੇਜ਼ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਪੀ.ਯੂ.ਐਸ.ਵੀ. ਦੇ ਹੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਵਿਚ ਸਾਥੀ ਸ਼ਾਵੇਜ਼ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਸਾਥੀ ਮਾਦੂਰੋ ਉਨ੍ਹਾ ਦੀਆਂ ਨਵਉਦਾਰਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਆਰਥਕ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ। 
ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਮਹਾਂਦੀਪ, ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਬਿਲਕੁਲ ਗੁਆਂਢੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਖਣਿਜ ਖਜਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇਸ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਾਮਰਾਜੀਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਕੌਮੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਲੁੱਟਣ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਸਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ। ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਅਸੀਵਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਨਵਉਦਾਰਵਾਦੀ ਆਰਥਕ ਨੀਤੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਬਹੁਕੌਮੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਇਥੋਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਸੀਲਿਆਂ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਲੁੱਟ ਕਰਕੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਤੇ ਕੰਗਾਲੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾਇਆ। 1998 ਵਿਚ ਸਾਥੀ ਹੂਗੋ ਸ਼ਾਵੇਜ ਵਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਨਘਾਤਕ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਠਾ ਗੇੜਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਮਾਡਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਦੇਸ਼, ਕਿਊਬਾ ਜਿਸਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਅਲੱਗ ਥਲੱਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਢਹਿਣ ਬਾਅਦ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਸੀ, ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਦੇਖਦਿਆਂ ਕਈ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਬਣੀਆਂ ਅਤੇ ਅੱਜ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵਪਾਰਕ, ਆਰਥਕ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀਆਂ ਇਸ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਲੋਕ ਵਿਰੋਧੀ ਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਭਾਂਜ ਦਿੰਦਿਆਂ ਹਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਹੱਥਠੋਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਵੀ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਗੁਆਉਂਦੇ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਕਾਰਕੁੰਨ ਈਵਾ ਗੋਲੀਂਗਰ ਮੁਤਾਬਕ ਅਮਰੀਕਾ ਵੈਨਜ਼ੁਏਲਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਕਰਨ ਹਿੱਤ ਆਪਣੇ ਹਥਠੋਕਿਆਂ ਨੂੰ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। 
ਵੈਨਜ਼ੁਏਲਾ ਵਿਚ 12 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਹਿੰਸਕ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇਕ ਕਦਮ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਜਾਹਰਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਧੁਰ ਸੱਜ ਪਿਛਾਖੜੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਟਕਸਾਲੀ ਹਥਠੋਕੇ ਲਿਉਪੋਲਡੋ ਲੋਪੇਜ਼ ਅਤੇ ਮਾਰੀਆ ਕੋਰੀਨਾ ਮਾਕਾਡੋ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ 2002 ਵਿਚ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਹਿਮਾਇਤ ਨਾਲ ਮਰਹੂਮ ਹੂਗੋ ਸ਼ਾਵੇਜ਼ ਦਾ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਨ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਨਾਕਾਮ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਬਾਅ ਕਰਕੇ ਕੁੱਝ ਘੰਟੇ ਹੀ ਬਾਅਦ ਸਾਥੀ ਸ਼ਾਵੇਜ਼ ਨੇ ਮੁੜ ਸੱਤਾ ਸਾਂਭ ਲਈ ਸੀ। ਇਹ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੀਆਂ ਧਨਾਢ ਅਬਾਦੀਆਂ ਅਲਤਾਮੀਰਾ ਆਦਿ ਤੱਕ ਜਾਂ ਫਿਰ ਤਾਰੀਚਾ ਤੇ ਮੇਰੀਡਾ ਵਰਗੇ ਰਾਜਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਹਨ। ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਿਊਨਿਸਪੈਲਟੀਜ਼ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ 18 ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਜ਼ਾਹਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਸਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇ ਹੀ ਮੇਅਰ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਜ਼ਾਹਰਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਬਹੁਤੇ ਸਰਕਾਰ ਪੱਖੀ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹਨ। ਇਸ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਪੀ.ਯੂ.ਐਸ.ਵੀ. ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕਾਰਕੁੰਨ ਜੁਆਨ ਮੋਨਤੋਇਆ ਸਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀ.ਯੂ.ਐਸ.ਵੀ. ਦੇ ਇਕ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਲੈਕਸਿਸ ਮਾਰਟੀਨੈਜ਼ ਦੀ ਵੀ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾਕਾਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਗੋਲੀ ਮਾਰਕੇ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮੁਜ਼ਾਹਰਾਕਾਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਰੋਕਾਂ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸੜਕਾਂ ਉਤੇ ਸੁੱਟੇ ਗਏ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਕਰਕੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 6 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਤੋਂ  ਹੱਥ ਧੋਣਾ ਪਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਜ਼ਾਹਰਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਟੋਲਿਆਂ ਨੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ, ਬਿਜਲੀ ਘਰਾਂ, ਸਕੂਲਾਂ, ਵਜਾਰਤਾਂ, ਜਨਤਕ ਅਦਾਰਿਆਂ, ਟੈਲੀਫੋਨ ਐਕਸਚੈਂਜਾਂ, ਇਨਕਲਾਬ ਪੱਖੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਦਫਤਰਾਂ, ਜਨਤਕ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ, ਪੁਲਸ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਹੋਟਲਾਂ ਤੇ ਸੁਪਰ ਮਾਰਕੀਟਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਬੋਲਵਾਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ। 25 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਇਕ ਸਰਵੇਖਣ ਮੁਤਾਬਕ 81.6 ਫੀਸਦੀ ਵੈਨਜੁਏਲਾ ਵਾਸੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਜ਼ਾਹਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿੰਸਕ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਅਤੇ 85 ਫੀਸਦੀ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਜ਼ਾਹਰਿਆਂ ਦੇ ਠੁੱਸ ਹੋਣ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਚੀਕ ਚਿਹਾੜਾ ਪਾਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਜਾਨ ਕੈਰੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ''ਲੋਕਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅੱਤਵਾਦੀ ਮੁਹਿੰਮ'' ਗਰਦਾਨਿਆ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਢੁਕਵਾਂ ਜਵਾਬ ਤਾਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਾਲੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖਬਾਰ 'ਦੀ ਗਾਰਡੀਅਨ' ਵਿਚ 20 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਲੇਖਕ ਮਾਰਕ ਵੀਸਵਰੋਟ ਦਾ ਇਸ ਬਾਰੇ ਲਿਖੇ ਲੇਖ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੀ ਹੈ ''ਦੀ ਟਰੁਥ ਅਬਾਉਟ ਵੈਨਜ਼ੁਏਲਾ : ਏ ਰੀਵੋਲਟ ਆਫ ਵੈਲ-ਆਫ, ਨੋਟ ਏ ਟੇਰਰ ਕੰਮਪੇਨ'' (ਵੈਨਜੁਏਲਾ ਬਾਰੇ ਸਚ : ਖਾਂਦੇ ਪੀਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਗਾਵਤ, ਨਾ ਕਿ ਆਤੰਕ ਮੁਹਿੰਮ)। 
ਹਿੰਸਕ ਮੁਜ਼ਾਹਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਜਿੱਠਣ ਸਮੇਂ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅਖੌਤੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਏ ਗਏ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਟਾਰਨੀ ਜਨਰਲ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੜਤਾਲ ਬਾਅਦ, ਜਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁੱਲ 31 ਲੋਕ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ 6 ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਨ ਸਨ। ਜਖਮੀ ਹੋਏ ਕੁਲ 461 ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ 143 ਸੁਰਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਨ ਸਨ। ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਵੈਨਜੁਏਲਾ 'ਤੇ ਵਿਉਂਤਬੱਧ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਮਲਾ ਸੀ। ਮੁਜਾਹਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਜਿੱਠਣ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈਆਂ ਪੁਲਸ ਵਧੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 15 ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। 
ਸਾਥੀ ਮਾਦੂਰੋ ਦੀ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਕਰਨ ਦੀ ਇਸ ਸਾਜਿਸ਼ ਦਾ ਜਵਾਬ ਢੁਕਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਜਨਤਕ ਲਾਮਬੰਦੀ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਮਰਾਜੀ ਹਥਠੋਕਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਮ ਲੋਕ ਸੜਕਾਂ ਉਤੇ ਆਏ। ਸਾਥੀ ਮਾਦੂਰੋ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿਚ ਹੋਏ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਸ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ''ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਆਵਾਂਗੇ। ਅਸੀਂ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੇ। ਮੈਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਚੁਣਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਗੱਦੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ। ਕੋਈ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਮਰਹੂਮ ਕਮਾਂਤਰ ਸ਼ਾਵੇਜ਼ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਬੋਲੀਵਾਰ ਇੰਨਕਲਾਬ ਉਸਾਰਨ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੋਂ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ।'' ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਜ਼ਾਹਰਿਆਂ ਲਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਵਾਲੇ 3 ਅਮਰੀਕੀ ਕੂਟਨੀਤਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਛੱਡਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਜ਼ਾਹਰਿਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਗੂ ਲਿਉਪੋਲਡੋ ਲੋਪੇਜ਼ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਗੁਮਰਾਹ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾਕਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨਰਮੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ 120 ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ 12 ਉਤੇ ਹੀ ਕੇਸ ਦਾਇਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਾਥੀ ਹੂਗੋ ਸ਼ਾਵੇਜ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਰਸੀ ਮੌਕੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਕੱਠ ਕਰਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਦਾ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਹਿਦ ਕੀਤਾ। ਕਾਰਾਕਾਸ ਵਿਚ ਹੋਏ ਸਮਾਗਮ ਵਿਚ ਬੋਲੀਵੀਆ, ਕਿਉਬਾ ਆਦਿ ਹੋਰ ਲੋਕਪੱਖੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਵੈਨਜ਼ੁਏਲਾ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਇਕਮੁੱਠਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ। 
ਸਾਥੀ ਹੂਗੋ ਸ਼ਾਵੇਜ਼ ਦੇ 1998 ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਹੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਆਪਣੇ ਹੱਥਠੋਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵੈਨਜ਼ੁਏਲਾ ਵਿਚ ਕਾਇਮ ਹੋਏ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਹੱਥਕੰਡਾ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2002 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਠੋਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਸ਼ਾਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵੱਡੀ ਤਦਾਦ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਹਿਲ ਦਾ ਘੇਰਾਓ ਕਰ ਲੈਣ ਨਾਲ ਇਹ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਨਾਕਾਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਹੋਰ ਸਾਜਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 2002 ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਅਤੇ 2003 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਤੇਲ ਸਨਅਤ ਵਿਚ ਹੜਤਾਲ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਤਾਂਕਿ ਆਰਥਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਿਵਾਲੀਆ ਕਰਕੇ ਇਸ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਗੱਦੀਓਂ ਲਾਹਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਵਿਚ ਵੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਨਾਕਾਮ ਰਿਹਾ। 2004 ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿਚ ਹਿੰਸਕ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ 13 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ਾਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਲਾਹੁਣ ਲਈ ਭਾਵ ਸੰਵਿਧਾਨ ਮੁਤਾਬਕ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾਉਣ ਲਈ (ਞਜਪੀਵ ਵਰ ਞਕਫ਼;;) ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਵਲੋਂ ਮਤਾ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਉਤੇ ਹੋਈ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਚ ਸਾਥੀ ਸ਼ਾਵੇਜ਼ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜੀ ਹਥਠੋਕਿਆਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਦੀ ਖਾਣੀ ਪਈ। ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਸਾਥੀ ਸ਼ਾਵੇਜ਼ ਨੇ ਦਰਜ਼ਨਾਂ ਵਾਰ ਜਨਤਕ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦਿੱਤੀ। 
ਮਾਰਚ 2013 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਸਾਥੀ ਹੂਗੋ ਸ਼ਾਵੇਜ਼ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਮਰਾਜ ਸਮਰਥਕ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਇਕ ਵਾਰ ਆਸ ਬੱਝੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਂਜ ਦੇਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਇਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਤੇਜ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 ਵਿਚ ਹੋਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣ ਵਿਚ ਸਾਥੀ ਮਾਦੂਰੋ ਜਿੱਤ ਤਾਂ ਗਏ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਅੰਤਰ ਸਿਰਫ 1.5% ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬਣੇ ਫਰੰਟ ਐਮ.ਯੂ.ਡੀ. ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੈਨਰਿਕ ਕੈਪਰਿਲਜ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਨੂੰ ਪਰਵਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਮੁੜ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿਚ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਹੱਥਠੋਕੇ ਅਨਸਰਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਲੋਕਪੱਖੀ ਪੈਂਤੜੇ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਧਨਾਢਾਂ ਨੇ ਹਰ ਹੱਥਕੰਡਾ ਅਪਨਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੀਡੀਆ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਮੁਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਰਮਾਏਦਾਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਹੈ, ਵਲੋਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਪਾਰੀਆਂ ਤੇ ਸਨਅਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਵਲੋਂ ਜਮਾਖੋਰੀ ਕਰਕੇ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਬਨਾਉਟੀ ਥੁੜ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਾਉਣੀਆਂ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਸੱਟਾਬਾਜਾਰੀ, ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚ ਅੜਿਕੇ ਖੜੇ ਕਰਕੇ ਬਲੈਕ ਆਊਟ ਵਰਗੀਆਂ ਘਿਰਣਤ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸਖਤ ਕਾਨੂੰਨ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਨਵੰਬਰ 2013 ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਾਦੂਰੋ ਨੇ ਸੰਸਦ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਕੀਮਤਾਂ ਅੱਧੀਆਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਸੱਟੇਬਾਜਾਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕੌਮੀ ਗਾਰਡ ਨੂੰ ਹਿਦਾਇਤਾਂ ਕਰਕੇ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਮਾਖੋਰੀ ਕਰਕੇ ਰੱਖੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ 'ਤੇ ਵੀ ਰੋਕ ਲਾਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਫਲ ਰਹੇ।
ਦਸੰਬਰ 2013 ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਮਿਊਨਿਸਪਲ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਵਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਨੂੰ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸਾਥੀ ਮਾਦੂਰੋ ਨੂੰ ਚਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਸਾਥੀ ਮਾਦੂਰੋ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਪੀ.ਯੂ.ਐਸ.ਵੀ. ਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੇ 242 ਮਿਊਨਿਸਪੈਲਟੀਆਂ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂਕਿ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਐਮ.ਯੂ.ਡੀ. ਨੂੰ ਸਿਰਫ 75 ਮਿਊਨਿਸਪੈਲਟੀਆਂ 'ਤੇ ਹੀ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਹੋ ਸਕੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣ ਵਿਚ ਸਾਥੀ ਮਾਦੂਰੋ ਦੀ 1.5% ਦੀ ਬੜ੍ਹਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਵੱਧਕੇ 10% ਹੋ ਗਈ। ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਵਲੋਂ ਹੀ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਗਰਦਾਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਸਾਮਰਾਜ ਪੱਖੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂੰਹ ਦੀ ਖਾਣੀ ਪਈ। 
ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਾਥੀ ਸ਼ਾਵੇਜ਼ ਵਲੋਂ 1998 ਵਿਚ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਗਾਤਾਰ 40 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਜਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਰਹੀਆਂ ਸਭ ਦੀ ਬਾਗਡੋਰ ਅਮਰੀਕਾ ਪੱਖੀ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਰਹੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਆਪ ਵੀ ਰੱਜਕੇ ਭਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਸੀਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜਰਖੇਜ਼ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਦੀ ਸਾਮਰਾਜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਕੌਮੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਛੁੱਟੀ ਦਿੱਤੀ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਤੇ ਕੰਗਾਲੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਸਾਥੀ ਸ਼ਾਵੇਜ਼ ਨੇ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵਉਦਾਰਵਾਦੀ ਆਰਥਕ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਲਟਦੇ ਹੋਏ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਤੇਲ ਦੇ ਜਖੀਰਿਆਂ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਖਰਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਾਇਆ ਕਲਪ ਹੋ ਗਿਆ। 1999-2012 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 42.8 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਘਟਕੇ 26.7 ਫੀਸਦੀ ਰਹਿ ਗਈ ਭਾਵ 37.6 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਕਮੀ। ਅੱਤ ਦੇ ਗਰੀਬ ਟੱਬਰ 16.6% ਤੋਂ ਘੱਟਕੇ 7 ਫੀਸਦੀ ਰਹਿ ਗਏ ਭਾਵ 57.8 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਕਮੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਨਤਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਭਰੋਸਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਧੁਰ ਥੱਲੇ ਤੱਕ ਭਾਈਚਾਰਕ ਕੌਂਸਲਾਂ, ਕਮਿਊਨਾਂ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਮੀਡੀਆ, ਕੋਆਪਰੇਟਿਵਾਂ ਤੇ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿਚ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਇਸ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਬਣੀਆਂ। 
ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਹੱਥਠੋਕੇ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਪੱਕਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਮਹੂਰੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਸ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਭਾਂਜ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਡੇਢ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੰਸਦ ਲਈ ਚੋਣਾਂ ਹੋਣੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਮੂੰਹ ਦੀ ਖਾਣੀ ਪਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਤਬਦੀਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਨਰਿਕ ਕੈਪਰਿਲਜ ਵਰਗੇ ਨਰਮ ਪੱਖੀ ਆਗੂ ਤੋਂ ਖੋਹਕੇ 2002 ਦੇ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਚਹੇਤਿਆਂ ਲਿਓਪੋਲਡੋ ਲੋਪੇਜ਼ ਅਤੇ ਮਾਰੀਆ ਕੋਰੀਨਾ ਮਾਕਾਡੋ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। 
ਵੈਨਜ਼ੁਏਲਾ ਦੀ ਨਿਕੋਲਸ ਮਾਦੂਰੋ ਸਰਕਾਰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਲੋਂ ਇਸਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਦਖਲ ਦੇਣ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਉਠਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ 'ਯੁਨਾਸੁਰ' ਨੇ ਇਸਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪਹਿਲ ਉਤੇ ਬਣੀ ਸਹਿਯੋਗ ਜਥੇਬੰਦੀ 'ਆਰਗੇਨਾਇਜੇਸ਼ਨ ਆਫ ਅਮੇਰੀਕਨ ਸਟੇਟਸ' ਨੇ ਵੀ ਹਾਲੀਆ ਹਿੰਸਕ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਆਗੂ ਮਾਰੀਆ ਕੋਰੀਨਾ ਮਾਕਾਡੋ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੀ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵਿਚ ਹੋਈ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ 22 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਮਾਕਾਡੋ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਵਿਰੁਧ ਵੋਟ ਪਾਇਆ, ਅਮਰੀਕਾ, ਕਨਾਡਾ ਤੇ ਪਨਾਮਾ ਨੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਅਤੇ 9 ਦੇਸ਼ ਗੈਰ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। 
ਵੈਨਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਧਨਾਢ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਆਰਥਕ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਕਦਮਾਂ ਦਾ ਖੁਰਾ ਖੋਜ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹਮਲੇ ਕਰਨਗੇ ਤਾਂਕਿ ਪੂੰਜੀਪਤੀਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਥੀ ਸ਼ਾਵੇਜ਼ ਵਲੋਂ ਸਾਮਰਾਜੀ ਸੰਸਾਰੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਕੇ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਲੋਕਪੱਖੀ ਸਮਾਜਕ ਤੇ ਆਰਥਕ ਮਾਡਲ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸਮੁੱਚੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਚਾਨਣ ਮੁਨਾਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਹਰ ਲੋਕਪੱਖੀ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦੇ ਅਲੰਬਰਦਾਰ ਦਾ ਫਰਜ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਲਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੈਨਜ਼ੁਏਲਾ ਵਿਚ ਆਰੰਭ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬੋਲੀਵਾਰੀਅਨ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰੇ। 
ਸਾਥੀ ਮਾਦੂਰੋ ਨੇ 26 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਇਕ ਮੀਟਿੰਗ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 25 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜਰਨੈਲਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਦੀ ਨਾਕਾਮ ਸਾਜਿਸ਼ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।          (28.3.2014)


