Friday, 5 May 2017

ਲੋਕ ਮਸਲੇ: ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਜਾਰੀ ਹੈ ਦੌਲੋਵਾਲ ਦਾ ਜੁਝਾਰੂ ਜਨਤਕ ਸੰਘਰਸ਼

ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ, ਪਿੰਡ ਦੌਲੋਵਾਲ ਵਿਖੇ, ਜਨਤਕ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜੁਝਾਰੂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਪੰਨਾ ਜੁੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਵੇਕਲਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਿਸੇ ਆਰਥਕ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਮੰਗ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਵਡਮੁੱਲੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਵੱਲ ਸੇਧਤ ਹੈ। ਅਤੇ, ਲਗਾਤਾਰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੇ ਧਰਨੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਮਈ ਨੂੰ ਇਹ 54ਵੇਂ ਦਿਨ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਕ ਵੱਡੇ ਅਜਾਰੇਦਾਰ ਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਪਣੀ-ਸੈਂਚੁਰੀ ਪਲਾਈਵੁੱਡ (ਇੰਡੀਆ) ਲਿਮਟਿਡ ਨੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੇ ਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਾਤਾਵਰਨ ਉਪਰ ਇਕ ਖੁੰਖਾਰ ਧਾਵਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। 40-50 ਏਕੜ ਦੇ ਰਕਬੇ ਵਿਚ ਉਸ ਵਲੋਂ ਇਕ ਦਿਓ ਕੱਦ ਫੈਕਟਰੀ ਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਚ, ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕਹਿਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਐਮ.ਡੀ.ਐਫ. ਪਲਾਈਬੋਰਡ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਇਕ ਕਮਪੋਜ਼ਿਟ ਮਲਟੀ-ਪਲਾਂਟ ਫੈਕਟਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਫਲੋਰਡੇਹਾਈਡ ਵਰਗੇ ਕੁੱਝ ਇਕ ਵਿਸ਼ੈਲੇ ਕੈਮੀਕਲ ਪਦਾਰਥ ਵੀ ਬਣਾਏ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਣੇ ਹਨ। ਜਿਹਨਾ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇਸ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਚੌਗਿਰਦੇ ਅਤੇ ਸਾਫ ਸੁਥਰੇ ਹਵਾ-ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਘੁੱਗ ਵਸਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਲਾਕਾ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਾਧ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਅਣਆਈ ਮੌਤੇ ਮਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੈ।
ਏਸੇ ਡਰ ਅਧੀਨ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ, ''ਵਾਤਾਵਰਨ ਬਚਾਓ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ'' ਬਣਾਕੇ, ਪਿਛਲੇ ਡੇਢ-ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਮਨਹੂਸ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਪੁਰਅਮਨ ਜਨਤਕ ਘੋਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਉਦੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂਕਿ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਅਜੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਜਮੀਨ ਦੀ ਰਜਿਸਟਰੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਵਾਈ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਕਾਲੀ-ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੱਕ ਸੱਚ ਤੇ ਇਨਸਾਫ ਦੀ ਗੁਹਾਰ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਅਣਸੁਣਿਆ ਹੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਫੈਕਟਰੀ ਦੀ ਨਜਾਇਜ਼ ਉਸਾਰੀ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। ਇਸ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿਚ, ਫੈਕਟਰੀ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਉਚੇਚੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾ ਰਹੀ 66ਕੇ.ਵੀ. ਦੀ ਨਵੀਂ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਸਤੇ 9 ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਨਤਕ ਧਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਲੜਾਕੂ ਜਨਤਕ ਮੋਰਚੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਹਾੜੀ ਦੀ ਫਸਲ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਭਾਰੀ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਧਰਨੇ ਵਿਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ 2500 ਤੱਕ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਲੋਕੀਂ ਜੋਸ਼ੀਲੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਕਠੋਰ ਘਾਲਣਾ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਫੈਕਟਰੀ ਦੇ 4-5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚਲੇ 70-80 ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਬੱਚਾ-ਬੱਚਾ ਅੱਜ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਪ੍ਰਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ, ਬਹੁਪੱਖੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਨ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਸੋਮੇ ਵਜੋਂ ਰੂਪਮਾਨ ਹੋ ਰਹੀ ਇਸ ਵਿਕਰਾਲ ਫੈਕਟਰੀ ਨੂੰ ਏਥੋਂ ਚੁਕਵਾਉਣ ਲਈ ਦਰਿੜ ਚਿੱਤ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਖਤ ਗਰਮੀ ਵਰਗੀਆਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਔਕੜਾਂ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ''ਸਰਬੱਤ ਦੇ ਭਲੇ'' ਲਈ ਲੜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਘੋਲ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਕੀਮਤੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਹਰੇ ਭਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਵਾਤਾਵਰਨ, ਸਾਫ ਸੁਥਰੀ ਹਵਾ, ਅਸਲੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਤੇ ਉਪਜਾਊ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸਮੁੱਚਾ ਇਲਾਕਾ ਇਕਮੁੱਠ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕੀਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਤਿਆਰ ਬਰ ਤਿਆਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਜੁਝਾਰੂ ਲੋਕ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਭਰਵਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਨਾਮੱਤਾ ਹੈ। ਹਰ ਐਕਸ਼ਨ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 60-70% ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਵਾ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਭਵਿੱਖੀ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ 'ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਮਾਰੂ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਚਿੰਤਤ ਨੌਜਵਾਨ ਵੀ ਇਸ ਘੋਲ ਨੂੰ ਸਫਲ ਤੇ ਮਾਣਮੱਤਾ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਤਾਣ ਲਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੋਰਚੇ ਨੂੰ ਅਗਵਾਈ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਨੇ, ਫੈਕਟਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੈਂਪ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਧਰਨੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਲੰਗਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਅਹਿਮ ਕਾਰਜ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮੇਟੀਆਂ ਨਿਭਾਅ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ ਧਰਨੇ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੀ ਲੰਗਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀ ਆਪਣੀ ਵਾਰੀ ਦੀ ਅਗਾਊਂ ਬੁਕਿੰਗ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਵਲੋਂ ਲੰਬੇ ਤੇ ਦਰਿੜਤਾ ਭਰਪੂਰ ਪੁਰਅਮਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜਾਨਾਂ ਵਾਰਨ ਵਾਲੇ ਯੋਧਿਆਂ ਤੇ ਲੋਕ ਨਾਇਕਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈਣ ਲਈ ਸ਼ਹੀਦ-ਇ-ਆਜ਼ਮ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ, ਡਾ. ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਦਕਰ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਵਸ ਅਤੇ ਵਿਸਾਖੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਿਵਸ ਵੀ ਮੋਰਚੇ ਵਾਲੇ ਪੰਡਾਲ ਵਿਚ ਹੁਮ ਹੁਮਾ ਕੇ ਮਨਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਅਤੇ, ਅੱਜ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਕੱਤਰਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 70 ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਨੇ ਬਾਕਾਇਦਾ ਗਰਾਮ ਸਭਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕਰਕੇ  ਮਤੇ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਿਰੰਤਰ ਘੋਲ ਦੇ ਦੂਜੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ 'ਤੇ, 10 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਮਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਰਾਹੀਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਭੇਜੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਿਨ 118 ਟਰਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਣਗਿਣਤ ਵਾਹਨਾਂ 'ਤੇ ਸਵਾਰ 20 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਪੁਰਅਮਨ ਮਾਰਚ ਕੱਢਕੇ ਆਪਣੇ ਰੋਹ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਆਗੂ ਇਹ ਸਬੂਤ ਵੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸ਼ਰੇਆਮ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕੰਪਣੀ ਦੇ ਧਨਾਢ ਮਾਲਕਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਇਤਰਾਜਹੀਣਤਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਘੋਰ ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਭੰਨਤੋੜ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੈਕਟਰੀ ਦੀ ਸੰਘਣੀ ਵੱਸੋਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਦਰਸਾਉਣ ਸਮੇਂ, 500-600 ਦੀ ਵੱਸੋਂ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡ ਦੌਲੋਵਾਲ, ਜਿਸਦੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਫੈਕਟਰੀ ਦਾ ਫਾਸਲਾ 10 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ, ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਜੋਂ ਘਾਸੀਪੁਰ ਦਾ ਫਾਸਲਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਕੂਲਾਂ ਤੇ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਪਬਲਿਕ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਾਰੇ ਵੀ ਨੰਗੀਆਂ ਚਿੱਟੀਆਂ ਗਲਤ ਬਿਆਨੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਫੈਕਟਰੀ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵਾਸਤੇ ਧਰਤੀ ਚੋਂ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਕੱਢੇ ਗਏ ਲੱਖਾਂ ਲਿਟਰ ਪਾਣੀ ਉਪਰ ਵੀ ਝੂਠੇ ਬਿਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਪਰਦਾਪੋਸ਼ੀ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਪ੍ਰੰਤੂ ਡੂੰਘੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਫੈਕਟਰੀ ਮਾਲਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅਜੇਹੀਆਂ ਘੋਰ ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ ਅਤੇ ਇਲਾਕ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਇਸ ਲਾਮਿਸਾਲ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਫੈਕਟਰੀ ਦੀ ਨਜਾਇਜ਼ ਤੇ ਨਾਵਾਜ਼ਬ ਉਸਾਰੀ ਰੁਕਵਾਉਣ ਲਈ ਅੱਜ ਤੱਕ ਇਕ ਵੀ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਿਆ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਦੁਹਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਪੰਚ ਵੀ ਰਚਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਜੇਹੀਆਂ ਮੁਨਾਫਾਖੋਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿਚ ਧੜੱਲੇ ਨਾਲ ਲੋਕ ਮਾਰੂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਫੈਕਟਰੀ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ 21 ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਨੂੰ ਮੌਕੇ ਦੀ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੇ ਜਨਤਕ ਸੁਣਵਾਈ ਦਾ ਇਕ ਨਾਟਕ ਜ਼ਰੂਰ ਰਚਿਆ ਸੀ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸਰਪੰਚ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਖਤ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਫੈਕਟਰੀ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। ਹੁਣ ਫਿਰ ਮੌਜੂਦਾ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਲੋਂ 17 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਸੁਣਵਾਈ ਦਾ ਡਰਾਮਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਿਹੜਾ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮਿਲੀਭੁਗਤ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇਕ ਹੋਰ ਢਕੌਂਸਲੇਬਾਜ਼ੀ ਹੀ ਸਿੱਧ ਹੋਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਲੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਭੰਨ ਤੋੜ ਵੱਲ ਬਣਦਾ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਲਟਾ ਮੁਨਾਫਾਖੋਰ ਮਾਲਕਾਂ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ ਹੀ ਬੋਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧੋਖਾਧੜੀਆਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜਿਸਦਾ, ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਹਾਜ਼ਰ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਤਿੱਖਾ ਵਿਰੋਧ ਹੋਣਾ ਹੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਇਸ ਮਾਲਕ ਪੱਖੀ ਜੁਗਤ ਦੇ ਅਸਫਲ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਕੰਪਨੀ ਵਲੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁਮਰਾਹ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੋਭ-ਲਾਲਚਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਭੁਗਤਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਲੁਕਵੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਗੰਦੀ ਖੇਡ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਏਸੇ ਦੌਰਾਨ 25 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ 6 ਵਜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਨਿਆਜੀਆਂ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਦੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਮੰਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਗਏ ਫੈਕਟਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨਾਲ ਹੋਏ ਮਾਮੂਲੀ ਤਕਰਾਰ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮਨਘੜਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਲਾ ਕੇ ਥਾਣਾ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਚ ਮਾਲਕਾਂ ਵਲੋਂ ਇਕ ਝੂਠਾ ਕੇਸ ਵੀ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ 27 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੜਕੇ 4 ਵਜੇ ਨਿਆਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਇਕ ਸਾਥੀ ਗੁਰਦੇਵ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੁਲਸ ਨੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸ਼ਹਿ ਅਤੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦੀ ਮਿਲੀਭਗਤ ਨਾਲ ਪੁਲਸ ਵਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਘਿਨਾਉਣੇ ਕਾਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਥਾਣੇ ਦਾ ਘਿਰਾਓ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਸ 'ਤੇ ਲਾਗਲੇ ਪਿਡਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੌਲੋਵਾਲ, ਘਾਸੀਪੁਰ, ਸਤੌਰ, ਨਿਆਜ਼ੀਆਂ, ਮਹਿੰਦੀਪੁਰ, ਖੁਨਖੁਨ ਗੋਬਿੰਦਪੁਰ, ਮੁਰਾਦਪੁਰ ਗੁਰੂ, ਕੋਟਲਾ ਨੌਧ ਸਿੰਘ, ਡਡਿਆਣਾ ਖੁਰਦ, ਮਿੱਠੇਵਾਲ, ਬਸੀਮੂਦਾ ਆਦਿ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਆਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੇ ਥਾਣੇ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਪੁਰ-ਦਸੂਹਾ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਜਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 5.30 ਵਜੇ ਤੜਕੇ ਤੋਂ 9.30 ਵਜੇ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਇਹ ਜੁਝਾਰੂ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਉਦੋਂ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਇਸ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜਨਤਕ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਐਮ.ਐਲ.ਏ. ਸ੍ਰੀ ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਆਦੀਆ ਦੇ ਦਖਲ ਦੇਣ ਨਾਲ ਗੁਰਦੇਵ ਰਾਮ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ, ਪੁਲਸ ਦੇ ਜਬਰ ਵਿਰੁੱਧ ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਨਤਕ ਘੋਲ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਿੱਤ ਹੋ ਨਿਬੜੀ।
ਐਪਰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਵਲੋਂ 15-20 ਮਿੰਟ ਦੇ ਨੋਟਿਸ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਲਾਮਿਸਾਲ ਐਕਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੋਹ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਘਟਾਕੇ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਏਸੇ ਲਈ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਲੋਂ ਉਸੇ ਦਿਨ ਬਾਦ ਦੁਪਹਿਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਫੈਕਟਰੀ ਮਾਲਕਾਂ ਦੀ ਮੀਟਿਗ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਸ ਹੱਕੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਘੋਲ ਵਿਰੁੱਧ ਸੈਂਚੁਰੀ ਪਲਾਈਵੁਡ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਤੇ, ਇਸ ਪੁਰਅਮਨ ਘੋਲ ਨੂੰ ਪੁਲਸ ਦੀ ਬਾਰੂਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਦਬਾਉਣ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। 29 ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੀਆਂ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਛਪੀਆਂ ਕੁਝ ਖਬਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਵੀ ਧੁਸਕ ਲੱਗੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਅਜੇਹੀ ਖਤਰਨਾਕ ਖੇਡ ਦਾ ਕੋਈ ਗੁਪਤ ਰੋਡਮੈਪ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਚਲ ਰਹੇ ਇਸ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰਅਮਨ ਜਨਤਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਹਿਸ਼ੀਆਨਾ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਬਾਉਣ ਤੱਕ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜੇਹੀ ਲੋਕ ਵਿਰੋਧੀ ਤੇ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦਾ ਘਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਬੇਹੱਦ ਖਤਰਨਾਕ ਤੇ ਘਾਤਕ ਹੋਣਗੇ। ਭਾਵੇਂ ਇਲਾਕਾ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਅਥਾਹ ਹੌਂਸਲੇ, ਹਿੰਮਤ, ਦਰਿੜਤਾ ਤੇ ਦਲੇਰੀ ਨੂੰ ਸਨਮੁੱਖ ਦੇਖਦਿਆਂ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਲੋਂ ਹੁਣ ਇਹ ਬਿਆਨ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿਚ ਕੈਮੀਕਲ ਪਲਾਂਟ ਨਹੀਂ ਲੱਗਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਝਗੜੇ ਦਾ ਕੋਈ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਹੱਲ ਲੱਭਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਹਨਾਂ ਹੰਕਾਰੇ ਹੋਏ ਹਾਕਮਾਂ ਦੇ ਤੇਵਰ ਬਦਲਦਿਆਂ ਕਦੇ ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਦਖਲ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀਆਂ ਸਮੁੱਚੀਆਂ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਨਤਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਬਣਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਪੱਸ਼ਟ, ਬਾਦਲੀਲ ਤੇ ਹੱਕੀ ਮੰਗ ਹੈ ਕਿ ਵਿਵਾਦਤ ਫੈਕਟਰੀ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਇਸ ਸੰਘਣੀ ਵਸੋਂ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਹਿੱਕ 'ਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਨ ਦੇ ਸਦੀਵੀਂ ਸੋਮੇ ਵਜੋਂ ਉਸਾਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ : ਹਰਕੰਵਲ ਸਿੰਘ

ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪਿੜ (ਸੰਗਰਾਮੀ ਲਹਿਰ-ਮਈ 2017)

ਰਵੀ ਕੰਵਰ 
ਟਰੰਪ ਦੀ ਸਦਾਰਤ 'ਚ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਫੌਜੀ ਧੌਂਸਬਾਜੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਆਯਾਮ
ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਲੋਂ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫਤੇ ਵਿਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੀਰੀਆ ਸਰਕਾਰ  ਦੀਆਂ ਹਵਾਈ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲੇ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਅਸਲੇਖਾਨੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਗੈਰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜੀ ਬੇੜਾ-ਕਾਰਲ ਵਿਨਸਨ ਭੇਜਕੇ ਉਸਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਣ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇਣ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਫੌਜੀ ਧੌਂਸਬਾਜੀ ਨੇ ਨਵਾਂ ਆਕਾਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਫੌਜੀ ਧੌਂਸਬਾਜ਼ੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਈ ਇਸਦੀ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਟਰੰਪ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ ਨਵਾਂ ਆਕਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਖੁਦ ਬੜੇ ਹੀ ਹੈਂਕੜ ਭਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਖੁਦ ਧਮਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਾਈਕ ਪੇਂਸ ਵਲੋਂ ਦੱਖਣੀ ਤੇ ਉਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਬਾਰਡਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤ 'ਨੋ ਮੈਂਨਜ ਲੈਂਡ' 'ਤੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਭੜਕਾਹਟ ਭਰੇ ਬਿਆਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਖੜੇ ਉਤਰੀ ਕੋਰੀਆਈ ਫੌਜੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇਣੀਆਂ ਇਸ ਫੌਜੀ ਧੌਂਸਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਧਕੜਸ਼ਾਹ ਰੂਪ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸੀਰੀਆ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਉਤੇ ਹਾਲੀਆ ਫੌਜੀ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਉਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸਾਮਰਾਜ ਆਪਣੀ ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਕਹਿਰ ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿਚ ਬਹੁਕੌਮੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੀਡੀਆ-ਤੰਤਰ ਚੀਖ-ਚੀਖ ਕੇ ਉਸਦੇ ਜ਼ਿਹਨ ਵਿਚ ਇਹ ਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੋਕ-ਪੱਖੀ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਆਵਾਜ ਉਸ ਸਾਹਮਣੇ ਨੱਕਾਰਖਾਨੇ ਵਿਚ ਤੂਤੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫਤੇ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੇੜੇ ਵਲੋਂ 4 ਮਿਨਟਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਸੀਰੀਆ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਵਾਲੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਉੱਤੇ 59 ਟਾਮਹਾਕ ਕਰੂਜ ਮਿਜਾਇਲ ਦਾਗੇ ਗਏ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਹਮਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਡਕੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜਾਂ ਨੇ 'ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ' ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਇਹ 'ਰਸਾਇਣਿਕ ਗੈਸ' ਹਮਲੇ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਹਨ। ਇਥੇ ਇਹ ਵਰਨਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਹੋਏ ਇਸ 'ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ' ਦੇ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਇਦਲਿਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿਚ  85 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ 24 ਬੱਚੇ ਅਤੇ 16 ਔਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 350 ਲੋਕ ਇਸ ਵਿਚ ਜਖਮੀ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਦਲਿਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਸ਼ੇਖੂਨ ਕਸਬਾ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ ਉਹ ਸੀਰੀਆ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਟਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ, ਉਸਦੇ ਹੱਥਠੋਕੇ ਸਾਉੱਦੀ ਅਰਬ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਉਹ ਨਿਰੰਤਰ ਸੀਰੀਆ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਹਮਲੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਦੀ ਖਬਰ ਤੋਂ ਫੌਰੀ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸੀਰੀਆ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਅਸਦ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰੂਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਹਵਾਈ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸੀਰੀਆ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਵਲੋਂ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਘਟਨਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਕ ਹਵਾਈ ਹਮਲਾ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸ਼ੇਖੂਨ ਸਥਿਤ ਬਾਗੀਆਂ ਦੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੌਰਾਨ ਬਾਗੀਆਂ ਵਲੋਂ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਜਖੀਰਾ ਮਾਰ ਹੇਠ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਥਿਆਰ ਜਮਾਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਸੀਰੀਆ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਵਲੋਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸੰਸਥਾ ਵਲੋਂ ਨਿਰਪੱਖ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਪ੍ਰੰਤੂ, ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿਚ ਟਰੰਪ, ਉਸਦੇ ਹੋਰ ਹਥਠੋਕੇ ਅਤੇ ਬਹੁਕੌਮੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲਾ ਭੋਂਪੂ ਬਣਿਆ ਮੀਡੀਆ ਇਸ ਅਖੌਤੀ ਗੈਸ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਸੀਰੀਆ ਸਰਕਾਰ 'ਤੇ ਮੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੂੰ ਗੱਦੀ ਤੋਂ ਲਾਹੁਣ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂਕਿ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਰਸਾਇਣਿਕ ਗੈਸ ਹਮਲਾ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਬਲਕਿ ਇਹ ਬਾਗੀਆਂ ਵਲੋਂ ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਜਮਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜਖੀਰੇ ਉਤੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਬੰਬ ਡਿੱਗ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਇਕ ਹਾਦਸਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਹਥਠੋਕਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੁੰਨੀ ਬਾਗੀਆਂ ਨੇ ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਥਿਆਰ ਜਮਾ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਦੋਂਕਿ ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਰੂਸ ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਆਪਣਾ ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਜਖੀਰਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਮਲੇ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ 2015 ਵਿਚ ਤਾਂ ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਉਤੇ ਰੋਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਥੇਬੰਦੀ (OPCW) ਵਲੋਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਦਸੰਬਰ 2016 ਵਿਚ ਵੀ ਸੀਰੀਆ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤੱਥ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ ਇਸ ਜਥੇਬੰਦੀ ਨੂੰ ਸਬੂਤਾਂ ਸਮੇਤ ਸੌਂਪੇ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਹਾਲੀਆ ਧੌਂਸਬਾਜੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਘਟਨਾ ਹੈ, 13 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਨਾਂਗਾਰਹਾਰ ਸੂਬੇ ਦੇ ਅਚਿਨ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਸੁਰੰਗਾਂ ਤੇ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਗੈਰ-ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹਮਲਾ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਭੰਡਾਰ ਦਾ ਇਹ ਬੰਬ, ਜਿਸਦਾ ਤਕਨੀਕੀ ਨਾਂਅ GBU-43-'ਮੈਸਿਵ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਏਅਰ ਬਲਾਸਟ' ਹੈ, ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਵਲੋਂ 'ਮਦਰ ਆਫ ਆਲ ਬੋਂਬਜ' MOAB ਦਾ ਨਾਂਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਭਾਵ ਹੈ, ''ਸਭ ਬੰਬਾਂ ਦੀ ਮਾਂ'', ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ''ਸਭ ਬੰਬਾਂ ਦਾ ਪਿਊ'' ਕਿਹਾ ਜਾਣਾ ਹੀ, ਉਸਦੀ ਮਾਰਕ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। 9,797 ਕਿਲੋ ਭਾਰੇ ਇਸ ਬੰਬ ਦੇ ਫੱਟਣ ਨਾਲ 11 ਟਨ ਟੀ.ਐਨ.ਟੀ. ਦੀ ਤਬਾਹਕੁੰਨ ਸ਼ਕਤੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲਗਭਗ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾਇਰੇ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹਰ ਵਸਤ ਨੂੰ ਇਹ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਲੋਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਗੁਆਵਾਂ ਤੇ ਸੁਰੰਗਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉਤੇ ਇਹ ਬੰਬ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਆਈ.ਐਸ.ਆਈ.ਐਸ. ਦੇ ਲੜਾਕਿਆਂ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਆਧਾਰ ਕੈਂਪ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ ਸਮੁੱਚੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਹਮਲੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਹਥਠੋਕਾ ਅਫਗਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੂਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ 69 ਲੋਕ ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਆਈ.ਐਸ.ਆਈ.ਐਸ. ਦੇ ਲੜਾਕੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਦੀ ਇਸ ਵਿਚ ਮੌਤ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਹ ਦਰੁਸਤ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪਿੰਡ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਅਫਗਾਨਿਤਸਾਨ ਦੇ ਅਵਾਮ ਵਲੋਂ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਸਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਲੋਂ ਤਬਾਹਕੁੰਨ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਕਰਨ ਹਿੱਤ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 'ਮਦਰ ਆਫ ਆਲ ਬੰਬਜ', ਬੰਬ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹਾਮਿਦ ਕਰਜ਼ਈ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੋਸ ਜਾਹਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, ''ਇਹ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਗੈਰਮਨੁੱਖੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਰਦਈ ਵਰਤੋਂ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਟੈਸਟਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।'' ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਕ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟਵੀਟ ਵਿਚ ਕਿਹਾ, ''ਜਦੋਂ 'ਸਭਿਆ ਪੱਛਮ' ਈਸਟਰ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, 'ਅਸਭਿਆ ਅਤੇ ਬਰਬਰ ਅਫਗਾਨ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ' ਨੂੰ 21000 ਪੌਂਡ ਦਾ ਵਜਨੀ ਬੰਬ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ.... 'ਮਦਰ ਆਫ ਆਲ ਬੰਬਜ' ਦਾ ਸੁੱਟੇ ਜਾਣਾ ਟਰੰਪ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਕੁਕਰਮ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਇਹ ਚਿੱਟੇ ਦਿਨ ਵਾਂਗ ਸਾਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਸੋਂ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਪੱਛਮ ਦੀਆਂ ਹਥਿਆਰ ਟੈਸਟ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਹਨ।''
ਇੱਥੇ ਇਹ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਘਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬੰਬ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਇਸੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਹੀ ਦੇਣ ਹਨ। ਜਿਸਨੇ ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਦੇ 70ਵਿਆਂ ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕਾਇਮ ਨਜੀਬੁਲਾਹ ਦੀ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਖੱਬੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਗੱਦੀਓਂ ਲਾਹੁਣ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਉਸਾਮਾ-ਬਿਨ-ਲਾਦੇਨ ਵਰਗੇ ਕਟੜਪੰਥੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਵਰਗੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਆਈ.ਐਸ.ਆਈ.ਐਸ ਉਸਦਾ ਹੀ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਸੁਰੰਗਾਂ ਦਾ ਟੋਰਾ-ਬੋਰਾ ਸਮੂਹ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਬੰਬ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਵੀ, ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਸੀ.ਆਈ.ਏ, ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਬਦਨਾਮ ਸੂਹੀਆ ਅਜੰਸੀ ਵਲੋਂ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਅਖਬਾਰ ਵਿਚ ਮੈਰੀ ਅੰਨੇ ਵੀਵਰ ਦੇ ਲੇਖ ਦੀ ਇਹ ਟੂਕ ਇਸਦੀ ਸ਼ਾਹਦੀ ਭਰਦੀ ਹੈ-''ਇਹ ਮੀਲਾਂ ਲੰਬੇ ਬੰਕਰ, ਸੁਰੰਗਾਂ ਤੇ ਬੇਸ ਕੈਂਪ ਚੱਟਾਨਾਂ ਨੂੰ ਡੂੰਘੇ ਖੋਦਕੇ ਮੁਜ਼ਾਹਦੀਨ ਵਲੋਂ ਸੀ.ਆਈ.ਏ. ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਉਸਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।'' ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਇਸੇ ਕੁਕਰਮ ਕਰਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸਮੁੱਚਾ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਜੰਗ ਦਾ ਅਖਾੜਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਮਾਣ ਰਹੇ ਇਸਦੇ ਲੋਕ ਕੰਗਾਲ ਹੋ ਕੇ ਦਰ-ਦਰ ਦੀਆਂ ਠੋਕਰਾਂ ਖਾਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹਨ। ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਫੌਜੀ ਧੌਂਸਬਾਜੀ ਦਾ ਇਕ ਘਿਨਾਉਣਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਹੈਂਕੜ ਭਰੀ ਧੌਂਸਬਾਜੀ ਦਾ ਰੂਪ ਉਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਦਿਨ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਹਨ। ਐਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਉਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੇ ਗੁਆਂਢੀ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੇਸ਼ ਚੀਨ ਦੀ ਵੀ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਵਲੋਂ ਬਾਂਹ ਮਰੋੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਬਨਾਉਣੋਂ  ਵਰਜੇ।
ਉਤਰੀ ਕੋਰੀਆ (ਜਮਹੂਰੀ ਲੋਕ ਗਣਰਾਜ ਕੋਰੀਆ), ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕਾਇਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਰਕਰਸ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਕੋਰੀਆ, ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੀ ਪੈਰੋਕਾਰ ਪਾਰਟੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਆਗੂ ਕਿਮ-ਜੋਂਗਾ-ਉਨ ਦੇ ਦਾਦਾ ਸਾਥੀ ਕਿਮ-ਇਲ-ਸੁੰਗ ਨੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਲੋਂ ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਪੰਜ ਦੇਸ਼ਾਂ ਈਰਾਕ, ਈਰਾਨ, ਲੀਬੀਆ, ਉਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਤੇ ਸੀਰੀਆ ਨੂੰ ਬਦਮਾਸ਼ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਜੋਂ ਗਰਦਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜ ਕਰਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਦੇਣ ਦਾ ਅਹਿਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਈਰਾਕ ਤੇ ਲੀਬੀਆ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਸੱਦਾਮ ਹੁਸੈਨ ਤੇ ਗੱਦਾਫੀ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਕੇ ਸਾਮਰਾਜ ਤਖਤ ਪਲਟ ਕਰਨ ਵਿਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਫਲ ਰਿਹਾ ਬਲਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜੰਗ ਦੀ ਭੱਠੀ ਵਿਚ ਝੌਂਕਕੇ ਤਬਾਹ-ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਸੀਰੀਆ ਵਿਚ ਵੀ ਖਾਨਾ ਜੰਗੀ ਚਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ, ਰੂਸ ਉਸਦੀ ਮਦਦ 'ਤੇ ਨਾ ਆਉਂਦਾ ਤਾਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਗੂ ਬਸ਼ਰ-ਅਲ-ਅਸਦ ਨੂੰ ਕਦੇ ਦਾ ਮੁਕਾ ਕੇ ਸਾਮਰਾਜ ਆਪਣੀ ਹਥਠੋਕਾ ਹਕੂਮਤ ਕਾਇਮ ਕਰ ਚੁਕਿਆ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਖਾਨਾਜੰਗੀ ਵਿਚ ਧੱਕਦੇ ਹੋਏ ਤਬਾਹ-ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਵਿਚ ਉਹ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿਚ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਵਜੂਦ ਸਫਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਵੀ ਦੋ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਈਰਾਕ ਤੇ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਹਸ਼ਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਹੈ। ਇਕ ਤਾਂ ਉਸ ਕੋਲ ਅਮਰੀਕੀ ਹਥਠੋਕਿਆਂ, ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆ, ਜਪਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆ ਸਥਿਤ ਵੱਡੇ ਫੌਜੀ ਅੱਡੇ ਉਕੀਨਾਵਾ ਨੂੰ ਤਹਿਸ-ਨਹਿਸ ਕਰ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਉਸ ਕੋਲ ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਮਾਰ ਕਰ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਹਨ। ਦੂਜਾ, ਉਸ ਕੋਲ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਲ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਕੋਰੀਆਈ ਜੰਗ ਸਮੇਂ ਉਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਉਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਲੋਂ ਢਾਹੇ ਗਏ ਜੰਗੀ ਜੁਰਮ ਲੂੰ-ਕੰਡੇ ਖੜੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। 'ਵਾਕਸ ਵਰਲਡ' ਰਸਾਲੇ ਵਿਚ ਛਪੇ ਲੇਖ ''ਅਮਰੀਕੀ ਭੁੱਲ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਤਰ ਕੋਰੀਆ ਪ੍ਰਤੀ ਕੀ ਕੁਕਰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ?'' ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਟੂਕਾਂ :
''ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ 1950 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਕੋਰੀਆਈ ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇਕੱਲੇ ਉਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿਚ ਸਮੁੱਚੇ ਪੈਸੀਫਿਕ ਖੇਤਰ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਬੰਬ ਸੁੱਟੇ। ਬੰਬਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਦਰੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬੰਬ ਵਿਛਾਏ, ਜਿਸ ਵਿਚ 32000 ਟਨ ਨਾਪਾਮ ਬੰਬਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਫੌਜੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਕਸਰ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਜੰਗ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਤਬਾਹੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਮੁੱਚਾ ਦੇਸ਼ ਹੀ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬੇਦੋਸ਼ੇ ਨਾਗਰਿਕ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਤਾਂ ਉਤਾਰੇ ਹੀ ਗਏ ਨਾਲ ਹੀ ਲੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬੇਘਰੇ ਕੀਤਾ ਤੇ ਭੁੱਖੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
''ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਿਉਂਗਯਾਂਗ ਵਿਚ ਬੰਬਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਮਰਨ ਵਾਲੇ, ਜਿਉਂਦੇ ਸੜ ਜਾਣ ਵਾਲੇ, ਧੂਏਂ ਤੋਂ ਦਮ ਘੁਟਕੇ ਮਰ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਅਣਗਿਣਤ ਸੀ.... ਲਗਭਗ 50,000 ਲੋਕ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਚੇ ਸਨ, ਜਿਸਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਬਾਦੀ 5 ਲੱਖ ਸੀ।''
ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਇਸ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਉਸਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੋਈ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, 20 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਨੀਂਦ ਸੁਆ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਦੋਂ ਕੁੱਝ ਵੀ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ ਫਿਰ ਵੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਜਰਨਲ ਤੋਂ ਟੂਕ :
''1952 ਦੀ ਬਸੰਤ ਤੱਕ, ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਟਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ ਫੁੰਡ ਸਕਦੇ। ਉਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਹਰ ਕਸਬਾ, ਸ਼ਹਿਰ, ਸਨਅਤੀ ਖੇਤਰ ਬੰਬਾਰੀ ਨਾਲ ਤਬਾਹ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। 1953 ਦੀ ਬਸੰਤ ਦੌਰਾਨ, ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਨੇ ਯਾਲੂ ਦਰਿਆ 'ਤੇ ਉਸਰੇ ਸਿੰਚਾਈ ਡੈਮਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਤਾਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਫਸਲ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਬਚੇ-ਖੁਚੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੁੱਖਿਆਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਚੀਨ 'ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਖੁਰਾਕੀ ਮਦਦ ਦੇਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। 5 ਡੈਮਾਂ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਏਕੜ ਖੇਤੀ ਅਧੀਨ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੇਂਟ ਚਾੜਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਵਸੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਕਸਬੇ ਵੀ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਆ ਗਏ। ਚੀਨ, ਸੋਵੀਅਤ ਰੂਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਈ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਮਦਦ ਕਰਕੇ ਹੀ ਉਤਰ ਕੋਰੀਆ ਅਕਾਲ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਿਆ।''
ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਇਸ ਜੰਗੀ ਵਹਿਸ਼ੀਪੁਣੇ ਨੇ ਹੀ ਉਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ-ਸਮਤਕ 'ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਛਾਪ ਛੱਡੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਮੁੜ ਨਾ ਵਾਪਰਨ ਦੇਣ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਹਨ। ਉਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੇ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਕੀਮਤ ਤਾਰਨੀ ਪਵੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਔਕੜਾਂ ਝੱਲਣ ਦੀ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਹੁਣ, ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਇਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਕੀ ਉਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦਰਮਿਆਨ ਚਲ ਰਹੇ ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਤਣਾਅ ਖਤਮ ਹੋ ਸਕੇ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕੇ?
ਹਾਂ, ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਉਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਵਾਅਦੇ ਪੂਰੇ ਕਰੇ। ਕਿਹੜੇ ਵਾਅਦੇ?
ਉਤਰ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਣ ਦੀ ਏਵਜ ਵਿਚ ਦੋ ਹਲਕੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਤੇ ਈਂਧਣ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਵਾ ਸਕੇ। ਪਰ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਾਅਦੇ ਬਾਰੇ ਕੁੱਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਕੌਮੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਵਾਲਾ ਮੀਡੀਆ ਤਾਂ ਪੈਂਟਾਗਨ (ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਫੌਜੀ ਵਿਭਾਗ) ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਭੋਂਪੂ ਹੈ। ਪੈਂਟਾਗਨ ਦਾ ਹਿੱਤ ਅਮਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਉਸ ਦਾ ਹਿੱਤ ਤਾਂ ਜੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਥਿਆਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਨਅਤੀ ਲਾਬੀ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਵਿਕਦੇ ਹਨ।
ਉਤਰ ਕੋਰੀਆ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 1994 ਵਿਚ ਹੋਈ ਆਪਸੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਚੌਖਟੇ ਵਿਚ ਕੀਤੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਮੰਨੇ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰੇ। ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਿੰਮੀ ਕਾਰਟਰ ਦਾ 24 ਨਵੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਲੇਖ (ਨਾਰਥ ਕੋਰੀਆਜ ਕਨਸਿਸਟੈਂਟ ਮੈਸੇਜ ਟੂ ਦੀ ਯੂ.ਐਸ.) ਕਿ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ :
''.... ਸਿਤੰਬਰ 2005 ਵਿਚ, ਇਕ ਸਮਝੌਤਾ.... 1994 ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰੋੜਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਸਹਿਮਤੀ ਅਧਾਰਤ ਚੌਖਟਾ)। ਇਸਦੇ ਪਾਠ ਵਿਚ ਕੋਰੀਆ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਮੁਕਤ ਕਰਨਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਲੋਂ ਹਮਲਾ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਅਹਿਦ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ-ਉਤਰੀ ਕੋਰੀਆ-ਚੀਨ ਦਰਮਿਆਨ ਹੋਈ ਗੋਲੀਬਾਰੀ, ਜਿਹੜੀ ਜੁਲਾਈ 1953 ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ ਦੀ ਥਾਂ ਇਕ ਸਥਾਈ ਅਮਨ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਵੱਲ ਪੜਾਅਵਾਰ ਵੱਧਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਪਰ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ 2005 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਵੱਲ ਵੱਧਣ ਦੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਯਤਨ ਨਹੀਂ ਹੋਏ...
''ਪਿਛਲੀ ਜੁਲਾਈ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਅਮਰੀਕੀ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿਚ ਪਿਉਂਗਯਾਂਗ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੋਰੀਆਈ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ। ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਰੀਆਈ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਜੰਗਬੰਦੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਜਿਹੜੀ 1994 ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਅਤੇ 2005 ਸਿਤੰਬਰ ਵਿਚ 6 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਉਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੋਵੇ....।''
''ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਸੁਨੇਹਾ ਉਤਰੀ ਕੋਰੀਆਈ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਹੋਰ ਅਮਰੀਕੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਕ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਸੋਧਣ ਦੇ ਪਲਾਂਟ ਤੱਕ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਮਾਹਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਵੀ ਇਜਾਜਤ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਭੱਠੀਆਂ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਸੋਧਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ 1994 ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।...
''ਪਿਉਂਗਯਾਂਗ, ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਨਿਰੰਤਰ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਹਿੱਤ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਇਨਰਜੀ ਸੰਸਥਾ (IAEA) ਦੇ ਨਰੀਖਣ ਹੇਠ ਕਰਨ ਅਤੇ 1953 ਦੀ ਅਸਥਾਈ ਗੋਲੀਬੰਦੀ ਨੂੰ ਇਕ ਸਥਾਈ ਅਮਨ ਸੰਧੀ ਰਾਹੀਂ ਬਦਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਉਪਰ ਗੌਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਤਰੀ ਕੋਰੀਆਈਆਂ ਕੋਲ ਇਕੋ ਇਕ ਬਦਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਡਰ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ, ਉਹ ਡਰ ਹੈ : ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੱਤਾ ਦਾ ਤਖਤਾਪਲਟ ਕਰਨ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਵਲੋਂ ਫੌਜੀ ਹਮਲਾ।''
ਉਪਰੋਕਤ ਤੋਂ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਤਰ ਕੋਰੀਆ ਤਾਂ ਅਮਨਪੂਰਨ ਹੱਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਸਮੱਸਿਆ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬਜਿੱਦ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਉਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਅੰਤਰ-ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਮਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ''ਇੰਟਰਕੌਂਟੀਨੈਂਟਲ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜਾਇਲ'' ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਵੀ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ Deterent (ਰੋਕ) ਵਜੋਂ ਵਰਤਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਫੌਜੀ ਧੌਂਸਬਾਜੀ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।     
(29.4.2017)