ਏਲ-ਸਲਵਾਡੋਰ ਵਿਚ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਆਗੂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ

ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਏਲ-ਸਲਵਾਡੋਰ ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਸਾਬਕਾ ਗੱਰੀਲੇ ਸਲਵਾਡੋਰ ਸਾਂਚੇਜ ਕੇਰੇਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸਜਪਿਛਾਖੜੀ ਪਾਰਟੀ ਨੈਸ਼ਨਲਿਸਟ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਅਲਾਇੰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੋਰਮਨ ਕੁਈਜਾਨੋ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਣੇ ਗਏ ਕੇਰੇਨ, ਫਾਰਾਬੰਡੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫਰੰਟ (ਐਫ.ਐਮ.ਐਲ.ਐਨ.) ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਜਿੱਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਅੰਤਰ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਲ ਪਏ 30 ਲੱਖ ਵੋਟਾਂ ਵਿਚੋਂ 50.1% ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ 49.9%  ਵੋਟ ਪਏ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣ ਵਿਚ ਵੀ ਜਿੱਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੌਰੀਸਿਉ ਫੂਨਜ਼ ਇਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਫ.ਐਮ.ਐਨ.ਐਲ. ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਹਾਸਲ ਸੀ। ਹੁਣ ਚੁਣੇ ਗਏ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕੇਰੇਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਨ। 

ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ (ਸੰਗਰਾਮੀ ਲਹਿਰ-ਅਪ੍ਰੈਲ 2014)

ਸੁੰਨੀਆਂ ਟਾਹਣਾਂ ਦਾ ਹਉਕਾ             

-  ਗੁਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਲਿੱਟ

ਔਹ ਜਿਹੜਾ ਮਕਾਨ ਹੈ ਨਾ। ਉਹੀ ਰਾਹ ਉਪਰਲਾ। ਹਾਂ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੇ ਗੇਟ ਵਾਲਾ ਹੀ। ਇਹ ਉਸੇ ਵਿਚਲੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਗੇਟ ਬੰਦ ਹੈ। ਬੰਦ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵੀ ਜੰਗਾਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਨੇ। ਜੇ ਦੋਵੇਂ ਪੱਲਿਆਂ ਨੂੰ ਧੱਕ ਕੇ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਵੀ ਬੜੀ ਔਖ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇਗਾ। ਏਨੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਨਾ। ਆਹ ਰਸਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜਿਹੜੀ ਦੀਵਾਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਸਿਰੇ ਉਤੇ ਰਾਹ ਹੈ, ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਲਈ। ਵਿਹੜਾ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹੋ? ਕਿੱਡਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਹੜਾ ਹੈ। ਸਾਮ੍ਹਣੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜਿਹੜੀ ਖੁਰਲੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਅਧ-ਢਹੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ੳਸ ਵਿਚ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ ਵਿਖਰੇ ਪਏ ਨੇ, ਬਸ। ਖੁਰਲੀ ਦੇਖ ਕੇ ਲੱਗ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿ ਕਦੀ ਇਥੇ ਦਸ ਪੰਦਰਾਂ ਡੰਗਰ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਣਗੇ? ਪਰ ਹੁਣ ਕਿਵੇਂ ਸੁੰਨੀ ਪਈ ਹੈ, ਵਿਧਵਾ ਦੀ ਮਾਂਗ ਵਾਂਗ। ਸਾਰਾ ਵਿਹੜਾ ਹੀ ਕਿਵੇਂ ਸੁੰਨਾ-ਸੁੰਨਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਕਦਮ ਵੀਰਾਨ ਜਿਹਾ। ਜਿੱਡਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਹੜਾ ਹੈ, ਉਨੀ ਹੀ ਡੂੰਘੀ ਚੁੱਪ ਪਸਰੀ ਪਈ ਹੈ। 
ਕਦੀ ਇਹ ਵਿਹੜਾ ਵੀ ਧੜਕਦਾ ਸੀ। ਜਿੰਦਗੀ ਸੀ ਇੱਥੇ। ਚਹਿਲ-ਪਹਿਲ, ਹੱਸਣਾ-ਰੁੱਸਣਾ, ਸ਼ਹਿਨਾਈਆਂ ਦਾ ਸ਼ੋਰ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਲਕਾਰੀਆਂ, ਉਚੀ ਹਾਕਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣਾ, ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਹੀ ਤਾਂ ਸੀ। 
ਹੁਣ ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਕੁੱਝ 'ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ' ਦੇ ਚੇਤਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ ਬਸ। 
ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ? 
ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਿਹਾ। ਅਜੇ ਹਨੇਰਾ ਏਨਾਂ ਸੰਘਣਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਘੁੰਮ-ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਬੰਦਾ ਵਿਖਾਈ ਵੀ ਨਾ ਦੇਵੇ। ਏਡੀ ਕੋਠੀ ਦੇ ਸਿਰਫ ਇਕ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੈ। ਜਾਂ ਫਿਰ ਰਸੋਈ ਵਿਚ। ਉਥੇ ਹੀ ਹੋਣਗੇ ਦੋਵੇਂ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਦੋਵੇਂ ਰਸੋਈ ਵਿਚ ਹੋਣ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਮਰੇ ਵਿਚ। ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਦੂਜਾ ਰਸੋਈ ਵਿਚ। 
ਰਸੋਈ ਦੀ ਬੱਤੀ ਬੁੱਝੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣ ਕੋਈ ਬਾਹਰ ਆਵੇ। ਵੇਖਿਆ, ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਕਿੰਨਾ ਠੀਕ ਨਿਕਲਿਆ। ਔਹ ਜਿਹੜੀ ਝੁਕੀ-ਝੁਕੀ ਜਿਹੀ ਬਿਰਧ ਮਾਈ ਸਾਗ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਚੁੱਕੀ ਰਸੋਈ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਕਮਰੇ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ 'ਅੰਮੀ' ਨੇ, ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਇਕ ਪਾਤਰ। 'ਆਪਾ' ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਤਰ, ਸ਼ਾਇਦ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਹੋਣ। 
ਵਧਦੀ ਉਮਰ ਨੇ ਅੰਮੀਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਝੁਕ ਝੁਕ ਕੇ ਤੁਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਗ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਦੇ ਬੋਝ ਦਾ ਵੀ ਕੁੱਝ ਅਸਰ ਹੈ। ਟੋਕਰੀ ਦੇ ਉਪਰ ਤੱਕ ਭਰੀ ਹੋਣ ਵਿਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਇਕ ਭੇਤ ਛੁਪਿਆ ਹੈ। ਭੇਤ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂ? ਜੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਨੇੜੇ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਅੰਮੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉਤੇ ਅੱਜ ਇਕ ਹੁਲਾਸ ਵਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ। ਉਂਝ ਇਹ ਹੁਲਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਬਸ ਇਕ ਥਕਾਵਟ ਜਿਹੀ ਝੁਰੜੀਆਂ ਵਿਚ ਬੈਠੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਸਦਾ। ਅੰਮੀ ਦੇ ਵੀ ਅਤੇ ਆਪਾ ਦੇ ਵੀ। 
ਜੀ ਹਾਂ, ਸਰਹਾਣਿਆਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਜਿਹੜੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਬੈਠੇ ਨੇ, ਉਹ 'ਆਪਾ' ਹੀ ਨੇ। ਬੱਚੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਾ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਪਿੰਡ ਆਉਣ ਤਾਂ ਆਪਾ ਕਹਿ ਕੇ ਹੀ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਨੇ। ਅੰਮੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਏ ਜੀ' ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਜਾਂ 'ਜੀਤ ਦੇ ਬਾਪੂ' ਜਾਂ 'ਮੈਂਖਿਆ' ਆਪਾ ਵੀ ਅੰਮੀ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਨੇ -'ਦੇਵ ਦੀ ਮਾਂ' ਜਾਂ 'ਸੁਣ' ਜਾਂ 'ਬੋਲੀਏ' ਜਾਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸੰਬੋਧਨ। 
ਅੰਮੀ ਟੋਕਰੀ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ ਨੇ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਖੜੇ ਹੋਏ ਸਾਹਾਂ ਉਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਫਿਰ ਦਾਤੀ ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੱਬ ਲੈਂਦੇ ਨੇ - 'ਅੱਜ ਦਿਨ ਸਾਡੇ ਵਾਂਗ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਕਣ ਵਿਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।''
ਆਪਾ ਕੋਈ ਉਤਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਗੁਟਕਾ ਪੜ੍ਹਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ। 
''ਮੈਂਖਿਆਂ, ਤੈਨੂੰ ਨ੍ਹੀਂ ਲੱਗਦਾ?''
''ਕੀ?''
''ਦਿਨ ਜਿਵੇਂ ਮੁੱਕਣ ਵਿਚ ਨ੍ਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।''
ਆਪਾ ਹੱਸ ਪਏ ਨੇ, ''ਦਿਨ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੇਰਾ ਮਨ ਹੀ ਕਾਹਲਾ ਪੈ ਗਿਆ ਲੱਗਦੈ। ਦੇਬ ਜੇ ਆਇਆ ਵੀ ਤਾਂ ਨੌ ਵਜੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨ੍ਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਸਾਢੇ ਸੱਤ ਤਾਂ ਗੱਡੀ ਹੀ ਲੁਧਿਆਣੇ ਆ ਕੇ ਲੱਗਦੀ ਐ।''
''ਆਊਗਾ ਵੀ?''
''ਆਉਣਾ ਤਾਂ  ਚਾਹੀਦੈ। ਮੈਂ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਲਿਖਿਆ ਤਾਂ ਸੀ ਬਈ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਆਵੇ। ਉਸ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਤਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਕੱਲ੍ਹ ਕੀਤਾ ਜਾਣੈ। ਮੈਂ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਬਈ ਪਹਿਲਾਂ  ਪਿੰਡ ਹੀ ਆ ਜਾਵੇ।''
ਅੰਮੀਂ ਸਾਗ ਕੱਟਣ ਵਿਚ ਰੁੱਝ ਗਏ ਨੇ। ਆਪਾ ਗੁਟਕੇ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਗੱਡ ਦਿੰਦੇ ਨੇ। ਆਪਾ ਦੀ ਆਦਤ ਜਿਹੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਗੁਟਕੇ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਵੀ ਗੱਡੀ ਰੱਖਦੇ ਨੇ, ਨਾਲ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਕਰੀ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਜਿਵੇਂ ਧਿਆਨ ਗੱਡੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਗੁਟਕਾ ਕੇਵਲ ਇਕ ਸਹਾਰਾ ਹੋਵੇ।
''ਬੱਚੇ ਨਿਰਮੋਹੇ ਕਿਉਂ ਹੋ ਗਏ ਨੇ?''
''ਕੀ?''
''ਬੱਚੇ ਏਨੇ ਨਿਰਮੋਹੇ ਕਿਉਂ ਹੋ ਗਏ ਨੇ? ਕਿੰਨੇ ਕਿੰਨੇ ਚਿਰ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵੀ ਮਿਲਣ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।''
''ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਨੇ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਖਲਜਗਨ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਣਾ ਸੌਖਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।''
''ਏਨਾ ਵੀ ਕੀ ਬਈ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਵੀ ਚਿੱਤ ਨਾ ਕਰੇ।''
''ਚਿੱਤ ਕਰਨ ਉਤੇ ਹੀ ਮਿਲਣ ਥੋੜ੍ਹਾ ਆਇਆ ਜਾ ਸਕਦੈ।''
ਪਲ ਭਰ ਲਈ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਛਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
''ਏ ਜੀ ਥੋਨੂੰ ਨ੍ਹੀਂ ਲੱਗਦਾ?''
''ਕੀ?''
''ਤਿੰਨ ਮੁੰਡੇ, ਤਿੰਨ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਆਪਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕੱਲੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਾਂ।''
''ਸੁੱਖ ਬੋਲਿਆ ਕਰ ਮੂੰਹੋਂ, ਜਿਥੇ ਵੀ ਰਹਿਣ, ਹਸਦੇ-ਵਸਦੇ ਰਹਿਣ।''