ਇਕਵਾਡੋਰ ਵਿਚ ਮੁੜ ਖੱਬੀ ਧਿਰ ਸੱਤਾਸੀਨ, ਲੈਨਿਨ ਮੋਰੀਨੋ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਣੇ ਗਏ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਇਕਵਾਡੋਰ ਵਿਚ 2 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਹੋਈਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਮੁੜ ਇਕ ਵਾਰ ਖੱਬੀ ਧਿਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਾਥੀ ਲੈਨਿਨ ਮੋਰੀਨੋ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਣੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਨੇੜਲੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਤੀਜੇ ਵੱਡੇ ਬੈਂਕ ਦੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਗੁਈਲੇਰਮੋ ਲਾਸੋ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਇਹ ਜਿੱਤ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਇਸ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਈ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਸੰਕਟ ਵਿਚ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਜ ਪਿਛਾਖੜੀ ਵਿਰੋਧੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਰਮਾਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਲਾਉਣ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਤੋਂ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਂਜ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਵੈਨਜੁਏਲਾ, ਬੋਲੀਵੀਆ ਆਦਿ ਦੇ ਅਰਥਚਾਰੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਈਂਧਣਾਂ, ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਆਦਿ ਉਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ। ਇਸ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕੌਮੀ ਆਮਦਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ, ਵੈਨਜੁਏਲਾ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਵੀ ਸਬਸਿਡੀ 'ਤੇ ਦੇਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਮੌਕੇ ਦਾ ਲਾਹਾ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਾਮਰਾਜ ਪੱਖੀ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਪੂਰਾ ਪੂਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹਮਲੇ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਇਸ ਮਕਸਦ ਵਿਚ ਸਫਲ ਵੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਕਵਾਡੋਰ ਵੀ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਕਰਕੇ 2015 ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ 2 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ, ਚੋਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਮੀਡੀਆ, ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਚੋਣ ਤਾਂ ਮਹਿਜ ਇਕ ਤਕਨੀਕੀ ਰਸਮ ਹੈ, ਲਾਸੋ ਤਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਣਿਆ ਹੀ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ 2013 ਵਿਚ ਵੈਨਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਿਕੋਲਸ ਮਾਦੂਰੋ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸੰਸਦੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਮਤ ਨਾ ਲਿਜਾ ਸਕਣ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹੋਏ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਮੁਜ਼ਾਹਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਸ਼ਰ ਕਰ ਰਿਹਾ  ਸੀ। ਪ੍ਰੰਤੂ, ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਾਥੀ ਲੈਨਿਨ ਮੋਰੀਨੋ 51.16% ਵੋਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਜੇਤੂ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਛਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ, 2007 ਤੋਂ 2017 ਤੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਹੇ ਉਘੇ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰਫਾਇਲ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਬਾਗਡੋਰ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਸਹਿਤ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਤ ਦਾ ਅੰਤਰ ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਘਟਿਆ ਹੈ।
ਸਾਥੀ ਮੋਰੀਨੋ, 1998 ਵਿਚ ਇਕ ਡਕੈਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣ ਦੌਰਾਨ ਸਖਤ ਜਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਪਹੀਆ ਕੁਰਸੀ (ਵਹੀਲ ਚੇਅਰ) 'ਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਬੜੇ ਹੀ ਨਿਮਰ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਪਰ ਦਿੜ੍ਹ ਇਰਾਦੇ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨਾਲ ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਸੁਣਨਗੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਗਲਬਾਤ ਕਰਨਗੇ। ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ 'ਅਪੰਗਤਾ ਤੇ ਪਹੁੰਚ' ਬਾਰੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੂਤ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਅਪੰਗਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਲਾਸੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਰਬਪਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਮਰਾਜ ਪੱਖੀ ਸੱਜ ਪਿਛਾਖੜੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ 22 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਇਕ ਬੈਂਕ ਦਾ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।  1996 ਵਿਚ ਉਹ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੈਕਟਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬੋਰਡ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ। 1999 ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਆਈ ਸਖਤ ਮੰਦੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿੰਦਗੀ ਭਰ ਦੀਆਂ ਬਚਤਾਂ ਮਿੱਟੀ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਇਸੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬੋਰਡ ਵਲੋਂ ਸਾਮਰਾਜੀ ਨਵਉਦਾਰਵਾਦੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਲੀਹ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਪੁਲਸ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿਚ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਦੇਣ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ 14 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟੈਕਸਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਣ, ਸੈਰ ਸਪਾਟੇ ਉਤੇ ਟੈਕਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਨਖਾਹ 500 ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਤਾਂ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਬਲਕਿ 'ਨਵਾਂ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਤਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਤਨਖਾਹਾਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਯੋਗ ਨਾ ਹੋਣ' ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਅਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਸਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਜ਼ਰੂਰ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਰਹਿਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਇਕਵਾਡੋਰ, ਇਸਦੀ ਇਕ ਠੋਸ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ।
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਫਾਇਲ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ, 2007-2017 ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦਾ ਆਕਾਰ ਦੁਗਣਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ (ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ.) ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਖਰਚਿਆਂ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ 3.6% ਤੋਂ ਵੱਧਕੇ 9.9.% ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਸਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸਭ ਲਈ ਮੁਫ਼ਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਧੀਨ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਕਮਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਵੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ। ਇਸਦੀ ਤਸਦੀਕ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਅਖਬਾਰ 'ਦੀ ਇਕੋਨੋਮਿਸਟ' ਨੇ ਵੀ ਕੀਤੀ। ''2006 ਤੋਂ 2011 ਦਰਮਿਆਨ ਇਕਵਾਡੋਰ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਦਾ  ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ (ਸਭ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵਾਲਾ) ਆਰਥਕ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉ.ਡੀ.ਆਈ., ਇਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਕਵਾਡੋਰ ਦੇ 40% ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਾਧਾ ਦਰ ਕੌਮੀ ਔਸਤਨ ਵਾਧਾ ਦਰ ਨਾਲੋਂ 8 ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਸੀ। ਗਰੀਬੀ ਦਰ, ਜਿਹੜੀ 2006 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ 40% ਸੀ, 2016 ਵਿਚ 23% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸੀ।''
ਇਹ ਚਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੀਤੀਗਤ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸੀ, ਇਕਵਾਡੋਰ ਵਿਚ ਹਕੀਕੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਟੈਕਸ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਅਤੇ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਦੂਜਾ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਅਸਹਿਣਯੋਗ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਵੱਟੇ ਖਾਤੇ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਕਿ ਸੂਦ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਉਤੇ ਹੀ ਕੁੱਲ ਬਜਟ ਦਾ 40% ਹਿੱਸਾ ਖਰਚ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਵਜੂਦ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮੰਡੀਆਂ ਤੋਂ ਕਰਜ਼ਾ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਉਤੇ ਸੂਦ ਔਸਤਨ 9.64% ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤੀਜਾ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਮਾਇਨਿੰਗ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਧਾਈਆਂ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ 'ਤੇ ਭਾਰੇ ਟੈਕਸ ਲਾਏ।
ਚੌਥਾ, ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਤੇਲ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਮੰਦੀ ਦੇ ਸੰਕਟ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨ ਹਿੱਤ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਕਰਜ਼ੇ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਨੀਤੀਆਂ ਲਾਗੂ ਤਾਂ ਹਰ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧ ਹੋਣਾ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੀਤੀਆਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦਾ ਇਹ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਸਾਹਮਣੇ ਖਲੋਤੇ ਮੌਸਮਾਂ ਦੇ ਬਦਲਨ ਅਤੇ ਪਰਿਆਵਰਣ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਵੀ ਆਪਣਾ ਉਘਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।
ਇਕਵਾਡੋਰ ਹੁਣ 95% ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਨਵਿਆਉਣ ਯੋਗ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਐਂਡੀਜ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ 'ਤੇ ਚੀਨੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਲਾਏ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕਵਾਡੋਰ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੀ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦਖਲ ਨਾਲ ਗੈਸ ਦੇ ਚੁਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਿਜਲਈ ਚੁਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਪਰਿਆਵਰਣ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ, 'ਜੰਗਲ ਭਾਈਵਾਲ'। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਕੱਟਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅਮੇਜਨ ਖੇਤਰ ਦੇ 86% ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਸਿੱਧ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰਾਂ ਅੰਦਰ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹਾਸਲ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ 12 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਜੰਗਲ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਧੀਨ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰ ਦਾ 10% ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਪਰਿਆਵਰਣ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਨਤਕ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਨੈਟਵਰਕ ਵਿਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੁਇਟੋ ਵਿਚ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਕੇਬਲ ਕਾਰ ਨੈਟਵਰਕ ਉਸਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਤੀਜੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕੁਏਨਸਾ ਵਿਚ ਲਾਇਟ ਰੇਲ ਨੈਟਵਰਕ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਹੀ ਸਿੱਟਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇਸ਼, ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਅਮੀਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ 84ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇਕਵਾਡੋਰ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲੈਨਿਨ ਮੋਰੀਨੋ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਫਾਇਲ ਕੋਰੀਆ ਵੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਮਰਾਜੀ ਸੰਸਾਰੀਕਰਨ ਅਧਾਰਤ ਨਵਉਦਾਰਵਾਦੀ ਆਰਥਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨੀਤੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਦੌਰ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਘਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਦਾ ਉਸਦੇ ਜਨਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਗੁਆਂਢ ਵਿਚ ਹੀ ਟਾਕਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦੇ ਬਦਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਸਮਾਜਕ ਆਰਥਕ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਏ ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਵਿਚ ਵੀ ਸਫਲ ਰਹੇ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਹਥਠੋਕਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਂਜ ਦੇਣ ਵਿਚ ਵੀ ਸਫਲ ਰਹੇ।

ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ (ਸੰਗਰਾਮੀ ਲਹਿਰ-ਮਈ 2017)

ਕਹਾਣੀ
 
ਭੋਲੂ ਦੀ ਚਿੱਠੀ
 
- ਨਵਤੇਜ ਸਿੰਘ
ਜਦੋਂ ਭੋਲੂ ਸਕੂਲੇ ਜਾਂਦਾ, ਉਹਦਾ ਬਾਬਾ ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਨਿਆਈਂ ਦੀਆਂ ਪੈਲੀਆਂ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਹੁੰਦਾ। ਜਦੋਂ ਭੋਲੂ ਸਕੂਲੋਂ ਆਉਂਦਾ, ਓਦੋਂ ਵੀ ਉਹਦਾ ਬਾਬਾ ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਿਆਈਂ ਦੀਆਂ ਪੈਲੀਆਂ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਹੁੰਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੈਲੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਹੁਣ ਭੋਲੂ ਹੁਰਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀਂਪਰ ਬਾਪੂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਅਸਤਣ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਹੀ ਨੀਝ ਲਾਈ ਰੱਖਦਾ।
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਭੋਲੂ ਦੀ ਭੈਣ ਆ ਕੇ ਬਾਬੇ ਦੇ ਕੋਲ ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਬਹਿ ਜਾਂਦੀ, ਤੇ ਬਾਬੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅਥਰੂ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਆਖਦੀ, ''ਬਾਬਾ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਸੂਰਬੀਰ ਪਿਉ ਦਾ ਪਿਤਾ ਏਂ! ਏਨੀ ਦਿਲ ਨੂੰ ਨਾ ਲਾ! ਮੈਂ ਜੂ ਤੇਰੀ ਪੁੱਤਾਂ ਵਰਗੀ ਧੀ ਆਂ। ਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਭੋਲੂ ਵੀ ਪੰਜ ਸੱਤ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਗੱਭਰੂ ਹੋ ਜਾਏਗਾ।''
ਬਾਬਾ ਅੱਗੋਂ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦੇਂਦਾ, ਤੇ ਅੱਥਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤ੍ਰਿਪਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਨਿਆਈਂ ਦੀਆਂ ਪੈਲੀਆਂ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ।
ਇਹ ਪੈਲੀਆਂ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਰਹੀਆਂ, ਜੁਗਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੱਬਰ ਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਝਾੜ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਉਘਾ ਸੀ। ਅਜਿਹੀ ਮੋਟੀ ਪੈਲੀ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਘੱਟ ਹੀ ਕਿਧਰੇ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਪੈਲੀਆਂ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਰਹੀਆਂ।...
ਬਾਬੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ , ਭੋਲੂ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਹੀ ਵਾਹ ਸਕਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਪਰਾਈਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ।
''ਪੈਲੀ ਮਾਂ ਏ! ਪੈਲੀ ਮਹਿੰ ਏ! ਬਸ ਇਹਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੋ, ਤੇ ਮੌਜਾਂ ਮਾਣੋਂ !'' ਬਾਬਾ ਅਪਣੇ ਪੁੱਤਰ , ਭੋਲੂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
''ਇਹ ਦੇਸ਼ ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਏ! ਤੇ ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਗੋਰੇ ਕਸਾਈਆਂ ਨੇ ਕੈਦ ਕਰ ਲਈ ਏ। ਇਹਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾ ਕੇ ਹੀ ਮੈਂ ਮੌਜਾਂ ਮਾਣਨ ਦੀ ਕਦੇ ਸੋਚਾਂਗਾ,'' ਭੋਲੂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਅੱਗੋਂ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਭੋਲੂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਹਰ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਵਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਭੋਲੂ ਦੀ ਭੈਣ ਜੰਮੀ ਸੀ, ਓਦੋਂ ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਭੋਲੂ ਹਾਲੀ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਹੀ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਓਦੋਂ ਫੇਰ ਉਹਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਪਿਆ ਸੀ।
ਇਕ ਵਾਰ ਉਹਨੂੰ ਕੈਦ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁਰਮਾਨਾ ਵੀ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੈਲੀਆਂ , ਨਿਆਈਂ ਦੀਆਂ ਪੈਲੀਆਂ, ਕੁਰਕ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਤੇ ਫੇਰ ਦੇਸ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਹੀ ਪਹਿਲਾਂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਮਿਆਦੀ ਬੁਖਾਰ ਨਾਲ ਘੁਲਦਾ ਭੋਲੂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਏਸ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਤੁਰ ਗਿਆ ਸੀ।
''ਭਾਰਤ-ਮਾਤਾ ਗੋਰੇ ਕਸਾਈਆਂ ਦੀ ਕੈਦ ' ਚੋਂ ਛੁਟੀ, ਪਰ ਤੈਨੂੰ  ਕਾਲ ਲੈ ਗਿਆ'', ਬਾਬਾ ਡੌਰ-ਭੌਰ ਹੋਇਆ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਹਉਕੇ ਭਰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਬਾਬਾ ਛੇਆਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਇੰਜ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿਤੇ ਇਹ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਨਹੀਂ , ਛੱਬੀ ਵਰ੍ਹੇ ਸਨ! ਕੁਝ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸੱਟ ਉਹਨੂੰ ਬੁੱਢਿਆਂ ਕਰ ਗਈ, ਤੇ ਬਾਕੀ ਦੀ ਕਸਰ ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵਿਥ ਉੱਤੇ ਹੀ ਆਪਣੀਆਂ ਮਜਬੂਰ ਪੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਤੱਕਣ ਨੇ ਮੁਕਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ । ਹੁਣ ਜੋਗ ਵੀ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹੀ। ਖਰਚ ਪੱਠੇ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਇਕ ਦਿਨ ਜੋਗ ਵੀ ਉਹਨੇ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ।
ਹੁਣ ਓਸ ਪੈਲੀ ਕੋਲੋਂ ਉਹ ਜੋਗ ਕਈ ਵਾਰ ਲੰਘਦੀ - ਪਰ ਨਾ ਇਹ ਪੈਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਨਾ ਇਹ ਜੋਗ!
ਓਸ ਪੈਲੀ ਵਿਚ ਫ਼ਸਲਾਂ ਮੁਟਿਆਰ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਫ਼ਸਲਾਂ ਨਿੱਸਰਦੀਆਂ, ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੂੰ  ਦਾਤਰੀ ਪੈਂਦੀਂਪਰ ਇਹ ਫ਼ਸਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਇਹ ਸਿੱਟੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸਨ ਨਿੱਸਰੇ, ਇਹ ਦਾਤਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਭਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵੱਢ ਰਹੀ।
ਇਕ ਮੱਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸੀ। ਭੋਲੂ ਦੀ ਭੈਣ ਉਹਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਚਰਾ ਲਿਆਂਦੀ, ਭੋਲੂ ਦੀ ਮਾਂ ਉਹਦੇ ਲਈ ਘਾਹ ਖੋਤ ਲਿਆਂਦੀ। ਬਾਬਾ ਤਾਂ ਹਿਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ, ਉਹਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਜੁੜ ਗਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਭੋਲੂ ਦੀ ਮਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਸਿਉਂਦੀ, ਭਾਂਡੇ ਮਾਂਜਦੀ, ਪੀਹਣ ਕਰਦੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਵੀ ਕੰਮ ਮਿਲੇ। ਮਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਤੇ ਮੱਝ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਘਰ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਤੁਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਇਕ ਦਿਨ ਮੱਝ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰਬਾਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਥੇਰੇ ਆਹਰ-ਪਾਹਰ ਕਰਤੇ , ਪਰ ਉਹ ਵਿਚਾਰੀ ਬਚ ਨਾ ਸਕੀ ਤੇ ਭੋਲੂ ਦੀ ਮਾਂ ਇਕੱਲੀ ਹੀ ਘਰ ਦਾ 'ਮਰਦ' ਰਹਿ ਗਈ।
ਫੇਰ ਭੋਲੂ ਦੀ ਭੈਣ ਕੁਝ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਉਹਨੇ ਸਾਂਭ ਲਿਆ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧ ਵਿਹਲ ਮਿਲ ਗਈ।
ਭਾਵੇਂ ਘਰ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਔਖੇ ਰਹੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਭੋਲੂ ਨੂੰ ਸਕੂਲੇ ਪਾਈ ਹੀ ਰੱਖਿਆ। ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਦੇ ਲਈ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਕਾਪੀਆਂ ਉਹ ਮੁੱਲ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਰਹੇ। ਫ਼ੀਸ ਉਹਦੀ ਮੁਆਫ਼ ਸੀ।
ਹੁਣ ਪਰਸੋਂ ਤੋਂ ਬਾਬਾ ਉੱਕਾ ਹੀ ਢਿੱਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਕੀਮ ਨਰਿੰਜਨ ਦਾਸ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ, ''ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਦਿਓਂਸਿਰਫ਼ ਗੋਕਾ ਦੁੱਧ ਦੋ ਵੇਲੇ ਦੇ ਦਿਆ ਕਰੋ। ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਦੁੱਧ ਦਿਨ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਕਰ ਦੇਣਾ। ਹੁਣ ਇਹਨੂੰ ਗੋਕੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਪਚਣ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ।''
ਦੋ ਕੁ ਦਿਨ ਤੇ ਮਾਂ ਗੋਕਾ ਦੁੱਧ ਬਾਬੇ ਲਈ ਮੰਗ ਲਿਆਈ ਸੀ, ਪਰ ਰੋਜ਼ -ਰੋਜ਼ ਥੋੜ੍ਹਾ ਮੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ!
ਭੋਲੂ ਦੀ ਮਾਂ ਤੇ ਭੋਲੂ ਦੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਗੋਕੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ ..... ਕਦੇ ਆਪਣੀਆਂ ਉਹ ਪੈਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੀ ਮੋਟੀ ਪੈਲੀ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਘੱਟ ਹੀ ਕਿਧਰੇ ਸੀ, ਇਕ ਜੋਗ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਇਕ ਮਹਿੰ!
ਹੁਣ ਰੋਜ਼ ਦੋ ਵਾਰ ਗੋਕਾ ਦੁੱਧ, ਤੇ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਦਿਨ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਗੋਕਾ ਦੁੱਧ ਕਿੱਥੋਂ!....
ਅੱਜ ਸਕੂਲੇ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਨੇ ਭੋਲੂ ਦੀ ਜਮਾਤ ਨੂੰ ਪੰਡਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਬਾਰੇ ਲਿਖਵਾਇਆ ਸੀ, ''ਦੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਸਮਾਨ ਹਨ। ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਜੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਲਾਂ ਨੂੰ ਬੜਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਇਕ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ ਸੀ, ''ਮੈਂ ਕਦੇ ਹਾਥੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।''ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਸਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਏਨੀ ਦੂਰ ਹਾਥੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਤੇ ਓਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਹਾਥੀ ਨਾਲ ਖੇਡ ਸਕਣ।....''
ਜਦੋਂ ਭੋਲੂ ਘਰ ਪੁੱਜਾ ਤਾਂ ਉਹਦੀ ਭੈਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਮਾਂ ਬੀਰੋ ਹੁਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਬਾਬੇ ਲਈ ਗੋਕਾ ਦੁੱਧ ਮੰਗਣ ਕਦੇ ਦੀ ਗਈ ਏ। ਤੂੰ ਬੂਹੇ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖੀਂਂਮੈਂ ਪਤਾ ਕਰ ਆਵਾਂ।''
ਭੋਲੂ ਅੰਦਰ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਬਸਤਾ ਰੱਖਣ ਗਿਆ। ਕੰਧ ਉਪਰਲੀ ਤਸਵੀਰ ਉੱਤੇ ਉਹਦੀ ਨਜ਼ਰ ਪਈ। ਭੋਲੂ ਹੁਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਇਹ ਹੀ ਇਕ ਤਸਵੀਰ ਸੀਂਬੜੀ ਵੱਡੀ ਸਾਰੀ, ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿਚ ਜੜੀ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ। ਭੋਲੂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਬੜੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਇੱਥੇ ਇਕ ਵਾਰ ਲਾਈ ਸੀ। ਓਦੋਂ ਦੀ ਇਹ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਓਥੇ ਟੰਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦਿਨ ਤਿਹਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਭੋਲੂ ਦੀ ਭੈਣ ਏਸ ਤਸਵੀਰ ਦੁਆਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਹਾਰ ਪਾ ਦੇਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ.... ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਤਸਵੀਰ , ਭਾਰਤ ਮਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕਸਾਈਆਂ ਦੇ ਪੰਜੇ ਤੋਂ ਛੁਡਾਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ! 
ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣੀ ਹਾਥੀ ਭੇਜਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ 'ਤੇ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਨੇ ਭੋਲੂ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਫੁਰਨਾ ਛੇੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਬਸਤੇ ਵਿਚੋਂ ਕਾਪੀ ਤੇ ਕਲਮ ਕੱਢੀ, ਦਵਾਤ ਲਿਆਂਦੀ। ਕਾਪੀ ਵਿਚੋਂ ਕਾਗਜ਼ ਪਾੜਿਆ, ਤੇ ਦੇਸ਼-ਪਿਤਾ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਥਲੇ ਜਾ ਬੈਠਾ।
ਕੁਝ ਦੇਰ ਭੋਲੂ ਕਾਗਜ਼ ਕਲਮ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜੀ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ। ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ
ਦੇਸ਼-ਪਿਤਾ ਬਾਪੂ ਗਾਂਧੀ ਜੀ,
ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਬਾਪੂ ਜੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋਵੋਂਗੇ! ਮੇਰੇ ਬਾਪੂ ਜੀ ਵੀ ਤੂਹਾਡੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਣ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਕਈ ਵਾਰ ਗਏ ਸਨ। ਅਖੀਰਲੀ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਏ, ਤਾਂ ਫੇਰ ਉਹ ਓਥੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਪਰਤ ਕੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਆਏ।
ਮੇਰੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਓਦੋਂ ਦੇ ਹੀ ਬੀਮਾਰ ਨੇ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਉਹ ਬੜੇ ਹੀ ਬੀਮਾਰ ਨੇ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਦੋ ਵੇਲੇ ਗੋਕੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਲੋੜ ਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਤਿੰਨ ਵਾਰ।
ਦੇਸ਼-ਪਿਤਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਜੀ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿਓ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਇਕ ਗਊ ਭੇਜ ਦੇਣ-ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਾਥੀ ਭਿਜਵਾਇਆ ਸੀ।
ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਹੋ ਕੇ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਲੱਗ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਏਸ ਗਊ ਦਾ ਮੁੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਮੋੜ ਦਿਆਂਗਾ। ਫੇਰ ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਲੋੜਵੰਦ ਨੂੰ ਇਹ ਰਕਮ ਨਾਲ ਮਦਦ ਕਰ ਦੇਣਗੇ।
    ਦੇਸ਼-ਪਿਤਾ ਜੀ, ਬੜੀ ਤਕੀਦ ਜੇ,
    ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਂਦਾ ਹਾਂ।
                ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ,
                    ਭੋਲੂ
ਤੇ ਭੋਲੂ ਚਾਈਂ-ਚਾਈਂ ਇਹ ਚਿੱਠੀ ਦੁਹਰਾਂਦਾ, ਬੂਹੇ ਵਿਚ ਖਲੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੇ ਭੈਣ ਨੂੰ ਉਡੀਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।