ਚੁੱਪੀ ਛਾ ਗਈ ਹੈ। ਅੰਮੀ ਸਾਗ ਕੱਟਣ ਲੱਗ ਪਏ ਨੇ। ਆਪਾ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਉਹੀ ਗੁਟਕਾ ਹੈ। ਚੁੱਪ ਕਾਫੀ ਲੰਮੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। 
''ਦੇਵ ਅੱਜ ਜ਼ਰੂਰ ਆਊਗਾ, ਜੀਤ ਦੇ ਬਾਪੂ।,''
''ਏਨੀ ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈਂ? ਉਹਦੀ ਕਿਹੜੀ ਚਿੱਠੀ ਆਈ ਆ।''
''ਨਾ ਆਈ ਹੋਵੇ ਚਿੱਠੀ ਬੱਸ ਮੈਨੂੰ ਪਤੇ, ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਆਊਗਾ।''
''ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਤੈ?''
''ਆਹ ਮੋਰ ਜੋ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਸ਼ਗਨ ਹੈ।''
''ਕਿੱਥੇ ਬੋਲ ਰਿਹੈ ਮੋਰ? ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਮੋਰ ਬਚੇ ਹੀ ਕਿੱਥੇ ਨੇ ਹੁਣ?''
''ਫੇਰ ਦੂਰ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੋਊ। ਆਹ ਹੁਣ ਤਾਂ ਸਹੀ।''
''ਰਸੋਈ ਵਿਚ ਬੈਠੀ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਹਾਕ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਦੀ ਨ੍ਹੀਂ, ਬੋਲੀਏ। ਤੇ ਦੂਰ ਬੋਲਦਾ ਮੋਰ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਿਹੈ।''
''ਬੋਲ ਜਿਹਾ ਤਾਂ ਰਿਹੈ ਜਿਵੇਂ।''
''ਬੋਲੀਏ, ਤੇਰੇ ਕੰਨ ਬੋਲਦੇ ਨੇ।''
ਅੰਮੀ ਕੁੱਝ ਦੇਰ ਕੰਨ ਲਾ ਕੇ ਆਵਾਜ਼ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਨੇ। ਫਿਰ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋਣ, ''ਮੋਰ ਜਿਵੇਂ ਬੋਲ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦੈ, ਨਹੀਂ ਵੀ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ।'' 
ਆਪ ਇਕ-ਟੱਕ ਅੰਮੀ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਹੇ ਨੇ। 
''ਤੈਂ ਅੱਜ ਸ਼ਾਲ ਨੀਂ ਲਿਆ ਉਤੇ?''
''ਧੋਤਾ ਸੀ। ਸੁੱਕਿਆ ਨੀ ਅਜੇ।''
ਦੂਜਾ ਕੱਢ ਲੈਂਦੀ। ਜੇ ਠੰਢ ਲੱਗ ਗੀ, ਫੇਰ?''
''ਬੜਾ ਧਿਆਨ ਐ ਮੇਰਾ!'' ਅੰਮੀ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਮੋਹ ਭਰ ਕੇ ਵੇਖਦੇ ਨੇ, ''ਤੂੰ ਵੀ ਤਾਂ ਓਵੇਂ ਬੈਠਾ ਐਂ। ਕੰਬਲ ਕਿਉਂ ਨ੍ਹੀਂ ਲਿਆ ਦੁਆਲੇ?''
''ਲਭਿਆ ਈ ਨ੍ਹੀਂ। ਪਤਾ ਨ੍ਹੀਂ ਕਿੱਥੇ ਰੱਖ ਦਿੰਨੀ ਐਂ ਤੂੰ!''
'ਅਲਮਾਰੀ ਵਿਚ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਈ ਤਾਂ ਪਿਆ ਐ।''
''ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਦਿਸਿਆ ਨ੍ਹੀਂ।''
''ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਲੱਭੀ ਵੀ ਐ ਕਦੇ! ਜਦ ਤੱਕ ਚੱਕ ਕੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਫੜਾ ਦਮਾਂ। ਸੱਚੀਂ, ਜੁਆਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਟੱਪ ਗਿਐਂ ਹੁਣ ਤਾਂ!''
ਅੰਮੀ ਉਠਦੇ ਨੇ। ਅਲਮਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਕੰਬਲ ਕੱਢ ਕੇ ਆਪਾ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਲਪੇਟ ਦਿੰਦੇ ਨੇ। ਪਰਤਣ ਲੱਗੇ ਅਚਾਨਕ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ''ਤੈਂ ਦਵਾਈ ਲੈ ਲਈ ਸੀ ਭਲਾ?''
''ਉਹ ਹੋ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਭੁਲ ਈ ਗਿਆ।''
''ਕਿਹਾ ਸੀ ਨਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉਤੇ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ।''
ਅੰਮੀ ਦਵਾਈ ਦੀ ਗੋਲੀ ਆਪਾ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਨੇ। ਪਾਣੀ ਦਾ ਗਲਾਸ ਵਾਪਸ ਰੱਖਦੇ ਨੇ। ਕੰਬਲ ਆਪਾ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉਤੇ ਠੀਕ ਕਰਦੇ ਨੇ। ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਉਤੇ ਆ ਬੈਠਦੇ ਨੇ। 
''ਦੇਖੀਂ ਤਾਂ, ਨੌ ਬੱਜਗੇ ਨੇ?''
''ਨੌ?'' ਆਪਾ ਹੱਸ ਪੈਂਦੇ ਨੇ। ਅਜੇ ਅੱਠ ਵੀ ਨ੍ਹੀਂ ਹੋਏ। ਬੈਠੀ ਰਹਿ ਘੰਟਾ-ਭਰ ਚੁੱਪ ਕਰ ਕੇ। 
''ਮੈਂਖਿਆ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਚਾਰਾ ਹੀ ਲੈ ਆਇਆ ਕਰ ਖੇਤਾਂ ਤੋਂ।''
''ਕਿਉਂ? ਤੈਂ ਖਾਣਾ ਹੁੰਦੈ?''
''ਪੁੱਠਾ ਹੀ ਬੋਲਦੇ। ਪਤੈ ਕੀ ਹੋਇਆ ਅੱਜ?''
''ਕੀ ਹੋਇਆ?''
''ਕਿਸੇ ਦੀ ਵੱਛੀ ਆ ਵੜੀ ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਵਿਚ। ਖੁਰਲੀ ਨੂੰ ਸੁੰਘਦੀ-ਸੁੰਘਦੀ  ਇਕ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ ਪਹੁੰਚਣੀ। ਵਿਹੜਾ ਜਿਵੇਂ ਜਿਉਂਦਾ-ਜਿਉਂਦਾ ਜਿਹਾ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਚੰਗਾ-ਚੰਗਾ ਲੱਗਿਆ। ਮੈਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਸੋਈ ਵਿਚ ਨੂੰ ਗਈ, ਬਈ ਰੋਟੀ ਚੱਕ ਲਿਆਵਾਂ। ਸੋਚਿਆ, ਰੋਟੀ ਪਾ ਦੂੰਗੀ ਤਾਂ ਵੱਛੀ ਕੁਝ ਚਿਰ ਰੁਕੀ ਰਹੂ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਰਸੋਈ ਤੋਂ ਮੁੜਨ ਤੱਕ ਉਹ ਪੂਛ ਚੁੱਕ ਕੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਈ।''
''ਰੋਜ਼-ਰੋਜ਼ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਆਊਗਾ ਡੰਗਰ।''
''ਸ਼ਾਇਦ ਆ ਈ ਜਾਏ ਕਦੇ।''
''ਕਿਉਂ ਇਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਐਂ ਦੇਵ ਦੀ ਮਾਂ! ਕਿਸੇ ਕੋਲੋਂ ਕੀ ਆਸ ਰੱਖਦੀ ਐਂ? ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਵੱਲ ਹੀ ਦੇਖ ਲਾ । ਆਉਂਦੀਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਇਕ ਰਾਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨ੍ਹੀਂ ਰੁਕਦੀ। ਖਾਲੀ ਕਮਰੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਨੂੰ ਪੈਂਦੇ ਨੇ। ਕਹਿੰਦੀਆਂ, ਬੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਾਂ।''
''ਤੇ ਅਸੀਂ! ਅਸੀਂ, ਜੀਤ ਦੇ ਬਾਪੂ? ਜਿਹੜੇ ਸਦਾ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਇਕੱਲੇ।''
''ਆਪਣਾ ਕੀ ਆ ਦੇਵ ਦੀ ਮਾਂ। ਆਪਣਾ ਕੀ ਆ।''
ਬੜਾ ਡੂੰਘਿਉਂ ਇਕ ਠੰਢਾ ਸਾਹ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿਚ ਦੋਵੋਂ ਡੁੱਬ ਜਿਹੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਦੋਵੇਂ ਚੁੱਪ ਨੇ। ਕੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਚੁੱਪ ਨੇ? ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸੁਣ ਹੀ ਰਹੇ ਹੋਣੇ ਨੇ ਦੋਵੇਂ। 
''ਦੇਵ ਦੀ ਮਾਂ, ਅੱਜ ਤੈਂ ਫੇਰ ਡਰਾਇੰਗ ਰੂਮ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਸੀ?''
''ਹਾਂ।''
''ਕਿਉਂ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਸੀ?''
''ਮਨ ਜਿਵੇਂ ਟਿਕ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ।''
''ਤੈਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਕਿਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੈਠਕ ਨਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਕਰ।''
''ਰੋਕ-ਰੋਕ ਕੇ ਤਾਂ ਰੱਖਦੀ ਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ। ਪਰ ਮਨ ਜਦੋਂ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਉਠਦੈ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੈਂ ਵੀ ਤਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਉਸੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਲਾ ਰੱਖੀਆਂ ਨੇ। ਉਸ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਜਾਨੀ ਆਂ ਤਾਂ ਐਂ ਲੱਗਦੈ ਜਿਵੇਂ ਬੱਚੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਗਲ ਵਿਚ ਬਾਹਾਂ ਪਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹੋਣ।''
''ਤੂੰ ਉਹ ਬੈਠਕ ਨਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਕਰ, ਦੇਵ ਦੀ ਮਾਂ। ਇਕ ਵਾਰ ਖੋਲ੍ਹ ਲੈਨੀ ਐਂ ਤਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਉਖੜੀ ਉਖੜੀ ਫਿਰਦੀ ਰਹਿਨੀ ਐਂ। ਬਹਾਨੇ ਲੱਭ-ਲੱਭ ਰੋਂਦੀ ਰਹਿਨੀ ਐਂ। ਮਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।''
ਅੰਮੀ ਬੋਲਦੇ ਨਹੀਂ। ਨੀਵੀਂ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਨੇ। ਸਾਗ ਚੀਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਨੇ।
''ਹੰਝੂ ਪੂੰਝ ਲੈ ਦੇਵ ਦੀ ਮਾਂ। ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਲੁਕਾ-ਲੁਕਾ ਕੇ ਏਕਣ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ?''
ਅੰਮੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਚੁੰਨੀ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝ ਲੈਂਦੇ ਨੇ। 
''ਨੌ ਤਾਂ ਬੱਜ ਗਏ ਦੇਵ ਦੀ ਮਾਂ।''
''ਉਹ ਤਾਂ ਆਏ ਨ੍ਹੀਂ।''
''ਸ਼ਾਇਦ ਨਾ ਹੀ ਆਉਣ।''
''ਹਾਂ, ਸ਼ਾਇਦ।''
''ਏ ਜੀ।''
''ਹੁੰ।''
''ਪੱਪੂ ਤਾਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤੁਰਨਾ ਵੀ ਸਿੱਖ ਗਿਆ ਹੋਊ।''
''ਤੁਰਨਾ? ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਹੀ ਕਿਵੇਂ ਭੱਜਿਆ ਫਿਰਦਾ ਸੀ।''
''ਲੈ ਹਾਂ, ਅੱਗ ਲੱਗਣਾ ਚੇਤਾ। ਊਂ! ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਕਿੰਨਾ ਸੀ।''
''ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਘੁਲ-ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ।''
''ਤੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਸੀ, ਜੀਤ ਦੇ ਬਾਪੂ।''
''ਨਹੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ।''
''ਮੈਂ ਕਹਿਨੀ ਆਂ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ।''
''ਮੇਰੇ ਨਾਲ, ਬੋਲੀਏ। ਪਤਾ ਐ ਕਿਵੇਂ ਪਟਾਕ ਕੇ ਮਾਂ ਦੀ ਗਾਲ ਕੱਢ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।''
''ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਤਾਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਗਾਲਾਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਲਾਂਬੜ, ਤੰਦਲੀ।''
''ਮੇਰੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਫੜ ਕੇ ਛੱਡਦਾ ਨ੍ਹੀਂ ਸੀ।''
''ਮੇਰੀ ਬਾਲੀਓ ਖਿੱਚ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ।''
''ਮੇਰੇ ਢਿੱਡ ਉਤੇ ਬਹਿ ਕੇ ਰੋਜ਼ ਬਾਤ ਸੁਣਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।''
''ਸਾਰੀ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜਿਆ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਮਨੋਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ।''
''ਨਹੀਂ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਸੀ।''
''ਮੈਂ ਕਹਿਨੀਂ ਆਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ।''
''ਨਹੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ, ਬੋਲੀਏ।''
''ਮੇਰੇ ਨਾਲ। ਉਂਈ....ਈ...'', ਅੰਮੀ ਦੀ ਉਂਗਲ ਨੂੰ ਚੀਰਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਗ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਊਂਗਲ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਨੇ। ਬੇਚਾਰਾ ਜਿਹਾ ਮੂੰਹ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਨੇ, ''ਪੱਪੂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਿਆਰ ਸੀ ਨਾ ਜੀਤ ਦੇ ਬਾਪੂ?''
''ਅੱਛਾ, ਚੱਲੋਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸੀ।''
ਦੋਵੇਂ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ ਨੇ। ਆਪਾ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਕੱਧ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਏ ਨੇ। ਸੋਚਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਹੋਣ। 
''ਬੋਲੀਏ, ਸੁਣ!''
''ਕੀ?''
''ਤੂੰ ਭੁੱਲਦੀ ਐਂ।''
''ਕੀ?'
''ਪੱਪੂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਿਆਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੀ।''
''ਕਿੰਨੇ ਵੱਜਣਗੇ ਜੀਤੇ ਦੇ ਬਾਪੂ?''
''ਦਸ ਹੋਣ ਨੂੰ ਨੇ।''
''ਆਉਣਗੇ ਵੀ?''
ਕੋਈ ਉਤਰ ਨਹੀਂ।
''ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਲੰਗ ਉਤੇ ਆ ਜਾਂ। ... ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਘੁੱਟੂੰਗੀ''
''ਆ ਜਾ ਚੱਲ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਸਿਰ ਭਾਰੀ-ਭਾਰੀ ਜਿਹਾ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ।''
''ਸੌ ਗਏ?''
''ਨਹੀਂ ਤਾਂ। ਕਿਉਂ?''
''ਮੈਂ ਕਿਹਾ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਮੁੰਡੇ ਕੋਲੇ ਨਾ ਜਾ ਆਈਏ?''
''ਕੀਹਦੇ ਕੋਲ ਜਾਮਾਂਗੇ? ਛੋਟਾ ਕਨੇਡਾ ਬੈਠੇ, ਵੱਡਾ ਦੇਵ ਊਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਆ। ਤੇ ਆਪਣੇ ਲਾਡਲੇ ਪੁੱਤ ਜੀਤ ਕੋਲ ਤਾਂ ਰਹਿ ਕੇ ਤੂੰ ਦੇਖ ਈ ਚੁੱਕੀ ਐਂ।''
''ਮੇਰੇ ਜਖ਼ਮਾਂ ਉਤੇ ਲੂਣ ਛਿੜਕਾ ਕੇ ਸੁਖ ਮਿਲਦੈ ਤੈਨੂੰ।''
''ਨਹੀਂ, ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਜਾਦਾ ਈ ਹੇਜ ਜਾਗਿਆ ਸੀ ਉਹਦਾ। ਹਫਤਾ ਵੀ ਨ੍ਹੀਂ ਸੀ ਟਿਕ ਸਕੀ ਉਥੇ।''
'ਉਹ ਤਾਂ ਉਸੇ ਚੁੜੇਲ ਦਾ ਸੁਭਾਅ...''
''ਆ ਕੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਲਾਡਲੇ ਨੂੰ ਕੋਸਦੀ ਰਹੀ ਸੀ ਮਹੀਨਾ ਭਰ।''
''ਮੁੰਡੇ ਉਤੇ ਕਾਹਦਾ ਗੁੱਸਾ, ਜਦੋਂ ਉਸੇ ਨੇ ਸਿੱਧਰੇ ਨੂੂੰ ਮੁੱਠੀ ਵਿਚ...''
''ਸੱਚੀਂ, ਮੁੰਡੇ ਉਤੇ ਕੋਈ ਗੁੱਸਾ ਨ੍ਹੀਂ ਸੀ ਤੈਨੂੰ?''
''ਸੱਚ।''
''ਸੱਚੀ, ਬੋਲੀਏ?''
''ਹਾਂ, ਸੱਚੀ।''
''ਤਾਂ ਫਿਰ ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਘੁਟਦੇ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਇਕਦਮ ਏਨੇ ਤੇਜ਼ ਕਿਉਂ ਹੋ ਗਏ ਨੇ? 
ਅੰਮੀ ਦੇ ਹੱਥ ਪਲ-ਭਰ ਲਈ ਠਿਠਕ ਕੇ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਫਿਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚੱਲਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਨੇ। 
'ਬੱਸ ਕਰ ਹੁਣ ਥੱਕ ਜੇਂਗੀ।''
''ਕਿੰਨੇ ਵੱਜ ਗਏ ਨੇ ਭਲਾ?''
''ਸਾਢੇ ਦਸ।''
''ਹੁਣ ਤਾਂ ਨ੍ਹੀਂ ਆਉਂਦੇ?''
''ਹੁਣ ਕੀ ਆਉਣਗੇ। ਤੂੰ ਸੌ ਜਾ।''
''ਨੀਂਦ ਕਿਥੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।''
ਆਪਾ ਅਚਾਨਕ ਚੌਂਕ ਉਠਦੇ ਨੇ। ਉਠ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਕੁਝ ਸੁਨਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਨੇ। 
''ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜੀਤ ਦੇ ਬਾਪੂ?''
''ਤੈਨੂੰ ਕੁੱਝ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤਾ?''
''ਕੀ?''
''ਕਾਰ ਜਿਵੇਂ ਪੁਲ ਉਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵੱਲ ਨੂੰ ਮੁੜੀ ਹੈ। ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਰਹੀ ਹੈ?''
''ਨਹੀਂ ਤਾਂ।''
''ਸੁਣ ਤਾਂ ਸਹੀ, ਆਵਾਜ਼ ਤਾਂ ਜਮਾਂ ਈ ਸਾਫ਼ ਆ। ਗੁਰਦੁਵਾਰੇ ਵਲੋਂ ਆ ਰਹੀ ਆ।''
''ਹਾਂ, ਕੁਛ ਕੁਛ ਤਾਂ...''
''ਕੁਛ-ਕੁਛ ਕਿਉਂ! ਸਾਫ ਤਾਂ ਸੁਣ ਰਹੀ ਆ। ਸੁਣ, ਕਾਰ ਜਿਵੇਂ ਗੁਰਦੁਵਾਰੇ ਦਾ ਮੌੜ ਮੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਆ। ਆਹ ਸੁਣ ਤਾਂ ਸਹੀ।''
''ਹਾਂ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਇਕਦਮ ਸਾਫ਼....''
''ਉਠੀ ਕੇਰਾਂ, ਮੇਰੀ ਖੁੰਡੀ ਫੜਾਈ। ਛੇਤੀ। ਕਾਰ ਤਾਂ ਬਾਹਰ ਵਾਲੇ ਗੇਟ ਉਤੇ ਆ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਆ। ਤੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਨਾ, ਦੇਵ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ ਜ਼ਰੂਰ ਆਏਗਾ। ਮੇਰੀ ਖੁੰਡੀ ਤਾਂ ਦੇਹ।''
''ਕਾਹਲਾ ਕਿਉਂ ਪੈਨਾ ਐਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਿਲ ਦਾ ਮਰੀਜ਼ ਐਂ। ਠਹਿਰ, ਮੈਂ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਨੀ ਆਂ। ਹਾਂ, ਹੌਲੀ, ਸੰਭਲ ਕੇ।''
''ਵਿਹੜਾ ਬਹੁਤ ਲੰਮਾ ਐ। ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਏਨਾ ਤੇਜ਼ ਤੁਰਿਆ ਨੀਂ ਜਾਣਾ। ਤੂੰ ਕੱਲੀ ਓ ਚਲੀ ਜਾਹ। ਏਨਾ ਚਿਰ ਕਿਵੇਂ ਖੜ੍ਹਨਗੇ! ਦੇਖੀ, ਡਿੱਗ ਨਾ ਪਈ। ਹੌਲੀ। ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਵਾਲੀ ਬੱਤੀ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਸੰਭਲ ਕੇ। ਵੇਖੀਂ ਕਿਤੇ ਕੀਲੇ ਨਾਲ ਨਾ ਅੜ੍ਹਕ ਜੀ।'' 
ਕੁਝ ਚਿਰ ਉਡੀਕਣ ਪਿਛੋਂ ਆਪਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਇਕਦਮ ਉਚੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
''ਆ ਜੋ ਹੁਣ। ਡਰਾਇਵਰ ਨੂੰ ਕਹੋ, ਸਾਮਾਨ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਚੁੱਕ ਲਿਆਵੇ। ਪੱਪੂ ਜੇ ਸੌ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜਗਾਇਓ ਨਾ। ਮੋਢੇ ਲਾ ਕੇ ਲੈ ਆਓ।''
ਕਾਰ ਚੱਲਣ ਦੀ ਆਵਾਜ ਨਾਲ ਆਪਾ ਪਲ ਭਰ ਲਈ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਫਿਰ ਉਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੋਲਣ ਲੱਗਦੇ ਨੇ, ''ਆ ਵੀ ਜਾਓ ਹੁਣ। ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹੇ-ਖੜ੍ਹੇ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਓ। ਕਾਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਸੀ, ਸਾਮਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ...''
ਅਚਾਨਕ ਆਪਾ ਚੁੱਪ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਅੰਮੀ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਤੁਰੇ ਆ ਰਹੇ ਨੇ, ਬੇਜਾਨ ਜਿਹੀ ਚਾਲ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ। 
''ਕੀ ਗੱਲ, ਤੂੰ ਕੱਲੀ ਓ ਈ?''
''ਕੀਹਨੂੰ ਲਿਆਉਂਦੀ? ਕੋਈ ਆਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਨਾ!''
''ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਕਾਰ?''
''ਉਹ ਤਾਂ ਗਵਾਂਢੀਆਂ ਦਾ ਜਮਾਈ ਸ਼ਹਿਰ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਸ਼ਰਾਬੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਾਰ ਵਾਲਾ ਵਾਕਫ਼ ਸੀ। ਛੱਡਣ ਆ ਗਿਆ।''
ਆਪਾ ਪਲ ਭਰ ਲਈ ਅੰਮੀ ਵੱਲ ਵੇਖਦੇ ਨੇ। ਫਿਰ ਅਚਾਨਕ ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਉਠਦੇ ਨੇ। ਬੜੀ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਨੇ, ''ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਇਆ ਫੇਰ, ਦੇਵ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਤਾਂ, ਕੰਮ ਵੀ ਤਾਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕੋਈ। ਜ਼ਰੂਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਹੀ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਹੋਣੈ। ਤੂੰ ਫਿਕਰ ਕਿਉਂ ਕਰਦੀ ਐਂ। ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਆ ਦੇਵ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਨਾਲ। ਪੱਪੂ ਨੂੰ ਵੀ। ਪੱਪੂ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ। ਸੱਚੀ, ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਕਰਦੈ। ਹਾਂ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਕਰਦੈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਿਆਰ...''
''ਦੇਵ ਦੇ ਬਾਪੂ।''
ਆਪਾ ਅਚਾਨਕ ਚੁੱਪ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਗੁਬਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕਦਮ ਹਵਾ ਨਿਕਲ ਗਈ ਹੋਵੇ। 
''ਤੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਮਰੀਜ਼ ਹੈਂ, ਦੇਵ ਦੇ ਬਾਪੂ।''
ਆਪਾ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ। ਅੰਮੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਈ ਪਲੰਘ ਤੱਕ ਆ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬੱਤੀ ਬੁਝਾ ਦਿੰਦੇ ਨੇ। ਬੁੱਲ੍ਹ ਦੰਦਾਂ ਵਿਚ ਦੱਬੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। 
''ਸੌਂ ਜਾ, ਦੇਵ ਦੀ ਮਾਂ, ਸੌਂ ਜਾ। ਜਾਦਾ ਸੁਪਨੇ ਦਾ ਦੇਖਿਆ ਕਰ। ਖੰਡਰਾਂ ਵਿਚ ਕੌਣ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਦੇਵ ਦੀ ਮਾਂ। ਖੰਡਰਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨ੍ਹੀਂ ਆਇਆ ਕਰਦਾ।''



ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਨਾਂਅ

- ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਹੁੰਦਲ
ਚੜ੍ਹੇ ਨੇ ਘਿਰਣਾ ਦੇ ਪਾਣੀ, ਪੁਲ ਬਣਾਈਏ ਦੋਸਤੋ।
ਕਿਉਂ ਤੁਸਾਂ ਹੈ ਚੁੱਪ ਤਾਣੀ, ਪੁਲ ਬਣਾਈਏ ਦੋਸਤੋ। 
ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਪੁਲਾਂ ਬਾਝੋਂ, ਆਰ ਦੇ, ਨਾ ਪਾਰ ਦੇ, 
ਕੀ ਕਰੇ ਕਵਿਤਾ ਨਿਮਾਣੀ, ਪੁਲ ਬਣਾਈਏ ਦੋਸਤੋ। 
ਜਦ ਕਦੇ ਅਸਮਾਨ ਉਤੇ, ਗਿਰਝ ਭੋਂਦੀ ਵੇਖਦੀ, 
ਸਹਿਮ ਜਾਂਦੀ ਧੀ-ਧਿਆਣੀ, ਪੁਲ ਬਣਾਈਏ ਦੋਸਤੋ। 
ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੋਈ ਵਡੇਰੀ, ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ,
ਹੋਰ ਕਿਥੋਂ ਤੀਕ ਜਾਣੀ, ਪੁਲ ਬਣਾਈਏ ਦੋਸਤੋ। 
ਕੀ ਕਲਾ ਜਾਦੂ ਵਿਖਾਵੇ, ਕੀ ਸੁਖਨ ਦੀ ਦਿਲਕਸ਼ੀ,
ਪੀੜ ਨਾ ਜੇਕਰ ਪਛਾਣੀ, ਪੁਲ ਬਣਾਈਏ ਦੋਸਤੋ। 
ਤੁੱਖਣਾ ਦਿੰਦੀ, ਲੜਾਉਂਦੀ ਤੇ ਸਤਾਉਂਦੀ ਰਾਤ ਦਿਨ,
ਜ਼ਹਿਰ ਭਿੱਜੀ, ਬੋਲ-ਬਾਣੀ, ਪੁਲ ਬਣਾਈਏ ਦੋਸਤੋ। 
ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਖਮ ਨੇ ਕਿ ਠੀਕ ਜੋ ਹੁੰਦੇ ਨਹੀਂ, 
ਕਸਕ ਹੈ ਕਿੰਨੀ ਪੁਰਾਣੀ, ਪੁਲ ਬਣਾਈਏ ਦੋਸਤੋ। 
ਪੁਲ ਬਣੇ ਤਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਖ਼ੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀਏ, 
ਮਿਲ ਬਹੇ ਯਾਰਾਂ ਦੀ ਢਾਣੀ, ਪੁਲ ਬਣਾਈਏ ਦੋਸਤੋ।
ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਕਹਿਨਾਂ; ਇਕੱਲਾ ਮੈਂ ਉਸਾਰੀ ਕਰਾਂਗਾ
ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਹਾਣੀ, ਪੁਲ ਬਣਾਈਏ ਦੋਸਤੋ। 



ਸਹਿਮੇ ਹੋਏ ਮਿਰਗ ਦਾ ਬਿਆਨ 

- ਮਦਨ ਵੀਰਾ
ਮੇਰੇ ਯਾਰ-ਮੈਂ ਇਸ ਨਵੇਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ 
ਨਹੀਂ ਇੰਡੀਆ ਨੂੰ
ਚੌੜੀਆਂ ਛੇ ਮਾਰਗੀ ਸੜਕਾਂ ਤੋਂ ਪਛਾਣਾਂ
ਜਾਂ ਉਜਾੜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ
ਹਿੱਕ 'ਤੇ ਉੱਸਰੇ
ਬਹੁਮੰਜ਼ਲੀ ਪਲਾਜ਼ਿਆਂ ਦੀਆਂ
ਗੋਲਾਈਦਾਰ ਪੌੜੀਆਂ ਤੋਂ ਜਾਣਾਂ
ਯਾਰ-ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਕੱਚੇ ਪਹੇ
ਕਿੰਨੀਆਂ ਪਗਡੰਡੀਆਂ
ਇਹ ਨਵਾਂ ਸੁਪਨ ਸੰਸਾਰ
ਉੱਨਤੀ ਤੇ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ
ਡਕਾਰ ਗਿਆ ਹੈ
ਕਿਹੜਾ ਅੰਕੜਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਸਾਨੂੰ ਆ ਕੇ ਦੱਸੇਗਾ
ਕਿ ਇਹ ਕਿੰਨੇ ਜਿਊਂਦਿਆਂ ਨੂੰ
ਮਰਨ ਜੋਗਾ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ
'ਤੇ ਕਿੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ-ਅੰਦਰੀ
ਮਾਰ ਗਿਆ ਹੈ
ਮਿੱਤਰੋ-ਸੱਚ ਜਾਣਿਓ
ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਸ ਅੰਨ੍ਹੇ ਜਲੌਅ 'ਚ
ਪਿਆਸੇ ਤੇ ਹਰਾਸੇ
ਮਿਰਗ ਵਰਗਾ ਹਾਂ
ਜੋ ਕਿਸੇ ਸ਼ੋਅ ਕੇਸ 'ਚ
ਮੜ੍ਹੇ ਜਾਂ ਤਾੜੇ ਜਾਣ ਤੋਂ
ਡਰਦਾ ਹੈ
ਪਰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ
ਹਰ ਰਸਤਾ-ਹਰ ਪੈਂਡਾ
ਕਿਸੇ 'ਸ਼ਾਹੀ ਹਵੇਲੀ' ਜਾਂ
'ਫਾਰਮ ਹਾਊਸ' ਦਾ ਰੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ
ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਦਸਤਾ 
ਮੇਰੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ 
ਮੇਰਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। 

ਜਨਤਕ ਲਾਮਬੰਦੀ (ਸੰਗਰਾਮੀ ਲਹਿਰ-ਅਪ੍ਰੈਲ 2014)

ਜਮਹੂਰੀ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਵਲੋਂ ਸੀਡ ਫਾਰਮ ਕੱਚਾ ਵਿਖੇ ਕਿਸਾਨ ਕਾਨਫਰੰਸ  

ਜਮਹੂਰੀ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਵਲੋਂ ਸੀਡ ਫਾਰਮ ਕੱਚਾ ਵਿਖੇ ਸਾਥੀ ਜੈਮਲ ਰਾਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਸੀਡ ਫਾਰਮ, ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਢਾਣੀ ਕੜਾਕਾ ਸਿੰਘ, ਜੱਗਾ ਸਿੰਘ ਸੀਫ ਫਾਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਿਸਾਨ ਕਾਨਫਰੰਸ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਕਾਨਫਰੰਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜਮਹੂਰੀ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਡਾਕਟਰ ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਜਨਾਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਤ ਲਈ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਾਨ ਵਿਰੋਧੀ ਨੀਤੀਆਂ ਜੁੰਮੇਵਾਰ ਹਨ। 2-2 ਮੁਰੱਬਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਪਰਵਾਰ ਵੀ ਕਨਾਲਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਾਨ ਵਿਰੋਧੀ ਨੀਤੀਆਂ ਕਰਕੇ ਕਿਸਾਨੀ ਸਿਰ ਚੜ੍ਹਿਆ ਕਰਜਾ ਮੁਆਫ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਵਾਮੀਨਾਥਨ ਕਮੀਸ਼ਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਕਿ ਕਿਸਾਨੀ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨੂੰ ਲਾਗਤ ਖਰਚਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਹੇਵੰਦਾਂ ਧੰਦਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜਾਦੀ ਦੇ 66 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵੀ ਅਬਾਦਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲਕੀ ਹੱਕ ਨਾ ਦੇਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੰਦਭਾਗਾ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਡਾ. ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਅੰਦਰ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅੰਦਰ ਆਬਾਦਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਖਿਲਾਫ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਉਜਾੜਾ ਰੋਕਣ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸਫਲਤਾ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ। 
ਇਸ ਮੌਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਕੱਤਰ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕਿਰਤੀ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸੀਡ ਫਾਰਮ ਦੇ ਆਬਾਦਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਿਰਦਾਵਰੀਆਂ ਮੌਕੇ ਤੇ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰ ਰਹੇ ਵਾਰਸਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤਾਂ ਪੱਕਾ ਮੋਰਚਾ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਬਾਦਕਾਰਾਂ ਤੇ ਖਾਸਕਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੀਫ ਫਾਰਮ ਦੇ ਆਬਾਦਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲਕੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਮੰਗਾਂ ਲਈ ਇਕਜੁਟ ਹੋਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਕਾਨਫਰੰਸ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨ ਆਗੂਆਂ ਕਾਮਰੇਡ ਸਤਨਾਮ  ਰਾਏ ਖੂਈਆਂ ਸਰਵਰ, ਕਾਮਰੇਡ ਸ਼ਕਤੀ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ, ਰਮੇਸ਼ ਵਡੇਰਾ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ, ਦਿਹਾਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਆਗੂ ਗੁਰਮੇਜ਼ ਗੇਜੀ, ਜੱਗਾ ਸਿੰਘ ਖੂਈਆਂ ਸਰਵਰ, ਰਾਮ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ, ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸੀਡ ਫਾਰਮ ਨੇ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਮੰਡਲ ਵਲੋਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਾਥੀ ਜੈਮਲ ਰਾਮ ਖੂਈਆਂ ਸਰਵਰ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਸੀਲਿੰਗ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੇ ਤੇ ਵਾਧੂ ਜ਼ਮੀਨ ਬੇਜ਼ਮੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡੀ ਜਾਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ 17 ਕਿਸਾਨ ਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋਏ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਅੱਖਰ ਅੱਖਰ ਅਮਲ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ। 


ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ 

ਅਜਨਾਲਾ : ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਜਨਵਾਦੀ ਇਸਤਰੀ ਸਭਾ ਵੱਲੋਂ ਅਜੀਤ ਕੌਰ ਕੋਟਰਜਾਦਾ, ਕੰਵਲਜੀਤ ਕੌਰ ਉਮਰਪੁਰਾ, ਹਰਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਡਿਆਲ ਭੱਟੀ, ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਭੱਖੇ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਵਸ ਇਨਕਲਾਬੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਹੋਏ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸੀ.ਪੀ.ਐਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੂਬਾ ਸਕੱਤਰ ਸਾਥੀ ਮੰਗਤ ਰਾਮ ਪਾਸਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮਾਜ ਅੰਦਰ ਅੱਜ ਵੀ ਦਾਜ-ਦਹੇਜ, ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈਆਂ ਸਿਰ ਚੁੱਕੀ ਖੜੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਲਈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਉਸਾਰੂ ਸਮਾਜ ਸਿਰਜਣ ਲਈ ਖੁਦ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣੀ ਪਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਰਹੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਦਾ ਅਸਲੀ ਕਾਰਨ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ (ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ) ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾ ਕਿਹਾ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਜਥੇਬੰਦ ਹੋ ਕੇ ਬਝਵੇਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਢਣਾ ਦੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਲੋੜ ਹੈ। ਜਮਹੂਰੀ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਡਾ. ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਜਨਾਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਾਕਮਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਵਿਰੋਧੀ ਨੀਤੀਆਂ ਸੰਸਾਰੀਕਰਨ, ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਤੇ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਕਾਰਨ ਜੋ ਅਸਮਾਨੀ ਛੂੰਹਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਤੇ ਕੁਪੋਸ਼ਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਰੂ ਅਸਰ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਜਨਵਾਦੀ ਇਸਤਰੀ ਸਭਾ ਦੀ ਆਗੂ ਅਜੀਤ ਕੌਰ ਕੋਟਰਜਾਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਤੇ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਵਿਰੋਧੀ ਨੀਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਿਨ-ਬ-ਦਿਨ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। 
ਇਸ ਮੌਕੇ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਦਰਦੀ, ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਤਲਵੰਡੀ, ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਉਮਰਪੁਰਾ, ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਮੱਲੂਨੰਗਲ, ਬੀਬੀ ਜਗੀਰ ਕੌਰ, ਹਰਜਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਇੰਦਰਜੀਤ ਕੌਰ, ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ, ਵਿਰਸਾ ਸਿੰਘ ਟਪਿਆਲਾ, ਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੂਫੀਆ ਆਦਿ ਨੇ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।


ਪੰਜਾਬ ਨਿਰਮਾਣ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ ਵਲੋਂ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ

ਸ਼ਹੀਦ-ਇ-ਆਜ਼ਮ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਰਾਜਗੁਰੂ, ਸੁਖਦੇਵ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ''ਪੰਜਾਬ ਨਿਰਮਾਣ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ ਵਲੋਂ ਉਸਾਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ 23 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਪੈਲਸ ਹਰਿਆਲ (ਪਠਾਨਕੋਟ) ਵਿਖੇ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਸਾਂਝੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਥੀ ਤਿਲਕ ਰਾਜ ਤੇ ਸਾਥੀ ਰਾਮ ਵਿਲਾਸ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ, ਸਾਥੀ ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਸੀ.ਟੀ.ਯੂ. ਪੰਜਾਬ, ਸਾਥੀ ਲਾਲ ਚੰਦ ਕਟਾਰੂਚੱਕ ਸੂਬਾਈ ਆਗੂ ਦਿਹਾਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭਾ, ਸਾਥੀ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਲਾਲ ਝੰਡਾ ਪੰਜਾਬ ਭੱਠਾ ਲੇਬਰ ਯੂਨੀਅਨ, ਮਾਸਟਰ ਸੁਭਾਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਪੰਜਾਬ ਨਿਰਮਾਣ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ ਪਠਾਨਕੋਟ, ਸਾਥੀ ਨੰਦ ਲਾਲ ਮਹਿਰਾ ਮੁੱਖ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਨਿਰਮਾਣ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ ਪਠਾਨਕੋਟ, ਮਾਸਟਰ ਹਜਾਰੀ ਲਾਲ ਪ੍ਰਧਾਨ ਭੱਠਾ ਲੇਬਰ ਯੂਨੀਅਨ ਇਸ ਕੰਨਵੈਨਸ਼ਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸੀ.ਟੀ.ਯੂ.ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਸਾਥੀ ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ਹੀਦ-ਇ-ਆਜ਼ਮ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਸੀ ਕਿ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨ, ਮਜਦੂਰਾਂ ਦੀ ਬੰਦ ਖਲਾਸੀ ਹੋਵੇ, ਬੰਦੇ ਹੱਥੋਂ ਬੰਦੇ ਦੀ ਲੁੱਟ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਇਲਾਜ ਮਿਲੇ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ, ਸਾਥੀ ਹਰਿੰਦਰ ਰੰਧਾਵਾ ਨੇ ਪੀਐਨਐਮਯੂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਕੀਤੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਕੀਤੀ। ਸਾਥੀ ਲਾਲ ਚੰਦ ਕਟਾਰੂਚੱਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਮਰਾਜੀ ਸ਼ਹਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੇਂਦਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਰਤੀ ਜਮਾਤ ਦੀ ਲੁੱਟ ਕਰਕੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਘਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਕਿਰਤੀਆਂ ਦੀ ਬੰਦ ਖਲਾਸੀ ਵਾਸਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਸਾਥੀ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਸਗੋਂ ਲੁੱਟ ਘਸੁੱਟ ਵਿਚ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਸ਼ ਉਸਾਰਨ ਦੀ ਅੱਜ ਲੋੜ ਹੈ। 
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਾਸਟਰ ਹਜਾਰੀ ਲਾਲ, ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਮਾਸਟਰ ਸੁਭਾਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ, ਨੰਦ ਲਾਲ ਮਹਿਰਾ, ਜਸਪਾਲ ਕਾਲਾ, ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਬਮਿਆਲ, ਮੀਤ ਚੰਦ ਸੈਣੀ, ਮੰਗਾ ਰਾਮ, ਪਿਆਰਾ  ਸਿੰਘ, ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ, ਸੁਖਦੇਵ ਕਟਾਰੂਚੱਕ, ਹੰਸ ਰਾਜ ਧੋਗੜਾ, ਮੰਗਲ ਦਾਸ ਗੁਰੂਪੁਰ, ਪ੍ਰਦੀਪ ਸਮਰਾਲਾ, ਅਜੀਤ ਰਾਮ ਨਵਾਂ ਪਿੰਡ, ਮੱਸਾ ਸਿੰਘ ਜੰਵੀ ਉਪਰਲੀ, ਅਸ਼ਵਨੀ ਬਮਿਆਲ, ਬਲਵਿੰਦਰ, ਮਦਨ ਲਾਲ ਰਾਜਪੁਰਾ, ਜਸਪਾਲ ਰਾਜਪੁਰਾ, ਅਸ਼ਵਨੀ ਸੁਜਾਨਪੁਰ, ਵਿਨੈ, ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਭਦਰੋਆ, ਲਾਲ ਬਹਾਦਰ, ਦਿਨੇਸ਼ ਪਠਾਨਕੋਟ, ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਸੈਣੀ, ਦੇਸ ਰਾਜ ਆਦਿ ਨੇ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। 


23 ਮਾਰਚ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ 'ਚ  ਸਮਾਗਮ 

ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਪੰਡਿਤ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਲਾਲ ਯਾਦਗਾਰ ਸੋਸ਼ਲ ਵੈੱਲਫੇਅਰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪਿੰਡ ਟੋਹਲੂ-ਭਟੇੜ ਵੱਲੋਂ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ, ਟੋਹਲੂ ਬਲਾਕ ਤਲਵਾੜਾ ਵਿਖੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਰਾਜਗੁਰੂ ਤੇ ਸੁਖਦੇਵ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜੇ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਸਮਾਗਮ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਾਰਗਿਲ ਸ਼ਹੀਦ ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕਿਸ਼ਨ ਚੰਦ ਤੇ ਕਾਰਗਿਲ ਸ਼ਹੀਦ ਅਜੈ ਮਿਨਹਾਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤੀ।
ਸਮਾਗਮ 'ਚ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਗੁਪਤਾ, ਪ੍ਰੋ.ਸੁਰਿੰਦਰ ਮੰਡ, ਪ੍ਰੋ. ਮੱਲੀ, ਮਾ. ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ, ਜਸਵੀਰ ਤਲਵਾੜਾ, ਰਾਮਭਜਨ ਚੌਧਰੀ, ਵਰਿੰਦਰ ਵਿੱਕੀ, ਜੋਗਿੰਦਰ ਪਾਲ ਛਿੰਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਗਰ ਪੰਚਾਇਤ ਤਲਵਾੜਾ, ਦੀਪਕ ਜਰਿਆਲ, ਬਿਸ਼ਨ ਦਾਸ ਸੰਧੂ, ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਬੰਸੀਆ, ਰੋਸ਼ਨ ਲਾਲ ਪਰਮਾਰ, ਸੁਰੇਸ਼ ਪਰਮਾਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਦੁਰਗਾ ਮਾਤਾ ਮੰਦਿਰ ਕਮੇਟੀ ਪਿੰਡ ਧਰਮਪੁਰ, ਤਰਸੇਮ ਲਾਲ, ਯੁਗਰਾਜ ਸਿੰਘ , ਸਾਬਕਾ ਸਰਪੰਚ ਰਾਮਪ੍ਰਸ਼ਾਦ, ਸਾਬਕਾ ਸਰਪੰਚ ਕਾ.ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਭਵਨੌਰ ਆਦਿ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਰਾਜਗੁਰੂ ਤੇ ਸੁਖਦੇਵ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਫੁੱਲ ਭੇਂਟ ਕਰਦੇ ਹੋਇਆਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਅਮਰ ਵੇਲ ਵਾਂਗ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਬੇਰੁਜਗਾਰੀ, ਭੁੱਖਮਰੀ, ਅਮੀਰੀ-ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਪਾੜੇ ਆਦਿ ਜਿਹੀਆਂ ਅਲਾਮਤਾਂ 'ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹੋਇਆਂ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਭਾਰਤ ਉਸਾਰਨ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕਮੁੱਠ ਹੋ ਆਵਾਜ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਲਬਰੇਜ਼ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਦਕਿ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਪੰਡਿਤ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਲਾਲ ਯਾਦਗਾਰ ਸੋਸ਼ਲ ਵੈੱਲਫੇਅਰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪਿੰਡ ਟੋਹਲੂ-ਭਟੇੜ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਗੁਰਦੇਵ ਦੱਤ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੇਨ ਨੰਦ ਕਿਸ਼ੋਰ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਇਆਂ ਇਹ ਸਮਾਗਮ ਹਰ ਵਰ੍ਹੇ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਕਾਰਗਿਲ ਸ਼ਹੀਦ ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਤੇ ਅਜੇ ਮਿਨਹਾਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਇਸ਼ਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਨੇ ਸਮਾਗਮ 'ਚ ਮੰਚ ਸੰਚਾਲਨ ਬਾਖੂਬੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਸੁਸਾਇਟੀ ਮੈਂਬਰ ਲਲਿਤਾ ਦੇਵੀ, ਧਰਮਵੀਰ ਸ਼ਰਮਾ, ਪੰਕਜ ਸ਼ਰਮਾ, ਅਨਿਲ ਕੁਮਾਰ, ਰਾਜੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸਰਪੰਚ ਭਟੇੜ, ਸੁਭਾਸ਼ ਕੁਮਾਰ, ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦ, ਰਾਮ ਕੁਮਾਰ, ਬਲਦੇਵ ਰਾਜ ਟੋਹਲੂ, ਮੇਲਾ ਸਿੰਘ, ਮਾ.ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਇਲਾਕਾ ਨਿਵਾਸੀ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। 


ਦਿਹਾਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭਾ ਵੱਲੋਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਪਲਾਟਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੋਸ ਰੈਲੀ