ਗ਼ਜ਼ਲ
- ਹਰਦਿਆਲ ਸਾਗਰ
 

ਵਤਨ ਹੈ ਸਿਸਕਦਾ ਪਲ ਪਲ, ਤੇ ਖ਼ਲਕਤ ਛਟਪਟਾਂਦੀ ਹੈ!
ਇਹੀ ਹੋਣੈ ਅਸੀਂ ਜੇ ਆਸ ਰੱਖਣੀ ਕੌਤਕਾਂ ਦੀ ਹੈ !

ਜੇ ਦੁਨੀਆਂ ਪਾਲਣੀ ਸਿੱਖਣੀ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਈਸ਼ਵਰ ! ਤਾਂ ਸੁਣ ,
ਤੂੰ ਆ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਕਰ ਮਾਂ ਕਿਵੇਂ ਬੱਚੇ ਖਿਡਾਂਦੀ ਹੈ!

ਖ਼ੁਦਾ ਨੂੰ ਯਾਰ ਕਹਿ ਦੇਣਾ,  ਇਹ ਮਸਤੀ ਹੈ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਦੀ ,
ਖ਼ੁਦਾ ਪਰ ਯਾਰ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ, ਇਹ ਹਿੰਮਤ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਹੈ!

ਉਤਾਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਆਰਤੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੇਰੇ ਰੱਬ ਦੀ ,
ਹੇ ਪੰਡਿਤ ! ਚੁੱਪ ਵੀ ਹੋ ਜਾ ਕਿ ਕੋਇਲ ਗੀਤ ਗਾਂਦੀ ਹੈ!

ਕੋਈ ਛਿੱਜਿਆ, ਕੋਈ ਫ਼ਟਿਆ, ਕੋਈ ਲੰਗਾਰਿਆ ਹੋਇਆ,
ਅਸੀਂ ਖ਼ੁਦ ਆਪ ਕੀਤੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ, ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਹੈ!

ਕਸੀਦੇ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਸ਼ਾਇਰ  ਤੇ ਮੁਜਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਚਿੰਤਕ ,
ਨਜ਼ਰ ਨਜ਼ਰਾਨਿਆਂ 'ਤੇ ਹੈ, ਇਹ ਮਹਿਫ਼ਲ ਹਾਕਮਾਂ ਦੀ ਹੈ!

ਤਮਾਕੂ ਲੋਕਤੰਤਰ ਹੈ, ਹੈ ਸੰਸਦ ਚਿਲਮ ਦੇ ਵਾਂਗਰ ,
ਵਤਨ ਹੈ ਸੁਲਗਦਾ ਹੁੱਕਾ, ਸਿਆਸਤ ਗੁੜਗੁੜਾਂਦੀ ਹੈ! 


ਝੁਕੇ ਨਾ ਇਹ ਲਹੂ ਰੰਗਿਆ ਪਰਚਮ
- ਹਬੀਬ ਜਾਲਿਬ
 

ਜ਼ੂਲਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਜੀਵਨ ਖੋਹ ਲਓ
ਮੌਤ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਓ
    ਇਹ ਧਰਤੀ ਏ ਪਿਆਰ ਦੇ ਕਾਬਿਲ
    ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦਿਓ।
ਝੁਕੇ ਨਾ ਇਹ ਲਹੂ ਰੰਗਿਆ ਪਰਚਮ
ਜ਼ੁਲਮ ਨੂੰ ਲੋਕੋ ਮਾਰ ਦਿਓ। 

ਉਘੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਸਾਥੀ ਬਖਤੌਰ ਸਿੰਘ ਦੂਲੋਵਾਲ ਦਾ ਦੁਖਦਾਈ ਵਿਛੋੜਾ

ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਿਆਂ 'ਚ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ, ਅਦੁੱਤੀ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਭਰਪੂਰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਛੇ ਦਹਾਕੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਦੇ ਲੇਖੇ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਬਜ਼ੁਰਗ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਸਾਥੀ ਬਖਤੌਰ ਸਿੰਘ ਦੂਲੋਵਾਲ ਲੰਘੀ 24 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀਂ ਵਿਛੋੜਾ ਦੇ ਗਏ। ਮਰਹੂਮ ਸਾਥੀ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਅਤੇ ਹਰਨੇਕ ਸਿੰਘ ਦੂਲੋਵਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸਦਕਾ ਅਣਵੰਡੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਾਕੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਅਨੇਕਾਂ ਘਾਲਣਾਵਾਂ ਘਾਲਦਿਆਂ ਦੱਬੇ ਕੁਚਲੇ ਆਵਾਮ ਦੀ ਬੰਦ ਖਲਾਸੀ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਦੇ ਲੇਖੇ ਲਾਇਆ। ਸਾਥੀ ਬਖਤੌਰ ਸਿੰਘ ਹੁਰਾਂ ਨੇ ਪੰਜਵੇਂ ਦਹਾਕੇ 'ਚ ਰਣਬੀਰ ਕਾਲਜ ਸੰਗਰੂਰ ਤੋਂ ਐਫ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਪਰ ਪਾਰਟੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਪਿਛੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਦੀ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ। ਆਪਜੀ ਨੇ 1964 'ਚ ਸਾਂਝੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ 'ਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਿਧਾਂਤਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਮਤਭੇਦਾਂ ਸਮੇਂ ਦਰੁਸਤ ਵਿਵੇਕ ਪੂਰਨ ਫੈਸਲੇ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਨਵੀਂ ਕਾਇਮ ਹੋਈ ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ.(ਐਮ) 'ਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਜੀਅ-ਜਾਨ ਨਾਲ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 'ਚ ਨਿੱਗਰ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਇਕ ਸਮੇਂ ਪਿੰਡ ਦੂਲੋਵਾਲ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ.(ਐਮ) ਦਾ ਮਾਸਕੋ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਮਾਰਕਸਵਾਦ-ਲੈਨਿਨਵਾਦ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਖੜੋਣ ਦੇ ਦੋਰਾਹੇ 'ਤੇ ਪੁੱਜਣ ਸਮੇਂ ਇਕ ਵੇਰ ਫੇਰ ਸਾਥੀ ਬਖਤੌਰ ਸਿੰਘ ਦੂਲੋਵਾਲ ਅਨੇਕਾਂ ਨਵੇਂ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਖਾਵੇ ਬਣੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੀ.ਪੀ.ਐਮ.ਪੰਜਾਬ (ਹੁਣ ਆਰ.ਐਮ.ਪੀ.ਆਈ.) ਦੀ ਕਾਇਮੀ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਲੇਖੇ ਤਿਲ-ਤਿਲ ਲਾਇਆ।
ਸਾਥੀ ਬਖਤੌਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਸੀ)। ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਠੋਸ ਦਲੀਲਾਂ ਅਤੇ ਸਨੇਹਪੂਰਨ ਵਤੀਰੇ ਨਾਲ ਕਾਇਲ ਕਰਨ ਵਰਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਵਿਲੱਖਣ ਗੁਣ ਸਨ। ਵਿਛੋੜਾ ਦੇਣ ਵੇਲੇ ਉਹ ਆਰ.ਐਮ.ਪੀ.ਆਈ. ਦੀ ਬਠਿੰਡਾ-ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਇਕਾਈ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਆਪਜੀ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2016 ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਯਾਦਗਾਰ ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਆਰ.ਐਮ.ਪੀ.ਆਈ. ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿਚ ਵੀ ਬਤੌਰ ਡੈਲੀਗੇਟ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ।
ਸਾਥੀ ਬਖਤੌਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀਆਂ ਭੇਂਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਦਾਰਾ 'ਸੰਗਰਾਮੀ ਲਹਿਰ' ਅਤੇ ਆਰ.ਐਮ.ਪੀ.ਆਈ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਕਾਜ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਦਾ ਅਹਿਦ ਦ੍ਰਿੜਾਉਂਦੀ ਹੈ। 



ਸ਼ਹੀਦ ਸਾਥੀ ਅਸ਼ਵਨੀ ਬੋਪਾਰਾਏ ਨੂੰ 29ਵੀਂ ਬਰਸੀ 'ਤੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀਆਂ ਗੁਰਾਇਆ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਬੋਪਾਰਾਏ 'ਚ ਸ਼ਹੀਦ ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ ਬੋਪਾਰਾਏ ਦੀ 29ਵੀਂ ਬਰਸੀ ਮਨਾਈ ਗਈ। ਸਾਥੀ ਬੋਪਾਰਾਏ ਨੂੰ ਖਲਿਸਤਾਨੀ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਆਗੂਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਡਿਊਟੀ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਹਮਲੇ 'ਚ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ, ਸ਼ਿਗਾਰਾ ਸਿੰਘ ਬੋਪਾਰਾਏ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਈ ਹੋਰ ਆਗੂ ਵੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਬਰਸੀ ਮੌਕੇ ਭਾਰਤੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਵਲੋਂ ਸ਼ਹੀਦੀ ਗੇਟ 'ਤੇ ਲਾਲ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਕੱਤਰ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਫੁੱਲ ਭੇਂਟ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਆਰਐਮਪੀਆਈ ਦੇ ਐਕਟਿੰਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਕੱਤਰ ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢੇਸੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਸ਼ਵਨੀ ਨੂੰ ਅਤਿਵਾਦੀ ਵੱਖਵਾਦੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਖੋਹ ਲਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਿਸਾਨੀ ਮਸਲਿਆਂ ਸਬੰਧੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿਚ ਪਾਰਟੀ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਡਿਊਟੀ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਰ ਸਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਖਾਤਰ ਜਾਨਾਂ ਵਾਰ ਗਏ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁੰਨਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਾਲਤ ਵਿਸਫੋਟਕ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਭਿਆਨਕ ਸਿੱਟੇ ਨਿਕਲਣਗੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਦਿਹਾਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭਾ ਦੇ ਸੂਬਾਈ ਆਗੂ ਪਰਮਜੀਤ ਰੰਧਾਵਾ, ਮਨਜੀਤ ਸੂਰਜਾ, ਕੌਂਸਲਰ ਪਰਮਜੀਤ ਬੋਪਾਰਾਏ, ਬਲਾਕ ਸਮਿਤੀ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੁਸਾਂਝ, ਬਨਾਰਸੀ ਦਾਸ ਘੁੜਕਾ ਆਦਿ ਆਗੂ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। 

ਜਨਤਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ (ਸੰਗਰਾਮੀ ਲਹਿਰ-ਮਈ 2017)

ਆਰ.ਐਮ.ਪੀ.ਆਈ. ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਵਿਰੋਧੀ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਮਈ ਦਿਵਸ   
ਭਾਰਤੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ (ਆਰ.ਐਮ.ਪੀ.ਆਈ.) ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਜਨਤਕ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਮੋਰਚੇ (ਜੇ.ਪੀ.ਐਮ.ਓ.) ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ ਮਈ ਦਿਵਸ, ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਵਿਰੋਧੀ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਥਾਂ ਥਾਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਾਲ ਝੰਡਾ ਫਹਿਰਾ ਕੇ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ. ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਤਿੱਖੇ ਹੋ ਰਹੇ ਫਿਰਕੂ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਦਾ ਜਥੇਬੰਦਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਿਆਂ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਖਾਸੇ ਨੂੂੰ ਬਹਾਲ ਰੱਖਦਿਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਹੱਕੀ ਮੰਗਾਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਅਹਿਦ ਲਿਆ।
ਇਸ ਮੌਕੇ ਹੋਏ ਇਕੱਠਾਂ ਨੂੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸੰਕਟਮਈ ਸਥਿਤੀ 'ਚੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੱਤਾ 'ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਭਗਵੀਂ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਖਾਸੇ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਵਾਹ ਲਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਲਈ ਖੱਬੀਆਂ ਤੇ ਜਮਹੂਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸ ਵਾਂਗ ਭਾਜਪਾ ਵੀ ਸੰਸਾਰੀਕਰਨ, ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਤੇ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਰਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਦੇ ਨਾਂਅ 'ਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਕੁਹਾੜਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ 'ਚ   ਭਰਤੀ ਨਾ ਕਰਕੇ ਠੇਕਦਾਰੀ ਵਿਵਸਥਾ ਰਾਹੀਂ ਕੰਮ ਕਰਵਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਿੱਜੀ ਅਦਾਰਿਆਂ 'ਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਉਜ਼ਰਤ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦਬਾਅ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਹਿਮ ਫੈਸਲਿਆਂ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈੇ। ਗਊ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਂਅ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਲਿਤ ਜਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੀ ਮਾਰ ਕੁੱਟਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਖਤਰਨਾਕ ਫਿਰਕੂ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਲਈ ਖੱਬੀਆਂ, ਜਮਹੂਰੀ ਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਮੱਲਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ 'ਸੰਗਰਾਮੀ ਲਹਿਰ' ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ :
 
ਮਾਨਸਾ : ਆਰ.ਐਮ.ਪੀ.ਆਈ. ਤੇ ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ. ਵਲੋਂ ਮਈ ਦਿਵਸ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਏਟਕ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਾਮਰੇਡ ਕਾਕਾ ਸਿੰਘ, ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਮੱਘਰ ਸਿੰਘ ਅਤਲਾ ਅਤੇ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਦਲੇਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਮੰਡਲ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ. ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਕੱਤਰ ਸਾਥੀ ਕਿਸ਼ਨ ਚੌਹਾਨ, ਜਮਹੂਰੀ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਫਫੜੇ, ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਅਤਲਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ : ਸਥਾਨਕ ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਪਾਵਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਦਫਤਰ ਵਿਖੇ ਮਈ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ  ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰੈਲੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਟੀ.ਐੱਸ.ਯੂ., ਸੀ.ਟੀ.ਯੂ. ਪੰਜਾਬ, ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੌਜਵਾਨ ਸਭਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਰਕਰ ਅਤੇ ਆਗੂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਸੀ.ਟੀ.ਯੂ ਦੇ ਲਾਲ ਚੰਦ, ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ, ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਨੌਜਵਾਨ ਸਭਾ ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਬੰਸੀ ਲਾਲ, ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਪੈਨਸ਼ਨਰ ਆਗੂ ਟੀ.ਐੱਸ.ਯੂ. ਦੇ ਸਤਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਬੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। 
 
ਅਜਨਾਲਾ : ਭਾਰਤੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ (ਆਰ.ਐਮ.ਪੀ.ਆਈ.) ਵਲੋਂ ਕੌਮਾਤਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦਿਹਾੜਾ ਫਿਰਕੂ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਅਜਨਾਲਾ ਵਿਚ ਪਾਰਟੀ ਦਫਤਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਹੋਏ ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਸਾਥੀ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਉਮਰਪੁਰਾ, ਸ਼ੀਤਲ ਸਿੰਘ ਤਲਵੰਡੀ, ਬੀਬੀ ਅਜੀਤ ਕੌਰ ਰਜਾਦਾ, ਸਰਵਨ ਸਿੰਘ ਧਰਮਕੋਟ ਤੇ ਕੁਲਵੰਤ ਮੱਲੂ ਲੰਗਲ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਮੰਡਲ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਆਰਥਕ ਮਾਹਿਰ ਡਾ. ਐਸ.ਐਸ. ਛੀਨਾ, ਆਰ.ਐਮ.ਪੀ.ਆਈ. ਦੇ ਸੂਬਾ ਸਕੱਤਰੇਤ ਮੈਂਬਰ ਡਾ. ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਜਨਾਲਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ੰਿੲੰਦਰਜੀਤ ਕੌਰ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ (ਐਮ.ਐਲ.) ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਆਗੂ ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਪਠਾਨਕੋਟ, ਡਾ. ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਛੇਹਰਟਾ, ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਧਾਰਾਏ, ਹਰਜੀਤ ਕੌਰ ਸੂਫੀਆ, ਜਗੀਰ ਕੌਰ ਤੇੜਾ ਆਦਿ ਨੇ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ
 
ਰੋਪੜ : ਜੇ.ਪੀ.ਐਮ.ਓ. ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰੋਪੜ ਵਲੋਂ ਮਈ ਦਿਵਸ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਨੂਰਪੁਰ ਬੇਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੇੜੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਕੱਠ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਸਰਵਸਾਥੀ ਧਰਮ ਲਾਲ, ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ, ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ, ਕਰਮ ਸਿੰਘ, ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਤੇ ਜਸਵਿੰਦਰ ਕੌਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਮੰਡਲ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੁਲਾਰਿਆਂ 'ਚ ਜੇ.ਪੀ.ਐਮ.ਓ. ਵਲੋਂ ਸਾਥੀ ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਧਮਾਣਾ ਤੇ ਗੁਰਨੈਬ ਸਿੰਘ, ਪ.ਸ.ਸ.ਫ. ਵਲੋਂ ਸਾਥੀ ਵੇਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਜੀ.ਟੀ.ਯੂ. ਵਲੋਂ ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਫੀਲਡ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਯੂਨੀਅਨ ਵਲੋਂ ਬਲਬੀਰ ਚੰਦ, ਮਿਡ ਡੇ ਮੀਲ ਵਰਕਰਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਵਲੋਂ ਕਮਲੇਸ਼ ਕੌਰ, ਦਿਹਾਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭਾ ਵਲੋਂ ਨਿਰੰਜਨ ਸਿੰਘ, ਆਬਾਦਕਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਸਾਥੀ ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
 
ਜੰਡਿਆਲਾ ਗੁਰੂ : ਮਈ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਸੀ.ਟੀ.ਯੂ. ਪੰਜਾਬ ਵਲੋਂ ਦੁਸ਼ਹਿਰਾ ਗਰਾਊਂਡ ਵਿਚ ਸਮਾਗਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਝੰਡੇ ਦੀ ਰਸਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੁੜੇ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਸੀ.ਟੀ.ਯੂ. ਦੇ ਸੂਬਾਈ ਆਗੂ ਸਾਥੀ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਕਰਮਪੁਰਾ, ਜਮਹੂਰੀ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਆਗੂ ਗੁਰਮੇਜ ਸਿੰਘ ਤਿੰਮੋਵਾਲ ਅਤੇ ਡਾ. ਸੁਰਿੰਦਰ ਮਾਨਾਵਾਲਾ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
 
ਬਟਾਲਾ : ਆਰ.ਐਮ.ਪੀ.ਆਈ. ਅਤੇ ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ. (ਐਮ.ਐਲ.) ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਮਈ ਦਿਵਸ ਪੁਰਾਣੀ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿਖੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਸਰਵ ਸਾਥੀ ਬਸ਼ੀਰ ਗਿੱਲ, ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ, ਲਾਲ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਘੁਮਾਣ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ ਲੱਖਣ ਕਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਮੰਡਲ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਹੋਏ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਆਰ.ਐਮ.ਪੀ.ਆਈ. ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ ਸਾਥੀ ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਪਕੀਵਾਂ, ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸੂਬਾ ਸਕੱਤਰ ਸਾਥੀ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਬਖਤਪੁਰਾ, ਜਨਵਾਦੀ ਇਸਤਰੀ ਸਭਾ ਦੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਨੀਲਮ ਘੁਮਾਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ, ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ ਹੈਪੀ, ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਰੰਗੀਲਪੁਰ, ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਕੁਲਦੀਪ ਰਾਜੂ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
 
ਅਬੋਹਰ : ਮਈ ਦਿਵਸ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸਾਨ ਮਜ਼ੂਰ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਤਾਲਮੇਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਬਸ ਅੱਡੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਟਰ ਵਰਕਸ ਵਿਖੇ ਸਾਥੀ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਸਮਾਗਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਥੀ ਜੱਗਾ ਸਿੰਘ, ਸਾਥੀ ਗੁਰਮੇਜ ਲਾਲ, ਦਿਹਾਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭਾ,  ਸਾਥੀ ਮਾਇਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਟੀਐਸਯੂ., ਸਾਥੀ ਮਹਾਵੀਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ, ਫੀਲਡ ਐਂਡ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਰਕਰ ਯੂਨੀਅਨ, ਸਾਥੀ ਲਖਵੀਰ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀਫੇਟ ਵਰਕਰ ਯੂਨੀਅਨ, ਸਾਥੀ ਕੁਲਵੰਤ ਕਿਰਤੀ, ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਜੈਮਲ ਰਾਮ ਜਮਹੂਰੀ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਰਾਮ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ, ਪੰਜਾਬ ਨਿਰਮਾਣ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੁਨੀਅਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਥੀ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਤੇ ਗੁਰਦਾਸ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਸਟੇਜ ਸਕੱਤਰ ਦਾ ਫਰਜ ਸਾਥ ਸ਼ਿਵ ਚਰਨ ਯਾਦਵ ਨੇ ਨਿਭਾਇਆ।
 
ਗੜਸ਼ੰਕਰ : ਜੇ.ਪੀ.ਐਮ.ਓ. ਤਹਿਸੀਲ ਗੜਸ਼ੰਕਰ ਵਲੋਂ ਸਥਾਨਕ ਬਸ ਸਟੈਂਡ ਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਨਜਦੀਕ ਮਜਦੂਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜਦੂਰ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਨਾਅਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿੱਵ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਨਿਰਭੈਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਦਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਜੇ.ਪੀ.ਐਮ.ਓ. ਦੇ ਜਿਲਾ ਕਨਵੀਨਰ ਰਾਮਜੀਦਾਸ ਚੌਹਾਨ, ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਵਾਹਿਦਪੁਰੀ, ਬਲਵੰਤ ਰਾਮ, ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ, ਨਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ, ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਗਵਾਈਂ, ਪ੍ਰਵੀਨ ਕੁਮਾਰ, ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ, ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਰਾਮ ਭੱਜਲ, ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਸਤਨੌਰ, ਰਾਮ ਪਾਲ, ਕੁਲਵਿੰਦਰ, ਜਗਦੀਸ਼ ਰਾਮ, ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਰਣਜੀਤ ਪੋਸੀ, ਗੋਪਾਲ ਮਲਹੋਤਰਾ, ਬਲਵੀਰ ਬੈਂਸ, ਸੋਢੀ ਰਾਮ ਆਦਿ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
 
ਮਾਹਿਲਪੁਰ : ਮਾਹਿਲਪੁਰ ਵਿਖੇ ਜੇ.ਪੀ.ਐਮ.ਓ. ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਬਾਬਾ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਮੰਦਰ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਮਜਦੂਰ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ  ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਹੋਰਨਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਮਲਕੀਤ ਰਾਮ, ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਲੰਗੇਰੀ, ਸ਼ੱਤਪਾਲ ਲੱਠ, ਕਮਲਜੀਤ ਕੌਰ, ਸੁੱਚਾ ਰਾਮ, ਅਮਰਜੀਤ ਨੰਗਲ ਖਿਲਾੜੀਆਂ, ਬਾਲ ਕਿਸ਼ਨ, ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਭੂੰਨੋਂ, ਸੁਮਿਤ ਸਰੀਨ, ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬਾਹੋਵਾਲ, ਪਰਮਜੀਤ ਬੰਬੇਲੀ ਨੇ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ
 
ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ : ਜਨਤਕ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਮੋਰਚੇ ਜੇ.ਪੀ.ਐਮ.ਓ. ਤਹਿਸੀਲ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਲੋਂ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਭਵਨ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਮਈ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਰ.ਐਮ.ਪੀ.ਆਈ. ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਕਾ. ਹਰਕੰਵਲ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਮਾਸਟਰ ਹਰਕੰਵਲ ਸਿੰਘ, ਪ.ਸ.ਸ.ਫ. ਦੇ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਤੀਸ਼ ਰਾਣਾ ਅਤੇ ਈ.ਟੀ.ਟੀ.ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਸੂਬਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਅਜੀਬ ਦਿਵੇਦੀ, ਗੰਗਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ, ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ,  ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੱਕੋਂ, ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ ਸਲੇਮਪੁਰ, ਡਾ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ, ਪਰਦੁਮਣ ਸਿੰਘ, ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਆਦਿ ਨੇ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
 
ਮੁਕੇਰੀਆਂ : ਜੇ.ਪੀ.ਐਮ.ਓ. ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਰੈਸਟ ਹਾਊਸ ਮੁਕੇਰੀਆਂ ਵਿਖੇ ਮਈ ਦਿਵਸ ਜੁਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕਿਹਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਨੂੰਗੋ, ਜੋਧ ਸਿੰਘ, ਤਰਸੇਮ ਲਾਲ, ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪਰਖ, ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ, ਓਂਕਾਰ ਸਿੰਘ, ਰਜੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ, ਵਿਪਨ ਕੁਮਾਰ, ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ, ਸ਼ੀਸ਼ਮ ਸਿੰਘ, ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਆਦਿ ਨੇ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
 
ਤਲਵਾੜਾ : ਜਨਤਕ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਮੋਰਚੇ ਜੇ.ਪੀ.ਐਮ.ਓ. ਵਲੋਂ ਸਬਜ਼ੀ ਮੰਡੀ ਚੌਂਕ ਤਲਵਾੜਾ ਵਿਖੇ ਪ.ਸ.ਸ.ਫ. ਬਲਾਕ ਤਲਵਾੜਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਾਂਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਮਾਈ ਦਿਵਸ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਲਈ ਰੈਲੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਰਜੀਵ ਕੁਮਾਰ, ਬਿਆਸ ਦੇਵ, ਮੁਲਖ ਰਾਜ, ਯੁਗਰਾਜ ਸਿੰਘ, ਉੱਤਮ ਸਿੰਘ, ਕਾਮਰੇਡ ਖੁਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਅਮਰਿੰਦਰ ਢਿੱਲੋਂ, ਰਣਜੀਤ ਕੌਰ, ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ, ਮੇਜਰ ਸਿੰਘ, ਦੀਪਕ ਜਰਿਆਲ ਆਦਿ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। 
 
ਰਈਆ :  ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਸਥਾਨਕ ਕਸਬੇ ਅੰਦਰ ਇਨਕਲਾਬੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ (ਆਰ ਐੱਮ ਪੀ ਆਈ) ਦੇ ਦਫਤਰੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਅੰਦਰ ਮਈ ਦਿਵਸ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਸਿਜਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਦਾ ਸੂਹਾ ਪਰਚਮ ਲਹਿਰਾਇਆ। ਇਕੱਠ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਗੁਰਮੇਜ ਸਿੰਘ ਤਿੰਮੋਵਾਲ, ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਦਾਊਦ, ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੈਦਪੁਰ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜਦਕਿ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ ਸਾਥੀ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦਾਊਦ ਨੇ ਅਦਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਹੋਏ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਸਾਥੀ ਦਾਊਦ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰ, ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਛੱਜਲਵੱਡੀ, ਪਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਹਿਸਮਪੁਰਾ, ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰ, ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵਡਾਲਾ, ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ ਜੱਬੋਵਾਲ, ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਮੁੱਛਲ, ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਤਿੰਮੋਵਾਲ, ਪਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਟਾਂਗਰਾ, ਕਮਲ ਸ਼ਰਮਾ, ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬੁਟਾਰੀ, ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਿਲਚੀਆਂ, ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਭੋਰਸੀ, ਦਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜਮਾਲਪੁਰ, ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਧਰਦਿਓ, ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਖੱਬੇ, ਮਿੰਟੂ ਵਜੀਰ, ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ, ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸੈਦਪੁਰ ਨੇ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
 
ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ : ਸਥਾਨਕ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਾਰਕ ਵਿਖੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਇਕੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ, ਕਿਸਾਨਾਂ, ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਜਨਤਕ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ 1886 ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਰੈਲੀ ਉਪਰੰਤ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮਈ ਦਿਹਾੜੇ ਦੀ ਰੈਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਸੇਵਾ ਰਾਮ, ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ, ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਨਿਲ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਲਾਲ ਚੰਦ, ਜਸਵੰਤ ਬੁੱਟਰ, ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਭਾਗੋਕਾਵਾਂ, ਬਲਬੀਰ ਰੰਧਾਵਾ, ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਕੁਹਾੜ, ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਪੁਰੋਵਾਲ, ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ, ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਬੋਪਾਰਾਏ ਆਦਿ ਨੇ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
 
ਤਰਨ ਤਾਰਨ : ਭਾਰਤੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਮਾਰਕਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ (ਆਰ ਐੱਮ ਪੀ ਆਈ) ਵੱਲੋਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਦਿਨ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਸ਼ਹੀਦ ਦੀਪਕ ਧਵਨ ਯਾਦਗਾਰੀ ਭਵਨ ਵਿਖੇ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਾਣੋਚਾਹਲ ਨੇ ਅਦਾ ਕੀਤੀ। ਦਫਤਰ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਇਕੱਠ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਦਿਹਾਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭਾ ਦੇ ਆਗੂ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਝਬਾਲ, ਪੰਜਾਬ ਨਿਰਮਾਣ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਆਗੂ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੂਦ, ਜਮਹੂਰੀ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਗੂ ਮੁਖਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮੱਲਾ, ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੌਜਵਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਆਗੂ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਪੰਡੋਰੀ ਦੇ ਅਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਮੰਡਲ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਕੱਤਰ ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਜਾਮਾਰਾਏ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੁਲਖਣ ਸਿੰਘ ਤੁੜ, ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁੰਡਾਪਿੰਡ, ਅਜੈਬ ਸਿੰਘ ਜਹਾਂਗੀਰ, ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਫਤਿਹਾਬਾਦ, ਡਾ. ਭਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਭੈਲ, ਜਨਵਾਦੀ ਇਸਤਰੀ ਸਭਾ ਦੀ ਆਗੂ ਜਸਬੀਰ ਕੌਰ, ਚੈਂਚਲ ਸਿੰਘ, ਬਾਬਾ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ, ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਤਰਨ ਤਾਰਨ, ਲੱਖਾ ਸਿੰਘ ਮੰਨਣ, ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
 
ਭੁਲੱਥ : ਸਬ-ਡਵੀਜ਼ਨ ਕਸਬਾ ਭੁਲੱਥ 'ਚ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਪੰਜਾਬ ਨਿਰਮਾਣ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਫਤਰ 'ਚ ਲਾਲ ਝੰਡਾ ਲਹਰਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਪੰਜਾਬ ਨਿਰਮਾਣ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਆਗੂ ਅਬਦੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਯਾਦਵ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਮਰਾਏ, ਬਾਬਾ ਤਿਲਕ ਰਾਜ, ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ, ਸਿਕੰਦਰ ਪਾਸਵਾਨ, ਠੇਕੇਦਾਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਪਾਲ, ਮੋਹਨ ਠਾਕੁਰ, ਰਾਮ ਚੰਦ ਪਾਸਵਾਨ ਨੇ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
 
ਨਕੋਦਰ : ਭਾਰਤੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ (ਆਰ ਐੱਮ ਪੀ ਆਈ) ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ 'ਚ ਮਈ ਦਿਵਸ ਨਕੋਦਰ ਵਿਖੇ ਗਗਨ-ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ 'ਤੇ ਝੰਡਾ ਝੁਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਸੂਬਾਈ ਆਗੂਆਂ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਹਰ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਥੀ ਨਿਰਮਲ ਆਧੀ, ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੁਲਾਰ, ਮੱਖਣ ਨੂਰਪੁਰੀ, ਜੋਗਿੰਦਰ ਵੋਹਰਾ, ਬਖਸ਼ੀ ਪੰਡੋਰੀ, ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਕੈਮਵਾਲਾ ਤੇ ਜਸਪਾਲ ਪਾਲੀ ਆਦਿ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
 
ਗੁਰਾਇਆ : ਜਨਤਕ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਮੋਰਚੇ ਜੇ ਪੀ ਐੱਮ ਓ ਵੱਲੋਂ ਅੱਜ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਆਗੂ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ, ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਬਿਲਗਾ, ਨੌਜਵਾਨ ਆਗੂ ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢੇਸੀ ਅਤੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਆਗੂ ਤੀਰਥ ਸਿੰਘ ਬਾਸੀ ਨੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ। ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜੇਪੀਅੱੈਮਓ ਦੇ ਸੂਬਾਈ ਕਨਵੀਨਰ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਿਹਾਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭਾ ਦੇ ਮੇਜਰ ਫਿਲੌਰ, ਜਰਨੈਲ ਫਿਲੌਰ, ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੌਜਵਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੱਖਣ ਸੰਗਰਾਮੀ, ਟੈਕਨੀਕਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ, ਪੰਜਾਬ ਸਟੂਡੈਂਟ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮਨਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢੇਸੀ, ਪੀ ਡਬਲਯੂ ਡੀ ਫੀਲਡ ਐਂਡ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਰਕਰਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨਗਰ, ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਿੰਘ, ਪ ਸ ਸ ਫ ਦੇ ਕੁਲਦੀਪ ਵਾਲੀਆ, ਹਰੀਵਿਲਾਸ, ਰਾਜਿੰਦਰ ਸ਼ਰਮਾ, ਜੀ ਟੀ ਯੂ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਕੌੜਾ ਆਦਿ ਨੇ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
 
ਜੰਡਿਆਲਾ ਮੰਜਕੀ : ਅੱਜ ਇਥੇ ਭਾਰਤੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਦਿਨ ਮਈ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਪਾਰਟੀ ਵਰਕਰਾਂ ਨੇ ਝੰਡਿਆ ਵਾਲੇ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਲਾਲ ਪਰਚਮ ਲਹਿਰਾਇਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੂਬਾਈ ਆਗੂ ਸਾਥੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਹਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਥੀ ਮੇਲਾ ਸਿੰਘ ਰੁੜਕਾ, ਬੀ ਟੋਨੀ ਲੰਬੜਦਾਰ, ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ, ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ, ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਸੁਖਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਮਾਸਟਰ ਸੁਖਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਸ਼ਿੰਦਰ ਪਾਲ ਆਦਿ ਨੇ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
 
ਜਲੰਧਰ  : ਜੇ ਪੀ ਐੱਮ ਓ ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਨਾਰਦਰਨ ਰੇਲਵੇ ਮੈਨਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਵੱਲੋਂ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਮਈ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਐੱਨ ਆਰ ਐੱਮ ਯੂ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਡਵੀਜ਼ਨਲ ਸਕੱਤਰ ਸਾਥੀ ਟੀ ਆਰ ਗੌਤਮ ਨੇ ਲਾਲ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਤੇ ਮਈ ਦਿਵਸ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਸਰਵਸਾਥੀ ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ, ਰਮੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ, ਤਰਸੇਮ ਲਾਲ, ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਰਾਮ ਕਿਸ਼ਨ, ਹਰੀਮੁਨੀ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਵੀਨ ਮਸੀਹ, ਗੁਰਦਿਆਲ ਦਾਸ ਆਦਿ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
 
ਬਠਿੰਡਾ : ਜਨਤਕ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਮੰਚ (ਜੇ ਪੀ ਐਮ ਓ) ਦੀਆਂ ਭਾਈਵਾਲ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅੱਜ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦਿਵਸ (ਮਈ ਦਿਹਾੜਾ) ''ਫ਼ਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਵਿਰੋਧੀ ਦਿਵਸ'' ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਥਰਮਲ ਬਠਿੰਡਾ, ਥਰਮਲ ਲਹਿਰਾ ਮੁਹੱਬਤ, ਮਿਲਟਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਜ਼ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬਠਿੰਡਾ ਅਤੇ ਭੀਸੀਆਣਾ, ਸੀਵਰੇਜ ਬੋਰਡ, ਵਾਟਰ ਸਪਲਾਈ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸੂਹੇ ਝੰਡੇ ਲਹਿਰਾ ਕੇ ਰੈਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੇ.ਪੀ.ਐਮ.ਓ. ਦੇ ਸੂਬਾਈ ਆਗੂ ਸਾਥੀ ਮਹੀਪਾਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਰਵ ਸਾਥੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਾਨ ਅਤੇ ਮੇਜਰ ਸਿੰਘ ਦਾਦੂ (ਟੀ ਐਸ ਯੂ), ਗੁਰਦੀਪ ਬਰਾੜ, ਮੱਖਣ ਖਣਗਵਾਲ ਅਤੇ ਹੰਸ ਰਾਜ (ਪੰਜਾਬ ਸੁਬਾਰਡੀਨੇਟ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ 1406,22 ਬੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ) ਰੁਲਦੂ ਸਿੰਘ (ਐਮ ਈ ਐਸ ਵਰਕਰਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਬਠਿੰਡਾ) ਨਛੱਤਰ ਸਿੰਘ (ਐਮ ਈ ਐਸ ਵਰਕਰਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਭੀਸੀਆਣਾ) ਮਿੱਠੂ ਸਿੰਘ ਘੁੱਦਾ (ਦਿਹਾਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭਾ), ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਨਥਾਣਾ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫੂਲੋ ਮਿੱਠੀ (ਜਮਹੂਰੀ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ), ਜਸਪਾਲ ਪਾਲੀ (ਲਾਲ ਝੰਡਾ ਪੰਜਾਬ ਭੱਠਾ ਵਰਕਰਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ), ਗੁਰਜੰਟ ਸਿੰਘ (ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੌਜਵਾਨ ਸਭਾ), ਸੰਦੀਪ ਸਿੰਘ (ਪੰਜਾਬ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ) ਆਦਿ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਪਿੰਡ ਜੱਸੀ ਬਾਗਵਾਲੀ, ਨਥਾਣਾ, ਘੁੱਦਾ, ਫੁੱਲੋ ਮਿੱਠੀ ਆਦਿ ਵਿਖੇ ਵੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦਿਹਾੜਾ ਇਨਕਲਾਬੀ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ।


ਫੀਸਾਂ ਵਧਾਏ ਜਾਣ ਵਿਰੁੱਧ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਸੰਘਰਸ਼  
ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ 8 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਲੋਂ ਵਧਾਈਆਂ ਫੀਸਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣੇ ਰੋਸ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੌਜਵਾਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਪੁਤਲੇ ਸਾੜੇ ਗਏ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ 'ਚ ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਕੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਬਣਦੀ ਮਦਦ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ 'ਤੇ ਬੋਝ ਨਾ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫੀਸਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੁੱਝ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸ਼ਾਂਤ ਮਈ ਰਹਿ ਕੇ ਕਈ ਦਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਰੋਸ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਜਿਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਬੋਲਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਸਾਬਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਅਜਿਹੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਦਾਰੇ 'ਚੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਹਿਰ ਨਾ ਉੱਠ ਸਕੇ। ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦਹਿਸ਼ਤ ਭਰੇ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇਸ਼ ਭਰ 'ਚ ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਟੇ ਵਜੋਂ ਕੁੱਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਖ਼ੁਦਕਸ਼ੀਆਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਕੱਤਰ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਫਰੀਦਕੋਟ, ਆਈਟੀਆਈ ਪ੍ਰਤਾਬਪੁਰਾ, ਬਿਲਗਾ, ਬੇਗਮਪੁਰਾ, ਰੁੜਕਾ ਕਲਾਂ, ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਜਲੰਧਰ, ਸੇਂਟ ਸੌਲਜਰ ਕਾਲਜ ਫਗਵਾੜਾ, ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਅਦਾਰੇ ਫਗਵਾੜਾ, ਪੱਟੀ, ਤਰਨਤਾਰਨ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਪੀਐਸਐਫ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ ਪੁਤਲੇ ਸਾੜੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੌਜਵਾਨ ਸਭਾ ਨੇ ਵੀ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਰਤੀਆ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਐਚਐਸਯੂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪੁਤਲਾ ਸਾੜਿਆ ਗਿਆ। ਜਿਸ 'ਚ ਉਚੇਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭਾ ਦੇ ਸੂਬਾ ਸਕੱਤਰ ਮਨਦੀਪ ਰਤੀਆ, ਪ੍ਰਵੀਨ, ਰਵੀ ਕੁਮਾਰ, ਸਤਨਾਮ, ਨਿਰਭੈ, ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਕਾਲਾ, ਬਾਰੂ, ਮਨਜੀਤ, ਪਰਮਜੀਤ ਲਾਲੀ, ਨਵਜੀਤ ਆਦਿ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਵਾਈ।

लुधियाना में संयुक्त रूप से मनाया गया मई दिवस 
अन्तराष्ट्रीय मजदूर दिवस के अवसर पर रेलवे स्टेशन लुधियाना के बाहर नारर्दन रेलवे मैन्स यूनियन, जे.पी.एम.ओ., सीटू द्वारा संयुक्त रूप में एक विशाल रैली का आयोजन किया गया।  हरबंस लोहटबदी, सुरजीत कौर, राम लाल, बग्गा सिंह, राम वृष, विनोद तिवाड़ी तथा गुरदीप सिंह कलसी ने इसकी अध्यक्षता की। शहीदों की याद में झण्डा फहराने की रस्म मंगत राम पासला ने अदा की। स्टेज सैक्रेटी का दायित्व कामरेड कुलविंद्र सिंह तथा अमरनाथ कुमकलां ने संयुक्त रूप से निभाया। रैली की शुरूआत करते हुए कामरेड दलजीत सिंह मंडल सचिव एन.आर.एम.यू. ने बताया कि देश के सबसे बड़े सरकारी उद्योग रेलवे को देसी व विदेशी घरानों के हवाले करने के लिए मोदी सरकार ने सबसे पहले रेलवे के 6 लाख से अधिक कर्मचारियों (30 साल सर्विस या 55 साल उम्र जो भी पहले हो) को जबरन रिटायर करके घर भेजने की तैयारी कर ली है तथा ट्रेड यूनियन अधिकारों पर हमला करते हुए 4200 ग्रेड पे या इससे ज्यादा ग्रेड पे वाले कर्मचारियों के ट्रेड यूनियन के पदाधिकारी बनने पर रोक लगाने का आदेश देकर उनके ट्रेड यूनियन के अधिकारों का उल्लंघन किया है। मई दिवस के शहीदों को प्रणाम करते हुए हम प्रण लेते हैं कि इन नीतियों के खिलाफ संघर्ष करेंगे तथा इन नीतियों को रेलवे में लागू नहीं होने देंगे।
कामरेड मंगत राम पासला वरिष्ठ उपाध्यक्ष सीटीयू पंजाब अपने प्रभावशाली भाषण में कहा कि आज धर्म निरपेक्षता जो भारत की सबसे बड़ी पहचान है उसकी रक्षा करना हमारे लिए सबसे बड़ा कर्तव्य है। संघ परिवार तथा बी.जे.पी. के नेतृत्व वाली मोदी सरकार धर्म निरपेक्षता को खत्म करके देश को हिन्दू राष्ट्र बनाने की नीति पर चल रही है, जिससे मजदूर वर्ग में भी बटवारा करने की साजिश की जा रही है। इन्हीं नीतियों के चलते देश में व्यापक बेरोजगारी फैल रही है। आओ हम इन नीतियों और फिरकापरस्ती के विरोध में तथा धर्म निरपेक्षता की रक्षा के लिए संघर्ष करते हुए कितनी भी कुर्बानी देनी पड़े उसके लिए प्रण लें।
कामरेड रघुनाथ सिंह महासचिव सीटू पंजाब ने अपने भाषण में कहा कि आज 1 मई के 131 साल बीत जाने के बाद भी देश तथा पंजाब में 80 प्रतिशत से ज्यादा निजी क्षेत्र के कारखानों में 12 घण्टे काम लिया जा रहा है। नवउदारवादी नीतियों के कारण देश में बेरोजगारी, भूखमरी, भ्रष्टाचार चरम सीमा पर है। देश में संघ परिवार द्वारा मजदूर वर्ग तथा देश के लोगों को बांटने का काम किया जा रहा है। हम प्रतिज्ञा करते हैं कि इन नीतियों का भी विरोध करेंगे तथा देश की एकता की रक्षा भी करेंगे।
कामरेड परमजीत सिंह मंडल सचिव ए.आई.एल.आर.एस.ए. ने अपने भाषण में देश भर में ए.आई.एल आर.एस.ए. द्वारा किए जा रहे संघर्ष का जिक्र करते हुए रनिंंग स्टाफ तथा रेलवे कर्मचारियों को बधाई दी तथा उनका आभार प्रकट किया तथा देश के सभी मजदूरों के संयुक्त संघर्ष पर बल दिया। रैली को एन.आर.एम.यू. के केंद्रीय अध्यक्ष एस.के. त्यागी, तरसेम जोधां भूतपूर्व एमएलए तथा सचिव सीटू जतिंद्रपाल सिंह, अमरनाथ कूमकलां, हनुमान प्रसाद दुबे, बग्गा सिंह, विनोद तिवाड़ी तथा पंजाब सरकार के कर्मचारियों की जत्थेबंदी पीएसएसएफ के जिला अध्यक्ष कामरेड निर्भय सिंह तथा हमिन्दर सिंह ने भी संबोधन किया।

फतेहाबाद (हरियाणा) में मनाया गया मई दिवस 

मजदूरों के अधिकारों के लिए कार्य कर रहे संगठन देहाती मजदूर सभा व हरियाणा भवन एवं सर्व निर्माण मजदूर यूनियन ने मई दिवस के अवसर पर प्रदेश में प्रतिबंधित की गई ट्रैक्टर आटा चक्कियों के समर्थन में प्रदर्शन किया। साथ ही इन आटा चक्कियों पर प्रतिबंध लगाए जाने के निर्णय को वापस लेने व ट्रैक्टर आटा चक्कियों का लाइसेंस बनाए जाने जैसी प्रमुख मांगों से संबंधित सीएम के नाम एक ज्ञापन जिला उपायुक्त को सौंपा। विरोध प्रदर्शन का नेतृत्व यूनियन प्रधान हरबंस सिंह, नत्थूराम चौबारा व सुरेन्द्र कंटीवाल ने संयुक्त रूप से किया। इससे पूर्व जिला भर के ट्रैक्टर आटा चक्की मजदूर स्थानीय नयी सब्जी मंडी में एकत्रित हुए और यहां एक जनसभा करने के उपरांत राष्ट्रीय राजमार्ग पर विरोध प्रदर्शन करते हुए लघु सचिवालय पहुंचे। जनसभा का कुशल संचालन रत्ताखेड़ा के पूर्व सरपंच सुखचैन सिंह ने किया, जबकि देहाती मजदूर सभा हरियाणा के संयोजक का. तेजेन्द्र सिंह थिंद बतौर मुख्य वक्ता पहुंचे। जनसभा को शहीद भगत सिंह नौजनवान सभा के महासचिव मनदीप सिंह, हरबंस सिंह रतिया, सुरेश सेठी, सुनील बाटु हसंगा, बलजीत सिंह कमाना आदि ने भी मुख्य रूप से संबोधित किया।
जनसभा को संबोधित करते हुए का. थिंद ने कहा कि 1 मई का दिन दुनिया भर में मई दिवस के रूप में मनाया जाता है। वर्ष 1886 में जब अमेरिका में मजदूर अपने अधिकारों के लिए जारी आंदोलन को लंबे संघर्ष के बाद चरम पर पहुंचा चुके थे तो 4 मई के दिन एक जनसभा के दौरान अमेरिकी साम्राज्य की पुलिस ने निहत्थे मजदूरों पर गोलियां चला दी। इस गोलीबारी में  6 मजदूरों की मौत हुई व 200 से अधिक घायल हो गए। हालात आज भी बदले नहीं है, मजदूर व मेहनतकश तबका आज भी अपने अधिकारों के लिए धरना-प्रदर्शन जैसे आंदोलन करने को मजबूर है। लेकिन उसकी आवाज आज भी ठीक उसी प्रकार दबाई जा रही है, जैसे बरसों पूर्व अमेरिका में दबाई गई। उन्होंने हरियाणा सरकार के मई दिवस की जगह विश्वकर्मा दिवस को श्रम दिवस के रूप में मनाने के निर्णय की निंदा की तथा कहा कि इससे भाजपा का वर्ग चरित्र नंगा हो गया है। क्योंकि मई दिवस मजदूरों द्वारा 8 घंटे के कार्य दिवस के संघर्ष के दौरान शहीद हुए मजदूरों की याद में मनाया जाता है, यह पूंजीपतियों द्वारा मजदूरों के अधिकारों को छीनने के विरुद्ध संघर्ष का प्रतीक है। उन्होंने यह भी कहा कि हम विश्वकर्मा दिवस मनाने के विरुद्ध नहीं हैं परंतु इसके लिये मई दिवस को रद्द करना मजदूर वर्ग के संघर्षशील इतिहास को रद्द करने के बराबर है। इस अवसर पर जसबीर सिंह रत्नगढ़, सुरजीत सिंह, बेअंत सिंह रतिया,  अवतार सिंह अहरवां सहित विभिन्न मजदूर संगठनों के पदाधिकारी व सदस्य भी उपस्थित रहे।



हरियाणा में मोबाईल आटा चक्कियां बंद करवाने के विरुद्ध संघर्ष  
दिहाती मजदूर सभा द्वारा पंजाब व हरियाणा उच्च न्यायालय के आदेश पर स्थानीय प्रशासन द्वारा क्षेत्र में चल रही मोबाईल आटा चक्कियों को बंद करने की कवायद शुरु किए जाने के पश्चात बुधवार को विरोध स्वरूप ट्रैक्टर आटा मजदूर यूनियन के प्रतिनिधि रतिया उप मंडलधीश कार्यालय के बाहर एकत्रित हुए और प्रशासन की कार्रवाई का कड़ा विरोध किया। इस विरोध को देहाती मजदूर सभा के प्रतिनिधि तेजिंद्र सिंह थिंद, पूर्व सरपंच सुखचैन सिंह व अन्य प्रतिनिधियों ने भी खुलकर समर्थन दिया। क्षुब्ध हुए मजदूरों ने मुख्यमंत्री के नाम ज्ञापन देते हुए बताया कि जिला फतेहाबाद में करीब 800 ट्रैक्टर आटा चक्कियां हैं जो पिछले करीब 20-25 वर्षों से लोगों की सेवा कर रही है और घरों व ढानियों में पहुंचकर गेहूं की पिसाई कर रही हैं। उन्होंने बताया कि पूरे प्रदेश में करीब सवा लाख परिवार इन ट्रैक्टर आटा चक्कियों के माध्यम से ही अपना रोजगार चला रहे हैं और ईमानदारी से कार्य कर रहे हैं।
हरियाणा सरकार उनके साथ अन्याय कर रही है और उनकी ट्रैक्टर आटा चक्कियों को जबरदस्ती बंद करवा रही है। उन्होंने ज्ञापन के तहत यह भी मांग की कि ट्रैक्टर आटा चक्की का लाईसैंस दिया जाए इसके लिये वह टैक्स आदि देने के लिए भी तैयार हैं। उन्होंने ट्रैक्टर आटा चक्की पर लगाए गए प्रतिबंध को वापस लेने की मांग करते हुए कहा कि सरकार या तो उन्हें सरकारी नौकरी प्रदान करे या उन्हें आटा चक्की चलाने के लिए अनुमति दे। इस दौरान नायब तहसीलदार ने प्रतिनिधिमंडल को आश्वस्त करते हुए बताया कि जो भी उन्होंने मुख्यमंत्री के नाम ज्ञापन सौंपा है उसे डीसी के माध्यम से मुख्यमंत्री के समक्ष भेजा जाएगा और इसके लिए सिफारिश भी की जाएगी। इस अवसर पर यूनियन के प्रतिनिधि सुरेंद्र सेठी, आमीन, अवतार सिंह, हवा सिंह, सुनील कुमार, लखविंद्र सिंह, बंसी लाल, जसवीर सिंह व अन्य प्रतिनिधि भी उपस्थित थे। 

ਦਿਹਾਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭਾ ਵੱਲੋਂ ਡਾਕਟਰ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ 'ਤੇ ਸੈਮੀਨਾਰ

ਦਿਹਾਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭਾ ਵੱਲੋਂ ਡਾਕਟਰ ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੈਮੀਨਾਰ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਬੁਲਾਰੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਚੇਅਰਮੈਨ ਡਾਕਟਰ ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਨ। ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਯਾਦਗਾਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਗਣੇਸ਼ ਪਿੰਗਲੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ 'ਸਮਕਾਲੀ ਦਲਿਤ ਸਰੋਕਾਰ, ਭਗਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਅਤੇ ਡਾ. ਬੀ ਆਰ ਅੰਬੇਡਕਰ' ਦੇ ਅਨੁਵਾਨ ਹੇਠ ਹੋਏ ਇਸ ਸੈਮੀਨਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਦਿਹਾਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਾਥੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਹਰ ਨੇ ਕੀਤੀ।
ਸੈਮੀਨਾਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਡਾ. ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਨੂੰ ਸਿਮਰਤੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦਲਿਤਾਂ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ 'ਚ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਨਾ ਕੇਵਲ ਦਲਿਤ ਉਤਪੀੜਨ ਨੂੰ ਖੁਦ ਹੱਡੀਂ ਹੰਢਾਇਆ ਸਗੋਂ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਉਭਾਰਦਿਆਂ ਇਸ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਰਾਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਤੇ ਖੁਦ ਅਗਵਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ।
ਡਾ. ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਦਲਿਤਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦੇਣਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾ ਨਾਲ ਧੱਕਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਵਿਤਕਰੇ, ਸਮਾਜਿਕ ਜਬਰ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਗਰੀਬ, ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਵਰਗਾਂ ਲਈ ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਦੇਣ ਨੂੰ ਅੱਖੋਂ ਪਰੋਖੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਉਨ੍ਹਾ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲੇ ਭਗਵੇਂਕਰਨ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ ਅੰਬੇਡਕਰਵਾਦੀਆਂ 'ਚ  ਏਕਤਾ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਮੇਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਵਰਗ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਗਨ ਹੈ। ਡਾ. ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਅਛੂਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਬੜੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਤੇ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਸਨ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਹਨ। ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਨਾਲੋ-ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿਣਾ ਕੋਈ ਅਤਕਥਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।  ਉਨ੍ਹਾ ਦਿਹਾਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭਾ ਨੂੰ ਇਸ ਸੈਮੀਨਾਰ ਲਈ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਸੈਮੀਨਾਰ ਹੈ।  ਭਾਰਤੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ (ਆਰ ਐਮ ਪੀ ਆਈ) ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਸਾਥੀ ਮੰਗਤ ਰਾਮ ਪਾਸਲਾ ਨੇ ਸੈਮੀਨਾਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦਲਿਤਾਂ ਦਾ ਸਵਾਲ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ ਹੈ। ਇਸ ਵਰਗ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਹਿਰਾਂ ਨੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਆਪਣਾ ਬਣਦਾ ਰੋਲ ਨਿਭਾਇਆ। ਇਸ ਸੇਧ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਦੇਣ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਮਹਾਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜਾ ਅੱਜ ਹਾਕਮ ਜਮਾਤਾਂ ਵੀ ਮਨਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ 'ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਪਾ ਕੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਸਖ਼ਸ਼ੀਅਤ ਦੀ ਬੁੱਤ ਪੂਜਾ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹਨ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਕਿ ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਵੇ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ ਦਾ ਅਹਿਮ ਮੁੱਦਾ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਦੀ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੱਕ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਾਮਰੇਡ ਪਾਸਲਾ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਹੀ ਕਿ ਅੱਜ ਲਾਲ ਝੰਡੇ ਹੇਠ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ ਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੀਲੇ ਝੰਡੇ ਹੇਠ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਅੰਬੇਡਕਰਵਾਦੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਇਲ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਏਕਤਾ ਨਾਲ ਭਵਿੱਖ 'ਚ ਚੰਗੇ ਸਿੱਟੇ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਆਸ ਬੱਝੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਾਸਤੇ ਆਰ ਐਮ ਪੀ ਆਈ ਪੂਰੀ ਤਨਦੇਹੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਰੋਲ ਨਿਭਾਏਗੀ। ਦਿਹਾਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਸਾਥੀ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦਾਊਦ ਨੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਮਰਾਜੀ ਸੰਸਾਰੀਕਰਨ, ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਤੇ ਨਿਜੀਕਰਨ ਦੇ ਦੌਰ ਦੇ ਨਾਲ ਭਗਵੇਂਕਰਨ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਹਮਲੇ ਨੇ ਸਾਡੇ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।