ਪਿੰਡ ਚੱਕ ਬੀੜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਬੇਘਰੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬੀਤੇ ਦਿਨੀਂ ਕਬਜ਼ੇ ਕਰ ਲਏ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬੇਘਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜ-ਪੰਜ ਮਰਲੇ ਦੇ ਰਹਾਇਸ਼ੀ ਪਲਾਟ ਦੇਣ ਲਈ ਫੌਰੀ ਸਰਕੂਲਰ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਚੋਣ ਜਾਬਤੇ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਬਜ਼ਾਕਾਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਮਾਲਕੀ ਹੱਕ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਹੈ। 8 ਕਨਾਲਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਚੱਕ ਬੀੜ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਬੇਘਰੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲੱਗਭੱਗ 150 ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੈ, ਨੇ ਦਿਹਾਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਪਲਾਟਾਂ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉਤੇ ਹੀ 20 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੈਲੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦਿਹਾਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭਾ ਦੇ ਸੂਬਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦਾਊਦ ਤੇ ਸੂਬਾ ਜੁਆਇੰਟ ਸਕੱਤਰ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੱਸੇਆਣਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਦਰੱਸਾ, ਸਪਨਾ ਟੇਲਰ, ਚੰਦ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਬੇਘਰੇ ਤੇ ਲੋੜਵੰਦ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ 5-5 ਮਰਲੇ ਦੇ ਰਹਾਇਸ਼ੀ ਪਲਾਟ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ, ਕਬਜ਼ਾਕਾਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲਕੀ ਹੱਕ ਫੌਰੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ, ਮਕਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਢੁੱਕਵੀਆਂ ਗਰਾਂਟਾਂ ਫੌਰੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ। 
ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਚੰਦ ਸਿੰਘ, ਭਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਪਨਾ ਟੇਲਰ, ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ, ਬਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਸੁਖਦੇਵ ਕੌਰ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਗੁਰਬਾਜ ਸਿੰਘ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਉਪਰੋਕਤ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲਕੀ ਹੱਕ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।


ਨਰੇਗਾ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਲੋਂ ਡੀਸੀ ਦਫਤਰ ਅੱਗੇ ਧਰਨਾ

ਦਿਹਾਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭਾ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਰਨਾਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਭੋਲਾ ਸਿੰਘ ਕਲਾਲ ਮਾਜਰਾ, ਸਕੱਤਰ ਜਰਨੈਲ ਸੰਘ ਸਹਿਜੜਾ ਤੇ ਮੁੱਖ ਸਲਾਹਕਾਰ ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਸੰਘੇੜਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਮਜ਼ਦੂਰ ਮਰਦ, ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਕੀਤੇ ਨਰੇਗਾ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਬਕਾਇਆ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੋਰ ਮੰਗਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਡੀਸੀ ਦਫਤਰ ਬਰਨਾਲਾ ਅੱਗੇ ਧਰਨਾ ਦਿੱਤਾ।
ਧਰਨੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਭੋਲਾ ਸਿੰਘ ਕਲਾਲਮਾਜਰਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮਾੜੀ ਕਾਰਗੁਜਾਰੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ 8-9 ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰ ਮਨਰੇਗਾ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਪਾਸੋਂ ਵਣ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਪੌਧੇ ਲਗਾਉਣ, ਪੰਚਾਇਤ ਦੁਆਰਾ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਰਸਤਿਆਂ 'ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਨਹਿਰੀ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਰਜਵਾਹਿਆਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਥਾਈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਉਜਰਤ ਦਾ ਧੇਲਾ ਵੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਹਿਜੜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਕੌਮੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੂਡ ਸਕਿਊਰਟੀ ਐਕਟ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਲਾਹਾ ਲੈਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਅਕਾਲੀ ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਕ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਕਣਕ ਤੇ 20 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਦਾਲ ਦੇਣ ਦਾ ਜੋ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਤਾਂ ਕੀ ਦੇਣਾ ਸੀ ਸਗੋਂ ਰਾਸ਼ਨ ਡਿਪੂਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਲਦੇ ਰਾਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਮਜਦੂਰ ਪਰਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖੇ ਮਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੋਟਾਂ ਮੰਗਣ ਸਮੇਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਘੇਰਨ ਦਾ ਵੀ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਆਗੂਆਂ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਸਮੇਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ 5-5 ਮਰਲੇ ਦੇ ਪਲਾਟ ਦੇਣ, ਬੁਢਾਪਾ, ਵਿਧਵਾ ਤੇ ਅੰਗਹੀਣ ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਵਾਧੇ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। 
ਇਸ ਮੌਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਜੁਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਰੁੜੇਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਜਦੋਂਕਿ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਬਹਮਣੀਆਂ, ਰੂਪ ਸਿੰਘ, ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ, ਜੁਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਹਿਜੜਾ, ਗੁਰਮੇਲ ਸਿੰਘ, ਜੇਠੂ ਸਿੰਘ ਤੇ ਮਿੱਠੂ ਸਿੰਘ ਸਹੋਰ ਆਦਿ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। 


ਆਬਾਦਕਾਰਾਂ ਦੇ ਟਨਾਣਾਂ-ਘੋਗਾ ਵਿਖੇ ਚਲ ਰਹੇ ਪੱਕੇ ਧਰਨੇ ਦੇ 406ਵੇਂ ਦਿਨ ਰੈਲੀ

ਭਾਰਤ ਪਾਕ ਸੀਮਾਂ ਉਪਰ ਤੇ ਦਰਿਆ ਰਾਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਵੱਸਦੇ ਤੇ ਚਿਰਾਗ ਤਕਰੀਬਨ 44 ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਗਰੀਬ ਆਬਾਦਕਾਰਾਂ ਨੇ ਬੇਅਬਾਦ ਨਿਕਾਸੀ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਹੂ ਪਸੀਨੇ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਕਮਾਈ ਲਾ ਕੇ ਆਬਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਤੇ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਗਭਗ 1947 ਤੋਂ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਵਾਹੀਯੋਗ ਬਣੀਆਂ ਨਿਕਾਸੀ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਕਦੀ ਜੰਗਲਾਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਨਾਵਾਂ ਹੇਠ ਹਥਿਆਉਣ ਦੇ ਹੱਥਕੰਡੇ ਲਗਾਤਾਰ ਅਪਨਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਤਾਏ ਹੋਏ ਪੀੜਤ ਆਬਾਦਕਾਰਾਂ ਨੇ ਟਨਾਣਾਂ ਘੋਗਾ ਵਿਖੇ 2 ਜੁਲਾਈ 2012 ਦਾ ਪੱਕਾ ਧਰਨਾ (ਮੋਰਚਾ) ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 27 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਇਸ ਲਗਾਤਾਰ ਧਰਨੇ ਦੇ 406ਵੇਂ ਦਿਨ ਤੇ ਮਹਾਂ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਦਿਨ ਜਨਤਕ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਜਮਹੂਰੀ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਪੰਜਾਬ, ਦਿਹਾਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭਾ, ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੌਜਵਾਨ ਸਭਾ ਤੇ ਜਨਵਾਦੀ ਇਸਤਰੀ ਸਭਾ ਤੇ ਮੰਡ ਬੇਟ ਏਰੀਆ ਆਬਾਦਕਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ ਰੈਲੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦਕਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਅਪਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਨੀਤੀ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਮ ਕੇ ਨਾਹਰੇਬਾਜੀ ਕੀਤੀ  ''ਬੱਚਾ-ਬੱਚਾ ਝੋਕ ਦਿਆਂਗੇ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦਾ ਉਜਾੜਾ ਰੋਕ ਦਿਆਂਗੇ''।
ਆਬਾਦਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੈਲੀ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਡਾ. ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਜਨਾਲਾ, ਸ਼ੀਤਲ ਸਿੰਘ ਤਲਵੰਡੀ, ਪਰੇਮ ਸਿੰਘ ਟਨਾਣਾ, ਬੀਬੀ ਰਾਜ ਕੌਰ ਟਨਾਵਾਂ, ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ, ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਸਾਬਕਾ ਸਰਪੰਚ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਹੋਰ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਬਾਦਕਾਰਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਨ ਭੰਡਾਰ 'ਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦਿਆਂ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਪੁਰਜ਼ੋਰ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਅਬਾਦਕਾਰਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਦਿੱਤੇ ਭਰੋਸੇ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਆਬਾਦਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪੱਕੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ, ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਉਜਾੜਾ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਬਣਾਏ ਪੁਲਸ ਤੇ ਅਦਾਲਤੀ ਕੇਸ ਵਾਪਸ ਲਏ ਜਾਣ ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਭਰ 'ਚ ਆਬਾਦਕਾਰਾਂ ਦਾ ਚਲ ਰਿਹਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੋਰ ਤਿੱਖਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। 


ਜਮਹੂਰੀ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਨੇ ਪੁਤਲਾ ਫੂਕ ਕੇ ਥਾਣੇ ਅੱਗੇ ਕੀਤਾ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ

ਕਸਬਾ ਭਿੰਡੀ ਸੈਦਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨਾਂ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲ-ਘੁੱਟਵੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੀਆਂ ਇੱਕ ਤਰਫਾ ਸੱਤਾਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਨਜਾਇਜ਼ ਧੜਾਧੜ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਪਰਚਿਆਂ ਖਿਲਾਫ ਜਮਹੂਰੀ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਦਿਹਾਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭਾ ਤਹਿਸੀਲ ਅਜਨਾਲਾ ਦੇ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਨਕ ਆਗੂ  ਸ਼ੀਤਲ ਸਿੰਘ ਤਲਵੰਡੀ, ਕਾਬਲ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਹਲੀਵਾਲ ਅਤੇ ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜਸਰਾਊਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ 22 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਾਰਚ ਉਪਰੰਤ ਮੇਨ ਚੌਂਕ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪੁਤਲਾ ਫੂਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਕੁੱਝ ਗਰੀਬ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲੱਭਾ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਫਕੀਰ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਔਰਤ ਵੱਲੋਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਹੀ ਇੱਕ ਅਕਾਲੀ ਵਰਕਰ ਦੀ ਸ਼ਹਿ 'ਤੇ ਪੁਲਸ ਨੇ ਜੋ ਨਜਾਇਜ਼ ਪਰਚਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਥਾਣੇ ਅੱਗੇ ਰੋਸ ਧਰਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਡੀ. ਐਸ. ਪੀ. ਜਗਤਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾਸਾਂਸੀ ਵੱਲੋਂ ਫੋਨ 'ਤੇ ਇਸ ਕੇਸ ਬਾਰੇ ਮੁੜ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦੇਣ 'ਤੇ ਧਰਨਾ ਚੁੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਉਮਰਪੁਰਾ, ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਹਲ, ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਮੋਹਲੇਕੇ, ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡੀਆਂ, ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ, ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਬਹੀਕ, ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ, ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ, ਬਲਕਾਰ ਸਿੰਘ ਮੰਡ, ਬਲਕਾਰ ਸਿੰਘ ਨੰਬਰਦਾਰ, ਬਾਪੂ ਸ਼ਿਗਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਜਾਗੀਰ ਸਿੰਘ ਲੀਡਰ ਸਾਰੰਗਦੇਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਗੂ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ।